Διεθνής Ασφάλεια
Η πεποίθηση ότι ο πλανήτης κατευθύνεται προς μια νέα περίοδο μεγάλων συγκρούσεων ενισχύεται στη Δύση, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της The POLITICO Poll. Στις πέντε χώρες που συμμετείχαν, Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Γερμανία, η συντριπτική πλειονότητα των ερωτηθέντων δηλώνει ότι ο κόσμος γίνεται πιο επικίνδυνος, ενώ σε ΗΠΑ, Καναδά, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο η εκτίμηση είναι ότι ένας Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος μοιάζει πιθανότερος παρά απίθανος μέσα στην επόμενη πενταετία.
Η μετατόπιση σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν αποτυπώνεται και στη σύγκριση με αντίστοιχο ερώτημα που είχε τεθεί από την ανεξάρτητη εταιρεία Public First τον Μάρτιο του 2025. Ο επικεφαλής δημοσκοπήσεων της Public First, Σεμπ Ράιντ, σημείωσε ότι η αλλαγή στη δυτική κοινή γνώμη «σε λιγότερο από έναν χρόνο» δείχνει έναν κόσμο όπου ο πόλεμος αντιμετωπίζεται ως ρεαλιστικό ενδεχόμενο και οι συμμαχίες ως λιγότερο σταθερές.
Πού αυξήθηκε περισσότερο ο φόβος για νέο παγκόσμιο πόλεμο
Το κλίμα είναι εντονότερο στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το 43% κρίνει «πιθανό» ή «πολύ πιθανό» να ξεσπάσει νέος παγκόσμιος πόλεμος έως το 2031, από 30% τον Μάρτιο του 2025. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, αντίστοιχα, 46% συμμερίζεται την ίδια εκτίμηση για το 2031, από 38% πέρυσι. Από τις πέντε χώρες, μόνο στη Γερμανία η συνολική εικόνα είναι ότι ένας τρίτος παγκόσμιος πόλεμος δεν θεωρείται πιθανός στην επόμενη πενταετία.
Σε ό,τι αφορά το αν η ίδια η χώρα τους θα εμπλακεί σε πόλεμο μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, οι Αμερικανοί εμφανίζονται οι πιο πεπεισμένοι, με τους ερωτηθέντες σε Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία να ακολουθούν. Η εικόνα αυτή ενισχύει την ανάγνωση ότι οι πυρηνικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ μπορεί να είναι πιο «προετοιμασμένες» ψυχολογικά για σύγκρουση, ενώ το αφήγημα του Ντοναλντ Τραμπ ως «προέδρου της ειρήνης» δεν φαίνεται να πείθει, τουλάχιστον στο εσωτερικό.
Πυρηνικό ενδεχόμενο και αντίληψη απειλών
Ένα ακόμη εύρημα είναι η διάχυτη ανησυχία για χρήση πυρηνικών: τουλάχιστον ένας στους τρεις σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Καναδά θεωρεί «πιθανό» ή «πολύ πιθανό» να χρησιμοποιηθεί πυρηνικό όπλο σε πόλεμο μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.
Στην Ευρώπη, η Ρωσία αναδεικνύεται ως η μεγαλύτερη απειλή για την ειρήνη, ενώ στον Καναδά πολλοί ερωτηθέντες αντιμετωπίζουν την Αμερική του Τραμπ ως τον βασικό κίνδυνο για την ασφάλεια. Σε Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο, οι Ηνωμένες Πολιτείες καταγράφονται ως δεύτερη μεγαλύτερη απειλή, και μάλιστα αναφέρονται πολύ συχνότερα από την Κίνα.
«Ναι» στην άμυνα, αλλά όχι σε κάθε λογαριασμό
Παρά τον αυξημένο φόβο για πόλεμο, η δημοσκόπηση δείχνει ότι οι κοινωνίες δεν είναι έτοιμες να αποδεχθούν εύκολα το οικονομικό βάρος μιας μεγάλης αύξησης δαπανών. Στη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά η πλειοψηφία δηλώνει ότι χρειάζονται περισσότερα χρήματα για την άμυνα, με ισχυρότερη στήριξη στο Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά. Όταν όμως τίθεται το «πώς πληρώνεται», η υποστήριξη υποχωρεί αισθητά.
Ενδεικτικά, όταν οι ερωτηθέντες καλούνται να σταθμίσουν το ενδεχόμενο χρηματοδότησης μέσω:
- περικοπών σε άλλους προϋπολογισμούς,
- επιπλέον κρατικού δανεισμού, ή
- αύξησης φόρων,
η αποδοχή για υψηλότερους αμυντικούς προϋπολογισμούς μειώνεται σημαντικά. Ο Σεμπ Ράιντ υπογράμμισε ότι η ανησυχία για πόλεμο δεν μεταφράζεται σε «λευκή επιταγή» προς τους ηγέτες για μεγάλες δαπάνες, καθώς οι ψηφοφόροι εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμοι να δεχθούν τους αναγκαίους συμβιβασμούς. Στο ίδιο πλαίσιο, περιέγραψε ένα αδιέξοδο για τους Ευρωπαίους ηγέτες: πιέζονται να δώσουν λύσεις σε ένα περιβάλλον αυξημένων κινδύνων, χωρίς να μπορούν ούτε να στηριχθούν πλήρως στις ΗΠΑ ούτε να αξιοποιήσουν αυτό το δεδομένο ως εύκολο επιχείρημα για εγχώριες επενδύσεις.
Η μεταβολή σε Γαλλία και Γερμανία
Στη Γαλλία και τη Γερμανία καταγράφεται καθαρή πτώση της στήριξης όταν μπαίνουν στο τραπέζι οι «ανταλλαγές». Το 2025, 40% των Γάλλων και 37% των Γερμανών έλεγαν ότι θα υποστήριζαν αύξηση αμυντικών δαπανών υπό τέτοιους όρους. Φέτος, τα αντίστοιχα ποσοστά έπεσαν στο 28% στη Γαλλία και στο 24% στη Γερμανία, με την τάση πλέον να γέρνει περισσότερο προς την αντίθεση όταν τίθεται το κόστος χρηματοδότησης. Στη Γερμανία, μάλιστα, οι αμυντικές δαπάνες συγκαταλέγονται στις λιγότερο δημοφιλείς χρήσεις δημόσιου χρήματος, πάνω μόνο από την αναπτυξιακή βοήθεια στο εξωτερικό.
Δισταγμός για «στρατό της ΕΕ» και συζήτηση για θητεία
Ιδιαίτερα χαμηλή εμφανίζεται η αποδοχή στην ιδέα ενός μόνιμου ευρωπαϊκού στρατού υπό ενιαία διοίκηση, πρόταση που έχει κατά καιρούς συνδεθεί με συζητήσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή: η στήριξη περιορίζεται στο 22% στη Γερμανία και στο 17% στη Γαλλία. Αντίθετα, η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία συγκεντρώνει μεγαλύτερη απήχηση σε αυτές τις δύο χώρες, όπου περίπου οι μισοί πολίτες τάσσονται υπέρ.
Το πολιτικό πλαίσιο και η επόμενη στάση στη Γερμανία
Τα δεδομένα προκύπτουν από έρευνες σε πάνω από 2.000 ψηφοφόρους σε κάθε χώρα, που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 6 και 9 Φεβρουαρίου, και αναδεικνύουν τον δύσκολο χειρισμό που καλούνται να κάνουν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ σε περίοδο περιορισμένων δημοσιονομικών περιθωρίων. Το θέμα αναμένεται να επηρεάσει και τις διεθνείς επαφές καθώς πολιτικοί από όλο τον κόσμο μεταβαίνουν στη Γερμανία για την ετήσια Munich Security Conference, η οποία ξεκινά την Παρασκευή.
Στο φόντο των ευρημάτων, παραμένει ανοιχτός ο τετραετής πόλεμος πλήρους κλίμακας της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ενώ αναφέρονται και στρατιωτικές ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών σε Ιράν, Συρία, Βενεζουέλα και Αφρική επί προεδρίας Donald Trump, παράγοντες που, όπως καταγράφεται, τροφοδοτούν την αίσθηση ότι ο κίνδυνος μιας παγκόσμιας σύγκρουσης έχει πλησιάσει.
