Διεθνής Ασφάλεια
«Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε το αίσθημα βαθιάς αλλαγής μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών στη φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου Munich, όταν δήλωσε: “Ορισμένες γραμμές έχουν ξεπεραστεί και δεν μπορούν πλέον να ξεπεραστούν ξανά”» αναφέρει σε δημοσίευμά του το Reuters.
Οι διατλαντικοί δεσμοί είχαν ήδη δοκιμαστεί τον τελευταίο χρόνο με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Όμως, η πρεμούρα του Αμερικανού προέδρου για προσάρτηση της Γροιλανδίας αύξησε δραματικά τις ευρωπαϊκές αμφιβολίες για τη δέσμευση της Ουάσιγκτον να προστατεύσει την ήπειρο μέσω της συμμαχίας του NATO.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο προσέφερε περιορισμένες διαβεβαιώσεις στους Ευρωπαίους στην ομιλία του στο συνέδριο.
Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν να συνεργαστούν με την Ευρώπη και χρησιμοποίησε θερμότερο τόνο σε σχέση με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς πέρσι.
Ωστόσο, άσκησε κριτική στην πρόσφατη πολιτική πορεία της Ευρώπης και δεν αναφέρθηκε στο ΝΑΤΟ, στη Ρωσία, ή στον πόλεμο της Μόσχας στην Ουκρανία, ζητήματα στα οποία έχει προκύψει χάσμα μεταξύ των ΗΠΑ και των εταίρων τους στη συμμαχία.
Με τον πόλεμο να εισέρχεται στο πέμπτο του έτος και τη Μόσχα να θεωρείται αυξανόμενη απειλή από τους Ευρωπαίους γείτονές της, οι ηγέτες της ηπείρου δήλωσαν ότι θα επιταχύνουν τις προσπάθειες για την ενίσχυση της δικής τους άμυνας και τη μείωση της εξάρτησης από τις ΗΠΑ.
Αυτό, θεωρητικά, τους φέρνει στην ίδια γραμμή με τον Τραμπ. Η κυβέρνησή του δηλώνει ότι αναμένει από την Ευρώπη να αναλάβει την κύρια ευθύνη για τη συμβατική άμυνα της ηπείρου τα επόμενα χρόνια. Σε αντάλλαγμα, η Ουάσιγκτον θα διατηρήσει την πυρηνική της «ομπρέλα» πάνω από την Ευρώπη και θα τηρήσει το άρθρο αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ.
Ένας «ευρωπαϊκός πυλώνας» του ΝΑΤΟ
Ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ δεσμεύτηκαν στο Μόναχο για έναν ισχυρότερο «ευρωπαϊκό πυλώνα» εντός του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, μια ισχυρότερη εγχώρια άμυνα αποτελεί επίσης αντιστάθμισμα έναντι του Τραμπ ή ενός μελλοντικού Αμερικανού ηγέτη που θα μπορούσε να αποφασίσει να μην υπερασπιστεί την Ευρώπη.
«Αυτή η νέα αρχή είναι σωστή υπό όλες τις συνθήκες. Είναι σωστή αν οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίσουν να αποστασιοποιούνται. Είναι σωστή όσο δεν μπορούμε να εγγυηθούμε τη δική μας ασφάλεια μόνοι μας», δήλωσε ο Μερτς στο συνέδριο την Παρασκευή.
Σε μια ακόμη ένδειξη της νευρικότητας γύρω από τις αμερικανικές δεσμεύσεις ασφάλειας, ο Μερτς είπε ότι ξεκίνησε συνομιλίες με τον Μακρόν για μια ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή.
Η Γαλλία διαθέτει τη μόνη πραγματικά ανεξάρτητη πυρηνική αποτρεπτική δύναμη στην Ευρώπη, καθώς οι βρετανικοί πύραυλοι Trident κατασκευάζονται και συντηρούνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Θα συμβαδίσουν οι πράξεις με τα λόγια;
Το μεγάλο ερώτημα για την Ευρώπη και τους ηγέτες της είναι αν μπορούν να μετατρέψουν τα λόγια σε πράξεις – να αγοράσουν και να αναπτύξουν νέα οπλικά συστήματα, να καλύψουν τα κενά στα οπλοστάσιά τους σε τομείς όπως οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς και να συντονίσουν τις προσπάθειές τους.
Τα σημάδια μέχρι στιγμής είναι ανάμεικτα. Ωθούμενες από τους φόβους για τη Ρωσία και τις παροτρύνσεις του Τραμπ, οι ευρωπαϊκές χώρες αύξησαν τις αμυντικές δαπάνες. Τα μέλη του ΝΑΤΟ συμφώνησαν πέρυσι να αυξήσουν τις βασικές αμυντικές δαπάνες από το 2% του ΑΕΠ στο 3,5% του ΑΕΠ, με επιπλέον 1,5% να διατίθεται σε άλλες επενδύσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια.
Οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 80% από πριν από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, δήλωσε η φον ντερ Λάιεν στο Μόναχο.
Οι ευρωπαϊκές χώρες σχηματίζουν κοινοπραξίες για την κατασκευή σύνθετων οπλικών συστημάτων. Οι υπουργοί Άμυνας της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας και της Σουηδίας υπέγραψαν την Πέμπτη επιστολή προθέσεων για την προώθηση του έργου European Long-range Strike Approach (ELSA), που αποσκοπεί στην ανάπτυξη πυραύλων «βαθέος πλήγματος».
Στο περιθώριο συνάντησης των υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ, συνασπισμοί ευρωπαϊκών χωρών συμφώνησαν να συνεργαστούν σε τέσσερα έργα, συμπεριλαμβανομένης της αντιβαλλιστικής άμυνας και των πυρομαχικών εκτοξευόμενων από αέρος.
Έργα που δυσκολεύονται λόγω διαφωνιών
Ωστόσο, ορισμένα εμβληματικά πανευρωπαϊκά έργα δυσκολεύονται να προχωρήσουν. Το μέλλον του προγράμματος μαχητικού αεροσκάφους FCAS μεταξύ Γαλλίας, Γερμανίας και Ισπανίας βρίσκεται εδώ και μήνες σε αβεβαιότητα, καθώς οι εταίροι δεν μπορούν να συμφωνήσουν στην κατανομή του έργου μεταξύ των εμπλεκόμενων εταιρειών.
Οι συζητήσεις για τα αμυντικά έργα της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνοδεύονται από διαμάχες για το αν πρέπει να περιορίζονται σε εταιρείες της ΕΕ ή να είναι ανοικτά και σε άλλες.
Η Γαλλία υπήρξε ο ισχυρότερος υποστηρικτής διατάξεων «αγοράς ευρωπαϊκών προϊόντων», ενώ χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία τάσσονται υπέρ μιας πιο ανοικτής προσέγγισης.
Μέσα στις συζητήσεις στο πολυτελές ξενοδοχείο Bayerischer Hof, ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι (Volodymyr Zelenskyy) υπενθύμισε την πραγματικότητα του σύγχρονου πολέμου, περιστοιχισμένος από γιγαντοοθόνες που προέβαλλαν εικόνες και στατιστικά ρωσικών επιθέσεων. Μόνο τον περασμένο μήνα, η Ουκρανία δέχθηκε περισσότερες από 6.000 επιθέσεις με drones και 150 πυραύλους.
«Κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου, τα όπλα εξελίσσονται ταχύτερα από τις πολιτικές αποφάσεις που προορίζονται να τα σταματήσουν», δήλωσε στους συνέδρους.
