Διεθνής Ασφάλεια
Η Βρετανία αναλαμβάνει πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενιαίας ευρωπαϊκής ναυτικής δύναμης, σε συνεργασία με εννέα χώρες της Ευρώπης, με στόχο την αποτροπή μελλοντικών ρωσικών απειλών από το «θαλάσσιο σύνορο» στον βορρά σε μια κίνηση ουσιαστικού διαχωρισμού της θέσης τους από το ΝΑΤΟ και την ηγεσία των Αμερικανών.
Ο αρχηγός του βρετανικού ναυτικού, στρατηγός σερ Γκουίν Τζένκινς, ανακοίνωσε ότι οι δέκα χώρες που συμμετέχουν στη Joint Expeditionary Force (JEF) υπέγραψαν δήλωση προθέσεων για τη συγκρότηση μιας «πολυεθνικής ναυτικής δύναμης» η οποία θα λειτουργεί ως… συμπληρωματικός βραχίονας του ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, ο ίδιος προειδοποίησε ότι, παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ μετά τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, «η Ρωσία παραμένει η σοβαρότερη απειλή για την ασφάλειά μας».
Η νέα ναυτική δύναμη δεν θα περιλαμβάνει τις ΗΠΑ, σε μια κίνηση με σαφές πολιτικό και επιχειρησιακό μήνυμα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει το Λονδίνο για τη στάση του στον πόλεμο κατά του Ιράν και μάλιστα χαρακτήρισε τα βρετανικά αεροπλανοφόρα «παιχνίδια», γεγονός που αποτυπώνει το χαμηλό σημείο στο οποίο βρίσκεται η διμερής στρατιωτική συνεργασία.
Οι ΗΠΑ πιέζουν για πιο επιθετική στάση στα Στενά του Ορμούζ, ενώ την ίδια στιγμή αποδοκιμάζουν ως «ανόητες» τις βρετανογαλλικές συζητήσεις για αμυντικές περιπολίες μετά το τέλος του πολέμου.
ΝΑΤΟ και ναυτικό: μια «συμπληρωματική» ευρωπαϊκή ασπίδα
Η JEF περιλαμβάνει την Ολλανδία, τις πέντε σκανδιναβικές χώρες και τα τρία κράτη της Βαλτικής, με το Ηνωμένο Βασίλειο να αποτελεί τον ισχυρότερο στρατιωτικό παίκτη της συμμαχίας (με τι στόλο ερωτούν αναλυτές), ενώ ο Καναδάς εξετάζει το ενδεχόμενο συμμετοχής.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός ευέλικτου σχήματος ναυτικού αποτροπής, ικανού να κινητοποιηθεί άμεσα στη βόρεια Ευρώπη και τον Ατλαντικό, με πλήρη διαλειτουργικότητα και κοινό επιχειρησιακό σχεδιασμό ως συμπλήρωμα της ναυτικής συνιστώσας του ΝΑΤΟ.
Η δύναμη θα μπορεί, εφόσον χρειαστεί, να διοικείται από το στρατηγείο της Βρετανίας στο Northwood, βόρεια του Λονδίνου, με έτοιμα σχέδια μάχης και πραγματικές δυνατότητες άμεσης δράσης.
Την ίδια στιγμή, το Λονδίνο έχει σημάνει συναγερμό για την αυξημένη ρωσική δραστηριότητα γύρω από κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές.
Εντός του μήνα, η Βρετανία αποκάλυψε ότι ρωσικά κατασκοπευτικά υποβρύχια εντοπίστηκαν να πραγματοποιούν μυστικές επιχειρήσεις επιτήρησης κοντά σε καλώδια και υποδομές γύρω από το νησί, την ώρα που – σύμφωνα με τον Τζένκινς – οι ρωσικές «εισχωρήσεις» στα βρετανικά ύδατα έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά ένα τρίτο τα τελευταία δύο χρόνια.
Ο Βρετανός ναύαρχος μιλά πλέον για ένα «ανοικτό θαλάσσιο σύνορο με τη Ρωσία στον βορρά», το οποίο απαιτεί συνεχή παρουσία και ενισχυμένη επιφυλακή.
ΝΑΤΟ, ναυτικό και τα κενά ισχύος της Βρετανίας
Παρά τη φιλοδοξία για μια νέα πολυεθνική ναυτική δύναμη, το ίδιο το βρετανικό ναυτικό αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις διαθεσιμότητας και επάρκειας μέσων.
Στην αρχή του πολέμου στο Ιράν, χρειάστηκαν περισσότερες από τρεις εβδομάδες μετά την επίθεση με drone στη βρετανική βάση Ακρωτήρι στην Κύπρο, για να αναπτυχθεί το αντιτορπιλικό HMS Dragon στην ανατολική Μεσόγειο, ενώ αργότερα χρειάστηκε να επιστρέψει σε λιμάνι για την επιδιόρθωση προβλημάτων σε ύδρευση και αποχέτευση.
Πηγές του ναυτικού αποδίδουν τις καθυστερήσεις σε ελλιπείς επενδύσεις και τις περικοπές στη ναυπήγηση πλοίων τα προηγούμενα χρόνια, γεγονός που περιορίζει την επιχειρησιακή ευελιξία του Λονδίνου.
Ο σερ Γκουίν Τζένκινς παραδέχεται ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή έφερε το βρετανικό ναυτικό στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, με ερωτήματα του τύπου «είμαστε αρκετά προετοιμασμένοι;» και «με τι ακριβώς μπορούμε να πολεμήσουμε σήμερα;».
Ως απάντηση, προαναγγέλλει την ένταξη «μη επανδρωμένων συνοδευτικών πλοίων» – μεγάλων θαλάσσιων drones – που θα πλέουν δίπλα στα βρετανικά πολεμικά, αυξάνοντας τη συνολική ισχύ πυρός με χαμηλότερο κόστος. Η επιλογή αυτή συνδέεται άμεσα με τις συζητήσεις εντός ΝΑΤΟ για αξιοποίηση νέων τεχνολογιών στο ναυτικό σκέλος της Συμμαχίας, έτσι ώστε να καλυφθούν κενά που αφήνουν οι περικοπές.
Σκιώδη τάνκερ, ρωσικές φρεγάτες και ναυτικό μπρα ντε φερ
Στο μέτωπο των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, η Βρετανία έχει απειλήσει ότι θα προχωρήσει σε κατάσχεση δεξαμενόπλοιων της λεγόμενης «σκιώδους αρμάδας» που μεταφέρει πετρέλαιο υπό καθεστώς κυρώσεων, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει υλοποιήσει την απειλή, την ώρα που άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε σχετικές κινήσεις.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, συνοδεύει τα υπό κυρώσεις πλοία με φρεγάτες, περνώντας από τα Στενά του Ντόβερ και αμφισβητώντας ουσιαστικά τις βρετανικές προειδοποιήσεις.
Από τις 25 Μαρτίου, 98 τάνκερ που υπόκεινται σε κυρώσεις έχουν διαπλεύσει τα βρετανικά ύδατα, αναδεικνύοντας τα όρια μεταξύ πολιτικής ρητορικής και πραγματικής εφαρμογής μέτρων στη θάλασσα.
Σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον, η νέα ευρωπαϊκή ναυτική δύναμη γύρω από το ΝΑΤΟ επιχειρεί να στείλει μήνυμα αποφασιστικότητας προς τη Ρωσία, αλλά και ανεξαρτησίας έναντι των ΗΠΑ, καθώς το Λονδίνο και οι ευρωπαίοι εταίροι του αναζητούν έναν πιο αυτόνομο ρόλο στην ασφάλεια των θαλασσίων οδών.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν η πολιτική βούληση και οι οικονομικές δυνατότητες θα αρκέσουν για να γεφυρώσουν το χάσμα ανάμεσα στις φιλόδοξες εξαγγελίες και την πραγματική ισχύ του ευρωπαϊκού ναυτικού βραχίονα εντός και εκτός ΝΑΤΟ.
