Newsroom | email: info@pronews.gr

205 χρόνια μετά την Άλωση της Τριπολιτσάς, η Ιστορία επιστρέφει στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.

Η Άγκυρα επέλεξε την επέτειο της κορυφαίας στρατιωτικής νίκης της Ελληνικής Επανάστασης για να επαναφέρει το δικό της ιστορικό αφήγημα, παρουσιάζοντας τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1821 κυρίως ως «σφαγή» του μουσουλμανικού πληθυσμού της πόλης.

Η κίνηση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Αθήνας, η οποία κατηγόρησε την Τουρκία ότι επιχειρεί να χρησιμοποιήσει επιλεκτικά την Ιστορία και να απομονώσει ένα αιματηρό επεισόδιο από το συνολικό πλαίσιο ενός πολέμου ανεξαρτησίας απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Για την ελληνική πλευρά, η Τριπολιτσά αποτελεί το σύμβολο μιας αποφασιστικής νίκης που άλλαξε την πορεία της Επανάστασης, χωρίς αυτό να αναιρεί τις τραγικές βιαιότητες που σημειώθηκαν μετά την κατάληψη της πόλης.

Η τουρκική παρέμβαση και η απάντηση της Αθήνας

Με ανάρτησή του για την επέτειο της 23ης Σεπτεμβρίου, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έκανε λόγο για «σφαγή της Τριπολιτσάς» και αναφέρθηκε στις απώλειες μουσουλμανικών πληθυσμών της Πελοποννήσου κατά την περίοδο 1821-1830. Η Άγκυρα υποστήριξε ότι οι μουσουλμάνοι κάτοικοι της περιοχής υπέστησαν συστηματικές διώξεις και ότι καταστράφηκαν στοιχεία της οθωμανικής πολιτιστικής παρουσίας.

Η Αθήνα απάντησε σε υψηλούς τόνους. Διπλωματικές πηγές του υπουργείου Εξωτερικών σημείωσαν ότι «η συστηματική διαστρέβλωση και εργαλειοποίηση της Ιστορίας και η επιλεκτική επίκληση της ιστορικής μνήμης δεν μεταβάλλουν τα ιστορικά γεγονότα».

Η ελληνική θέση είναι ότι η Άγκυρα παρουσιάζει μια αποσπασματική εικόνα, απομονώνοντας τις βιαιοπραγίες που ακολούθησαν την Άλωση από το ιστορικό πλαίσιο της Ελληνικής Επανάστασης και της οθωμανικής κυριαρχίας.

Η Τριπολιτσά, το «κάστρο» της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Μοριά

Το 1821 η Τριπολιτσά δεν ήταν απλώς μια πόλη της Πελοποννήσου. Ήταν η καρδιά της οθωμανικής διοίκησης στον Μοριά, η έδρα του πασά της περιοχής και το σημαντικότερο διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της Αυτοκρατορίας στην Πελοπόννησο. Για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, η κατάληψή της αποτελούσε τον μεγάλο στρατηγικό στόχο. Η πτώση της θα σήμαινε ότι οι επαναστάτες δεν πολεμούσαν πλέον μόνο σε τοπικό επίπεδο, αλλά μπορούσαν να καταφέρουν πλήγμα στην ίδια τη δομή της οθωμανικής εξουσίας.

Μετά από μήνες πολιορκίας, στις 23 Σεπτεμβρίου 1821, οι ελληνικές δυνάμεις εισήλθαν στην πόλη.

Η νίκη είχε τεράστια στρατιωτική και πολιτική σημασία. Οι επαναστάτες απέκτησαν πολεμικό υλικό, χρήματα και εφόδια, ενώ η επιτυχία αυτή ενίσχυσε την πεποίθηση ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία μπορούσε να ηττηθεί.

Από την Κωνσταντινούπολη έως τη Μικρά Ασία: Οι διώξεις και οι σφαγές Ελλήνων κατά την Επανάσταση του 1821

Κωνσταντινούπολη (1821) – Το πογκρόμ κατά των Ελλήνων της πρωτεύουσας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

Με την έναρξη της Επανάστασης, η Υψηλή Πύλη εξαπέλυσε κύμα αντιποίνων κατά της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ απαγχονίστηκε στην πύλη του Πατριαρχείου την Κυριακή του Πάσχα του 1821, ενώ ακολούθησαν εκτελέσεις Φαναριωτών, μητροπολιτών και επιφανών Ελλήνων.

Σμύρνη (1821) – Διώξεις και εκτελέσεις της ελληνικής κοινότητας

Η Σμύρνη, ένα από τα μεγαλύτερα ελληνικά εμπορικά κέντρα της Μικράς Ασίας, γνώρισε κύμα τρομοκράτησης μετά την έναρξη της Επανάστασης. Οι οθωμανικές αρχές προχώρησαν σε εκτελέσεις προκρίτων και κληρικών, ενώ σημειώθηκαν επιθέσεις κατά της ελληνικής συνοικίας και διώξεις κατοίκων.

Κυδωνίες (Αϊβαλί) (1821) – Η καταστροφή της μεγάλης ελληνικής πόλης της Μικράς Ασίας

Οι Κυδωνίες, μία από τις σημαντικότερες ελληνικές πόλεις στα μικρασιατικά παράλια, καταστράφηκαν μετά την εξάπλωση της Επανάστασης. Ο οθωμανικός στρατός προχώρησε σε λεηλασίες, πυρπολήσεις, σφαγές και αιχμαλωσίες, προκαλώντας τη διάλυση της ακμάζουσας ελληνικής κοινότητας.

Φώκαια (Παλαιά και Νέα Φώκαια) (1821-1822) – Καταστροφές και εκτοπισμός πληθυσμών

Οι ελληνικές κοινότητες της Φώκαιας στα μικρασιατικά παράλια υπέστησαν διώξεις κατά τη διάρκεια των οθωμανικών επιχειρήσεων καταστολής. Οι κάτοικοι εγκατέλειψαν την περιοχή, ενώ η ελληνική παρουσία αποδυναμώθηκε σημαντικά.

Κουσάντασι (Έφεσος – περιοχή Αϊδινίου) (1821) – Αντίποινα κατά ελληνικών κοινοτήτων της Ιωνίας

Στα μικρασιατικά παράλια, οι οθωμανικές αρχές αντιμετώπισαν τις ελληνικές κοινότητες με καχυποψία, προχωρώντας σε συλλήψεις, εκτελέσεις και κατασχέσεις περιουσιών σε περιοχές με ισχυρό ελληνικό στοιχείο.

Νησιά του Αιγαίου: Οι μεγάλες καταστροφές

Σαμοθράκη (1821) – Η πρώτη μεγάλη καταστροφή ελληνικού νησιού

Ο οθωμανικός στόλος υπό τον Καπουδάν Πασά Νασούχ Αλή επιτέθηκε στο νησί τον Σεπτέμβριο του 1821. Μετά την κατάληψη ακολούθησαν σφαγές, λεηλασίες και αιχμαλωσίες κατοίκων, με μεγάλο μέρος του ανδρικού πληθυσμού να εξοντώνεται.

Χίος (1822) – Η μεγαλύτερη καταστροφή ελληνικού πληθυσμού στην Επανάσταση

Μετά την επέμβαση Σαμίων επαναστατών, ο οθωμανικός στόλος και στρατός προχώρησαν σε μαζικές σφαγές στη Χίο. Δεκάδες χιλιάδες κάτοικοι σκοτώθηκαν ή οδηγήθηκαν στην αιχμαλωσία, ενώ χιλιάδες Χιώτες κατέφυγαν ως πρόσφυγες.

Ψαρά (1824) – Η ολοκληρωτική καταστροφή του ναυτικού νησιού

Ο οθωμανικός στόλος κατέλαβε τα Ψαρά τον Ιούνιο του 1824. Η σφαγή και η καταστροφή του νησιού αποτέλεσαν ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα στον ελληνικό ναυτικό αγώνα. Χιλιάδες κάτοικοι και πρόσφυγες από άλλες περιοχές σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν.

Κάσος (1824) – Η αιγυπτιακή επίθεση και η εξόντωση του πληθυσμού

Ο στόλος του Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου επιτέθηκε στην Κάσο, σημαντικό ναυτικό κέντρο της Επανάστασης. Ακολούθησαν σφαγές, πυρπολήσεις και αιχμαλωσίες κατοίκων.

Κως και Ρόδος (1824) – Αντίποινα στα Δωδεκάνησα

Οι οθωμανικές αρχές προχώρησαν σε επιχειρήσεις καταστολής στα νησιά, με εκτελέσεις και διώξεις ελληνικών πληθυσμών.

Κρήτη: Οι επιχειρήσεις οθωμανικών και αιγυπτιακών δυνάμεων

Ηράκλειο (1821) – Η σφαγή της 24ης Ιουνίου («Μεγάλος Αρπεντές»)

Μετά την έναρξη της Κρητικής Επανάστασης, οι οθωμανικές αρχές του Ηρακλείου εξαπέλυσαν μαζικές διώξεις κατά των χριστιανών. Δολοφονήθηκαν ο μητροπολίτης Κρήτης Γεράσιμος Παρδαλής, επίσκοποι, κληρικοί και επιφανείς κάτοικοι της πόλης.

Μελιδόνι Μυλοποτάμου Ρεθύμνου (1824) – Η τραγωδία του σπηλαίου

Οθωμανικές δυνάμεις πολιόρκησαν το σπήλαιο όπου είχαν καταφύγει επαναστάτες και άμαχοι. Μετά την πυρπόληση της εισόδου, οι εγκλωβισμένοι πέθαναν από ασφυξία.

Σφακιά Χανίων (1824) – Η κατάληψη του κέντρου της κρητικής αντίστασης

Οι δυνάμεις του Χουσεΐν Πασά επιτέθηκαν στα Σφακιά, το σημαντικότερο επαναστατικό προπύργιο της Κρήτης. Ακολούθησαν καταστροφές χωριών, εκτοπισμοί και μαζική φυγή κατοίκων.

Αμάρι Ρεθύμνου και ορεινές περιοχές Κρήτης (1823-1824) – Εκκαθαριστικές επιχειρήσεις

Οι αιγυπτιακές και οθωμανικές δυνάμεις επιχείρησαν να εξαλείψουν τα κρητικά επαναστατικά κέντρα, με λεηλασίες, καταστροφές οικισμών και εκτελέσεις.

Ηπειρωτική Ελλάδα και Πελοπόννησος

Πάτρα (1821) – Εκτελέσεις και καταστολή της εξέγερσης

Με την έναρξη της Επανάστασης, οι οθωμανικές αρχές προχώρησαν σε εκτελέσεις Ελλήνων προκρίτων και κατοίκων, ενώ η πόλη αποτέλεσε ένα από τα πρώτα μεγάλα μέτωπα συγκρούσεων.

Νάουσα (1822) – Η καταστροφή της μακεδονικής εξέγερσης

Μετά την πτώση της πόλης στις οθωμανικές δυνάμεις, ακολούθησαν σφαγές, λεηλασίες, καταστροφές και αιχμαλωσίες κατοίκων.

Γαλαξίδι (1821) – Η καταστροφή του ναυτικού κέντρου της Ρούμελης

Ο οθωμανικός στόλος κατέστρεψε την πόλη, πυρπόλησε πλοία και διέλυσε ένα από τα σημαντικότερα ναυτικά κέντρα των επαναστατών.

Μεσολόγγι (1826) – Η σφαγή μετά την Έξοδο

Μετά την ηρωική Έξοδο, όσοι κάτοικοι και υπερασπιστές παρέμειναν στην πόλη σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν από τις οθωμανικές και αιγυπτιακές δυνάμεις.

Η Τριπολιτσά ως σύμβολο μνήμης και αντιπαράθεσης

Η σύγκρουση γύρω από την Τριπολιτσά δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Εντάσσεται στη διαχρονική αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ιστορία των δύο λαών.

Για την Ελλάδα, η 23η Σεπτεμβρίου 1821 αποτελεί ημέρα μνήμης μιας καθοριστικής νίκης στον αγώνα για εθνική ανεξαρτησία.

Για την Τουρκία, η ίδια ημερομηνία αποτελεί αφορμή ανάδειξης των απωλειών των μουσουλμανικών πληθυσμών.

205 χρόνια μετά, η Τριπολιτσά παραμένει ένα ιστορικό γεγονός που δεν κρίνεται μόνο από το τι συνέβη τότε, αλλά και από το πώς επιχειρεί κάθε πλευρά να το ερμηνεύσει σήμερα.

Ακολουθήστε το pronews.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις