Πόσο αντέχουν οι οικονομίες Ισραήλ και Ιράν; – Τι έγινε στις προηγούμενες συγκρούσεις

">

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα δείξει και την διάρκεια του τωρινού πολέμου και θα δώσει μία εικόνα για το τι περιμένει την παγκόσμια οικονομία.

Σε ότι αφορά το Ισραήλ:

Υπέστη δύο κύματα άμεσων ιρανικών επιθέσεων το 2024 και ένα πολύ πιο εκτεταμένο στη διάρκεια του «Δωδεκαήμερου Πολέμου» τον Ιούνιο του 2025.

Παρά τις διαφορές στην κλίμακα, η ανάκαμψη ήταν σε όλες τις περιπτώσεις εκπληκτικά γρήγορη.

Στρατιωτικά μέσα σε ημέρες ή εβδομάδες, με οικονομικά κριτήρια σε λίγους μήνες και στην καθημερινή ζωή μέσα σε εβδομάδες.

Αυτό οφείλεται κυρίως στα προηγμένα συστήματα άμυνας (Iron Dome, Arrow, David’s Sling), την ανθεκτικότητα της οικονομίας (υψηλή τεχνολογία και εξαγωγές) και την αποτελεσματική κρατική παρέμβαση.

Τα πλήγματα του 2024: Ελάχιστη ζημιά, άμεση ανάκαμψη

Απρίλιος 2024: Το Ιράν εκτόξευσε πάνω από 300 drones, cruise missiles και ballistic missiles.

Το 99% αναχαιτίστηκε. Οι ζημιές περιορίστηκαν σε μη χρησιμοποιούμενες εγκαταστάσεις στις βάσεις Nevatim και Ramon (μικρές τρύπες σε διαδρόμους, ένα αχρησιμοποίητο αεροπλάνο).

Οι βάσεις επανήλθαν σε πλήρη λειτουργία μέσα σε λίγες ημέρες. Καμία οικονομική ή κοινωνική διαταραχή πέρα από μερικές ώρες συναγερμών.

Οκτώβριος 2024: Περίπου 180-200 βαλλιστικοί πύραυλοι

Μικρές ζημιές σε αεροδρόμια, σχολείο στη Gedera, εστιατόριο στο Τελ Αβίβ και περίπου 100 σπίτια.

Οικονομική ζημιά 150-200 εκατ. σέκελ (~40-53 εκατ. δολάρια).

Ένας Παλαιστίνιος σκοτώθηκε από συντρίμμια, λίγοι ελαφροί τραυματισμοί.

Οι αποζημιώσεις επεξεργάστηκαν γρήγορα (χιλιάδες αιτήσεις, εκατοντάδες σπίτια). Η καθημερινότητα επανήλθε μέσα σε 1-2 εβδομάδες.

Συμπέρασμα για το 2024: Ανάκαμψη άμεση.

Ουσιαστικά μηδενική μακροπρόθεσμη επίδραση στην οικονομία ή τις υποδομές.

Ο Δωδεκαήμερος Πόλεμος του 2025 (13-24/25 Ιουνίου): Μεγαλύτερη ζημιά, αλλά ακόμα γρήγορη ανάκαμψη (μήνες).

Το Ιράν εκτόξευσε 550+ βαλλιστικούς πυραύλους και 1.000+ drones σε κύματα, με στόχο τόσο στρατιωτικούς όσο και αστικούς στόχους (Τελ Αβίβ, Μπατ Γιαμ, Χάιφα, Μπέερ Σεβά).

Το Ισραήλ ανταπέδωσε με μαζικά πλήγματα στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, πυραύλους και ηγεσία.

Ανθρώπινες απώλειες: 28 νεκροί (27 πολίτες + 1 στρατιώτης εκτός υπηρεσίας) και 3.238-3.461 νοσηλευθέντες τραυματίες (συμπεριλαμβανομένων 345 παιδιών).

Σημαντικοί αριθμοί, αλλά όχι τόσο σε σχέση με την κλίμακα της επίθεσης (80-90% αναχαιτίστηκαν).

Υλικές ζημιές: Περίπου 3 δισ. δολάρια (10 δισ. σέκελ) μόνο από τα ιρανικά πλήγματα η μεγαλύτερη ζημιά στην ιστορία του Ισραήλ.

Χτυπήθηκαν πολυκατοικίες (π.χ. 11ώροφη στην Μπατ Γιαμ), το Ινστιτούτο Weizmann, το μεγαλύτερο διυλιστήριο πετρελαίου στη Χάιφα, νοσοκομείο και δεκάδες σπίτια/επιχειρήσεις.

Η οικονομία «πάγωσε» για 12 ημέρες (κλείσιμο σχολείων και επιχειρήσεων).

Οικονομική ανάκαμψη: Παρά την προσωρινή διακοπή, το ΑΕΠ του 2025 αυξήθηκε κατά 3,1% (από 1% το 2024), υψηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Το 4ο τρίμηνο 2025 σημείωσε ετήσια αύξηση 4% (μετά την εκεχειρία με τη Χαμάς).

Οι εξαγωγές +5,9%, οι επενδύσεις +7,1%.

Η Τράπεζα του Ισραήλ προβλέπει 5,2% ανάπτυξη το 2026. Το χρηματιστήριο Τελ Αβίβ κατέρριψε ρεκόρ, το σέκελ ενισχύθηκε.

Η τεχνολογία και οι εξαγωγές απορρόφησαν το σοκ.

Ανάκαμψη υποδομών και καθημερινότητας: Η κυβέρνηση κατέβαλε αποζημιώσεις (μέχρι 5 δισ. σέκελ σε επιχειρήσεις).

Οι επισκευές ξεκίνησαν αμέσως, αλλά η γραφειοκρατία δημιούργησε καθυστερήσεις (μέχρι 8 μήνες για πλήρεις αποζημιώσεις).

Παρόλα αυτά, μέσα σε λίγες εβδομάδες οι παραλίες γέμισαν, οι δρόμοι επανήλθαν κανονικά και η καθημερινότητα επανήλθε – «σαν να γύρισε ο διακόπτης» (Jerusalem Post).

Για τους άμεσα πληγέντες υπήρξε προσωρινή ταλαιπωρία, αλλά συνολικά η χώρα επέστρεψε στην κανονικότητα γρήγορα.
(jpost.com).

Συνολικά, το Ισραήλ ανέκαμψε πολύ πιο γρήγορα από ό,τι θα περίμενε κανείς για επιθέσεις τέτοιας κλίμακας.

Η οικονομία όχι μόνο επανήλθε αλλά επιταχύνθηκε, ενώ η καθημερινή ζωή επανέλαβε την κανονικότητά της σε εβδομάδες.

Αυτό δείχνει την ανθεκτικότητα του κράτους, παρά το υψηλό τίμημα που πλήρωσε (ανθρώπινες απώλειες και δισεκατομμύρια σε ζημιές).

Ωστόσο αυτή τη φορά τα πράγματα θα είναι πολύ πιο δύσκολα καθώς οι ζημιές που έχει υποστεί το Ισραήλ είναι τουλάχιστον δεκαπλάσιες σε αξία αν όχι και εικοσαπλάσιες.

Πόσο γρήγορα ή αργά ανέκαμψε η οικονομία του Ιράν από τα ισραηλινά πλήγματα του 2024 και του 2025;

Το Ιράν δέχτηκε δύο κύματα ισραηλινών επιθέσεων το 2024 (περιορισμένα) και ένα πολύ πιο καταστροφικό στον «Δωδεκαήμερο Πόλεμο» του Ιουνίου 2025.

Σε αντίθεση με την ταχεία ανάκαμψη του Ισραήλ, η οικονομία του Ιράν ανέκαμψε πολύ πιο αργά και επώδυνα – με συρρίκνωση ΑΕΠ, εκτόξευση πληθωρισμού και μακροπρόθεσμες δυσκολίες λόγω διεθνών κυρώσεων, εξάρτησης από πετρέλαιο/φυσικό αέριο και περιορισμένης πρόσβασης σε τεχνολογία.

Η ανάκαμψη δεν ήταν «σαν να γύρισε ο διακόπτης», αλλά μια παρατεταμένη κρίση με ύφεση, capital flight και κοινωνικές εντάσεις που συνεχίζονται ακόμα και το 2026.

Απρίλιος & Οκτώβριος 2024: Ισραηλινά πλήγματα κυρίως σε στρατιωτικές βάσεις, πυραυλικές εγκαταστάσεις και αεροδρόμια (π.χ. Isfahan).

Καμία σημαντική ζημιά σε ενεργειακές υποδομές, διυλιστήρια ή πετρελαϊκά πεδία.

Οικονομική επίδραση: Μηδενική σχεδόν. Οι εξαγωγές πετρελαίου (κυρίως προς Κίνα) συνέχισαν κανονικά. Το ΑΕΠ του 2024/25 (ιρανικό ημερολόγιο) αυξήθηκε κατά 3,7%, παρά τις προϋπάρχουσες κυρώσεις και τον υψηλό πληθωρισμό (~40%).

Το ριάλ υποχώρησε ελαφρά, αλλά χωρίς πανικό.

Συμπέρασμα για το 2024: Ανάκαμψη άμεση (ουσιαστικά καμία).

Η οικονομία ήταν ήδη σε «σταθερή κρίση» από τις αμερικανικές κυρώσεις και συνέχισε χωρίς επιπλέον σοκ.

Ο Δωδεκαήμερος Πόλεμος του 2025: Σοβαρή ζημιά, αργή και επώδυνη ανάκαμψη

Τον Ιούνιο 2025 (13-24 Ιουνίου) το Ισραήλ (με αμερικανική υποστήριξη) χτύπησε πυρηνικές εγκαταστάσεις (Natanz, Fordow), πυραυλικές βάσεις, στρατιωτικές υποδομές και ενεργειακά assets (South Pars gasfield – το μεγαλύτερο πεδίο φυσικού αερίου του κόσμου, Shahr Rey refinery, fuel depots).

Το Ιράν ανταπέδωσε με βαλλιστικούς πυραύλους, αλλά η ζημιά στην οικονομία ήταν βαθιά (focus-economics.com).

Υλικές & οικονομικές ζημιές: Εκτιμώμενο κόστος 24-35 δισ. δολάρια (6-9% ΑΕΠ).

Διακοπή παραγωγής φυσικού αερίου/πετρελαίου, κλείσιμο εναέριου χώρου, καύσιμα με δελτίο σε πόλεις, ζημιές σε διυλιστήρια. Η παραγωγή ηλεκτρισμού και βιομηχανίας «πάγωσε» για μέρες/εβδομάδες (iranwire.com)

ΑΕΠ & ανάπτυξη: Οι προβλέψεις πριν τον πόλεμο έδιναν +1% για το 2025. Μετά έπεσαν στο ~0% ή αρνητικό (-1,7% σύμφωνα με World Bank).

Το 2026 προβλέπεται περαιτέρω συρρίκνωση (-2,8%).

Το ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές μειώθηκε από ~401 δισ. δολ. (2024) σε ~341 δισ. (2025).
osw.waw.pl +1

Πληθωρισμός & νόμισμα: Εκτοξεύτηκε πάνω από 42%, το ριάλ κατέρρευσε σε ιστορικά χαμηλά, μαζικές απολύσεις και ύφεση. Διαμαρτυρίες για κόστος ζωής ξέσπασαν το χειμώνα 2025-2026.

Ανάκαμψη υποδομών & καθημερινότητας: Οι επισκευές ήταν αργές λόγω κυρώσεων (δυσκολία εισαγωγής ανταλλακτικών και τεχνολογίας).

Το πυρηνικό πρόγραμμα υπέστη setback μηνών/χρόνων, ενώ η ενέργεια παρέμεινε ευάλωτη. Μέχρι τις αρχές 2026 η οικονομία παρέμενε σε «παράλυση» – χωρίς γρήγορη επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση.

Το 2026 το Ιράν αναμένεται να υποστεί οικονομική καθίζηση καθώς τα πλήγματα που έχει δεχτεί στις υποδομές του από Ισραήλ και ΗΠΑ είναι συντριπτικά.

Ακόμα και αν οι Ιρανοί καταφέρουν να μην χάσουν τον πόλεμο η ανάκαμψη θα είναι επώδυνη και θα χρειαστούν βοήθεια από τους συμμάχους τους (Ρωσία και Κίνα, ειδικά από την δεύτερη).

Αυτό δείχνει την ευθραυστότητα ενός οικονομικού μοντέλου βασισμένου σε ενέργεια και απομονωμένο από τη διεθνή αγορά, σε αντίθεση με την ανθεκτική υψηλή τεχνολογία του Ισραήλ.

Για τις ΗΠΑ δε χρειάζεται να αναφερθεί κάτι καθώς ότι έχει καταναλώσει στρατιωτικά θα το παράξει σε ελάχιστο χρονικό διάστημα και η οικονομία της είναι κολοσσιαίου μεγέθους και δεν μπορεί να δεχτεί πλήγμα από τον πόλεμο με Ιράν.

Επίσης, οι ΗΠΑ έχουν το πλεονέκτημα πως δεν δέχονται πλήγματα στο έδαφος τους.

Η μόνη πραγματική πίεση που αντιμετωπίζουν είναι πολιτικής φύσεως. Όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος τόσο περισσότερο θα αυξηθεί η πίεση αυτή.

Θα πει κάποιος, ότι το αμερικανικό χρέος; μεγαλώνει.

Όσο οι ΗΠΑ μπορούν και τυπώνουν δολάριο χωρίς να ρωτάνε κανέναν και όσο παραμένουν η ισχυρότερη χώρα στον πλανήτη με στρατιωτικούς όρους, μπορούν να αντιμετωπίζουν κι αυτή την παράμετρο.

Εν ολίγοις, όσο κι αν διαρκέσει ο πόλεμος, το Ιράν βρίσκεται σε πολύ δυσχερή θέση και η επόμενη ημέρα θα είναι πολύ δύσκολη για το ίδιο.

Αποζημιώσεις δεν πρόκειται να του δώσουν ΗΠΑ και Ισραήλ.

Οι κυρώσεις και το εμπάργκο θα παραμείνουν (εκτός αν το Ιραν αποκτήσει κυβέρνηση αρεστή σε ΗΠΑ-Ισραήλ) και αυτό σημαίνει πως η χώρα πολύ δύσκολα θα αποκαταστήσει τις υποδομές της.