Σε μια αποστολή-αστραπή με βαρύνουσα γεωπολιτική σημασία, ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ (John Ratcliffe), βρέθηκε στη Μόσχα για περίπου τέσσερις ώρες και είχε κατ’ιδίαν συνάντηση με τον πρόεδρος της χώρας Β.Πούτιν, σε μια κίνηση άκρως εντυπωσιακή.

Η αιφνιδιαστική επίσκεψη Ράτκλιφ ξυπνά μνήμες από τον Νοέμβριο του 2021, όταν ο τότε επικεφαλής της CIA, Γουίλιαμ Μπερνς (William Burns), είχε ταξιδέψει στη Μόσχα για να προειδοποιήσει απευθείας το Κρεμλίνο ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών έβλεπαν τις προετοιμασίες για την επικείμενη πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία.

Χωρίς καμία επιτυχία, όπως όλοι πλέον γνωρίζουν.

Η εκτίμηση αμερικανικών ΜΜΕ (Wall Street, CBS News κλπ.) ότι το μήνυμα ήταν του αρχηγού της CIA ήταν «ξέρουμε τι πάτε να κάνετε, αλλά μην το κάνετε» δεν είναι απίθανη ως γεγονός.

Απίθανο είναι να εισακουστεί ο Τζον Ράτκλιφ και να γίνει δεκτή η αμερικανική προειδοποίηση, τουλάχιστον χωρίς «βαριά» ανταλλάγματα.

Η κατάσταση στην σκηνή της Μόσχας έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο ως προς τις αντιδράσεις στην πολιτική «χαμηλών τόνων» του Β.Πούτιν στο ουκρανικό που δεν έχει αποφέρει, ούτε νίκη, αλλά ούτε και καταστολή των ουκρανικών επιθέσεων στο εσωτερικό της χώρας.

Και ο πόλεμος -όσο αδιανόητο και αν θα ακουγόταν όταν ξεκίνησε- διαρκεί ήδη 4,5 χρόνια, ουσιαστικά επί της γραμμής του μετώπου που παγιώθηκε το Νοέμβριο του 2022.

Μπορεί οι Ρώσοι να ανέκτησαν από το καλοκαίρι του 2023 την πρωτοβουλία των κινήσεων και να έχουν σημαντικές επιτυχίες, αλλά δεν πέτυχαν την στρατηγική νίκη διάρρηξης του μετώπου για λόγους που έχουμε αναφέρει πολλάκις τους τελευταίους μήνες.

Τώρα, λοιπόν, η Ρωσία έχει φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο, καθώς, ναι μεν, δεν έχει πιεστεί στρατιωτικά, αλλά έχει πιεστεί πολιτικά στο εσωτερικό της από δυνάμεις του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος που νιώθουν εκνευρισμό για την έλλειψη απάντησης: Ποια παγκόσμια δύναμη, επιπέδου Ρωσίας. θα δεχόταν αδιαμαρτύρητα να της κατάσχουν πλοία και να δίνουν όπλα για να κτυπηθεί το εσωτερικό της, όπως κάνουν οι Δυτικοί στην Ρωσία σήμερα;

Και όμως η Ρωσία, λόγω της «μυθώδους» ψυχραιμίας του Β.Πούτιν, δεν αντέδρασε όπως θα μπορούσε. Αλλά όλα φαίνεται ότι έχουν κι ένα όριο.

Ποιοι είναι οι πιθανοί λόγοι της επίσκεψης Ράτκλιφ στην Μόσχα;

  • Η αποτροπή μιας νέας μαζικής κλιμάκωσης στο ουκρανικό μέτωπο μέσω ρωσικής επιστράτευσης, την ώρα που διακινούνται σενάρια για προσπάθειες έναρξης ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων. Έχουμε σημειώσει επανειλημμένα ότι ο νυν αριθμός των Ρώσων μαχητών (περί τις 300.000 άτομα) στην πρώτη γραμμή μήκους 1200 χλμ. δεν επαρκεί για να διαρρηχθεί μια άμυνα που ξεπερνά το 1 εκατ. αμυνόμενους Ουκρανούς.
  • Η πιθανότητα να κινηθεί άμεσα η Ρωσία μέσω της Λευκορωσίας, προς το Κίεβο, χωρίς καν να περιμένει την επιστράτευση. Η κίνηση από την Λευκορωσία τον Φεβρουάριο του 2022 θα είχε ήδη δώσει την νίκη στην Μόσχα αν είχε διαχειριστεί καλύτερα τα συντριπτικά εδαφικά κέρδη των τριών πρώτων ημερών και δεν είχαν καθυστερήσει οι τεθωρακισμένες φάλαγγες να μπουν στο Κίεβο. Και  να ενωθούν στα νότια και νοτιοδυτικά με τις αερομεταφερόμενες ρωσικές δυνάμεις που είχαν καταλάβει τα δύο αεροδρόμια.
  • Η τρίτη εκδοχή για την αποστολή Ράτκλιφ είναι να αποφευχθεί το ενδεχόμενο μικρής κλίμακας πυρηνικού κτυπήματος κατά της Ρωσία (εκτιμούμε ότι αυτό είναι το λιγότερα πιθανό ενδεχόμενο). «Για τον λόγο αυτό οι ρωσικές πυρηνικές δυνάμεις έχουν λάβει επιθετική διάταξη τις τελευταίες ημέρες» εκτιμούν στρατιωτικοί παρατηρητές από τις κινήσεις κυρίως των υποβρυχίων με βαλλιστικά πυρηνικά όπλα (SLBM). Μια ετοιμότητα που θα μπορούσε να αποτελέσει προειδοποίηση προς όποιους δυτικούς  θα είχαν «διάθεση να αντιδράσουν» σε ένα τέτοιο κτύπημα.
  • Το τέταρτο ενδεχόμενο αφορά την απάντηση της Ρωσίας στην Βρετανία ή και αλλες δυτικές χώρες, όπως η Γερμανία, για την διάθεση και υποστήριξη των όπλων που παρέχει η Βρετανία στην Ουκρανία και έχει προκαλέσει προβλήματα στην Μόσχα, περισσότερο σε επίπεδο εσωτερικής αντιπολίτευσης: Έχουν πληγεί κρίσιμα κέντρα, όχι στρατιωτικά, αλλά καθαρά πολιτικοί στόχοι που έχουν διαταράξει την ηρεμία του εσωτερικού μετώπου. Η απόσυρση του Ρώσου πρεσβευτή από το Λονδίνο, «λέει πολλά» για όσους ξέρουν να διαβάζουν πίσω από τις κινήσεις της Μόσχας. Τι θα μπορούσε να κάνει η Μόσχα χωρίς να προκαλέσει παγκόσμια σύρραξη; Πολλά που δεν είναι του παρόντος να αναλυθούν.
  • Η πέμπτη κίνηση που θεωρείται ως πιθανή αιτία του ταξιδιού του αρχηγού της CIA στην Μόσχα είναι η πιθανότητα να έχει αποφασιστεί μαζική κατάληψη από ρωσικές ειδικές δυνάμεις πλοίων των δυτικών εμπορικών στόλων που πλέουν εντός της ρωσικής ΑΟΖ ως αντίποινα στις καταλήψεις των τάνκερ του ρωσικού «σκιώδους στόλου», κατά την δυτική ορολογία. Κάπου 350 δυτικά πλοία πλέουν αυτή την στιγμή στην ζώνη αυτή. ακόμα και η κατάληψη πέντε εκ ευρών θα μπορούσε να ηχήσει σαν «καμπάνα» στα αυτιά της Δύσης.

Στο τραπέζι των τετ-α-τετ εκτιμάται ότι τέθηκε και η στάση της Μόσχας απέναντι στην Τεχεράνη, δεδομένου ότι η Ρωσία στηρίζει το ιρανικό καθεστώς τη στιγμή που οι ΗΠΑ κλιμακώνουν τις κυρώσεις και την οικονομική πίεση.

Ο ανοιχτός δίαυλος CIA – SVR είναι υπαρκτός: Ο Ράτκλιφ διατηρεί απευθείας επαφή με τον ομόλογό του, αρχηγό των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών (SVR), Σεργκέι Ναρίσκιν (Sergei Naryshkin), με κοινό στόχο τη μείωση του κινδύνου άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης και τη διατήρηση μιας βασικής σταθερότητας.

Ακόμη και όταν οι επίσημες διπλωματικές σχέσεις είναι πλήρως παγωμένες λόγω κυρώσεων και στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, το Κρεμλίνο εκτιμά αυτόν τον δίαυλο, καθώς οι αξιωματούχοι πληροφοριών μπορούν να συζητούν «κόκκινες γραμμές» με μεγαλύτερη ευθύτητα από τους πολιτικούς.

Δεν αναμένονται ούτε εδώ σημαντικές εξελίξεις: Η Ρωσία δεν πρόκειται να μειώσει ούτε κατ’ελάχιστον την υποστήριξη στο Ιράν για πολλούς και διάφορους λόγους.

Σύμφωνα με αναλυτές αν η Μόσχα δεχόταν να κάνει πίσω σε κάποιο από τα παραπάνω δεν πρόκειται να το κάνει χωρίς «βαριά» ανταλλάγματα: 

  • Εδαφική de facto κατοχύρωση και «πάγωμα» του μετώπου
  • Διατήρηση των εδαφών: Αναγνώριση (έστω de facto) του ελέγχου της Ρωσίας στις περιοχές της ανατολικής και νότιας Ουκρανίας (Ντονμπάς, Ζαπορίζια, Χερσώνα, Κριμαία) κατά μήκος της τρέχουσας γραμμής επαφής.
  • Δημιουργία ουδέτερης/αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης: Ζώνη ασφαλείας εντός ουκρανικού εδάφους όπου δεν θα επιτρέπεται η ανάπτυξη βαρέος οπλισμού.
  • Μόνιμο «μπλόκο» στο ΝΑΤΟ και ουδετερότητα της Ουκρανίας
  • Εγγυήσεις μη ένταξης: Νομικά δεσμευτική δέσμευση της Ουάσινγκτον ότι η Ουκρανία δεν θα ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ.
  • Περιορισμοί στον εξοπλισμό του Κιέβου και περιορισμός των στρατιωτικών δυνάμεων στις 100.000 προσωπικό ή και λιγότερους: Όρια στον τύπο, το βεληνεκές και την ποσότητα των δυτικών οπλικών συστημάτων που θα επιτρέπεται να σταθμεύουν στην Ουκρανία.
  • Σταδιακή άρση των δυτικών κυρώσεων
  • Επανασύνδεση στο τραπεζικό σύστημα: Άρση περιορισμών σε ρωσικές τράπεζες (SWIFT) και ξεπάγωμα κρατικών περιουσιακών στοιχείων ή συναλλαγματικών διαθεσίμων που έχουν δεσμευτεί στη Δύση.
  • Ενεργειακές & εμπορικές ροές: Αποκατάσταση των εξαγωγών πετρελαίου, φυσικού αερίου και λιπασμάτων χωρίς πλαφόν τιμών και δευτερογενείς κυρώσεις.