Εσωτερική Ασφάλεια
Έντονο κύμα μεταφοράς αφρικανικής σκόνης έπληξε την Κρήτη την Τρίτη 1 Απριλίου, οδηγώντας σε πολύ υψηλά επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων σε ολόκληρη την Περιφέρεια.
Το φαινόμενο συνδέθηκε με βαρομετρικό χαμηλό που επηρέασε τη χώρα, προκαλώντας ισχυρούς νότιους ανέμους που έφτασαν έως και τα 140 χλμ/ώρα στη Φινοκαλιά Λασιθίου. Οι άνεμοι αυτοί μετέφεραν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα μεγάλες ποσότητες σκόνης από τις ερημικές εκτάσεις της ανατολικής Λιβύης προς το νησί.
Η πορεία και η ένταση του φαινομένου καταγράφηκαν σε πραγματικό χρόνο από τέσσερις σταθμούς του Δικτύου ΣΧΕΔΙΑ Κρήτης, οι οποίοι παρακολουθούν τα επίπεδα σωματιδίων ΑΣ10 σε Χανιά, Ακρωτήρι Χανίων, Ηράκλειο και Φινοκαλιά.
Οι υψηλότερες ωριαίες τιμές συγκέντρωσης σκόνης που καταγράφηκαν ανήλθαν στα 3211 μg/m³ στα Χανιά, 3402 μg/m³ στο Ακρωτήρι, 3826 μg/m³ στο Ηράκλειο και 1555 μg/m³ στη Φινοκαλιά. Η νομοθετημένη οριακή τιμή για την προστασία της ανθρώπινης υγείας είναι 50 μg/m³ ως μέση ημερήσια συγκέντρωση, γεγονός που καταδεικνύει ότι τα επίπεδα ξεπέρασαν κατά πολύ τα επιτρεπτά όρια σε ολόκληρη την Κρήτη.
Το φαινόμενο της σκόνης συνεχίζεται και την Τετάρτη 2 Απριλίου, παρουσιάζοντας μέχρι στιγμής χαμηλότερες τιμές.
Το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Πολυτεχνείο Κρήτης, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, παρακολουθούν διαρκώς την ποιότητα του αέρα, παρέχοντας αξιόπιστα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο μέσω του Δικτύου ΣΧΕΔΙΑ, με στόχο την έγκαιρη ενημέρωση και την προστασία των πολιτών.
Στο προσεχές διάστημα, το δίκτυο αναμένεται να ενισχυθεί με την εγκατάσταση τριών νέων σταθμών σε Ρέθυμνο, Ιεράπετρα και Αρκαλοχώρι, διευρύνοντας την κάλυψη της παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο νησί.
Τα στοιχεία για την ποιότητα του αέρα είναι διαθέσιμα σε πραγματικό χρόνο μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Δικτύου ΣΧΕΔΙΑ. Ωστόσο, το έντονο επεισόδιο της 1ης Απριλίου δοκίμασε τα όρια του συστήματος, καθώς οι ιδιαίτερα υψηλές τιμές αρχικά απορρίφθηκαν ως μη ρεαλιστικές, γεγονός που οδήγησε σε αναπροσαρμογή των ορίων καταγραφής.
Αύξηση περιστατικών αναπνευστικών προβλημάτων
Το πρόσφατο κύμα αφρικανικής σκόνης της 1ης Απριλίου είχε ήδη εμφανή επίδραση στην υγεία των πολιτών, με αύξηση των περιστατικών αναπνευστικών προβλημάτων τόσο στα δημόσια νοσοκομεία όσο και στα ιδιωτικά ιατρεία.
Όπως επισημαίνει ο ομότιμος καθηγητής Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Νίκος Τζανάκης, τα τελευταία επεισόδια σκόνης έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των ασθενών που αναζητούν ιατρική βοήθεια.
«Στην καθημερινή κλινική πράξη η διαφορά είναι εμφανής. Τα περιστατικά στο ιατρείο έχουν αυξηθεί αισθητά, ενώ όλο και περισσότεροι ασθενείς χρειάζονται παρέμβαση, είτε με φαρμακευτική αγωγή είτε με άλλες θεραπείες», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στα νοσοκομεία της Κρήτης, όπου μετά από έντονα επεισόδια μεταφοράς αφρικανικής σκόνης σημειώνεται αυξημένη — ακόμη και πολλαπλάσια — προσέλευση ασθενών στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, με συμπτώματα όπως δύσπνοια, βήχας και επιδείνωση χρόνιων παθήσεων.
Η επίδραση του φαινομένου επιβεβαιώνεται και επιστημονικά, καθώς, όπως τονίζει ο κ. Τζανάκης, έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης έχει δείξει ότι τις ημέρες με ισχυρούς νοτιάδες και μεταφορά σκόνης παρατηρείται αισθητή αύξηση των περιστατικών με αναπνευστικά προβλήματα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά για μια επαναλαμβανόμενη τάση που συνδέεται άμεσα με τη συχνότητα και την ένταση των επεισοδίων αφρικανικής σκόνης.
Όπως εξηγεί ο κ. Τζανάκης, καταγράφεται επίσης αύξηση αλλεργικών αντιδράσεων, κυρίως σε άτομα που ήδη έχουν σχετικό ιστορικό. Ωστόσο, διευκρινίζει ότι πολλές περιπτώσεις που θεωρούνται αλλεργίες σχετίζονται στην πραγματικότητα με την τοξική επίδραση της σκόνης στον οργανισμό.
Η αφρικανική σκόνη προκαλεί υπερευαισθησία του αναπνευστικού συστήματος, η οποία εκδηλώνεται με βήχα, αποχρέμψεις και γενική δυσφορία — συμπτώματα που δεν θεωρούνται φυσιολογικά όταν εμφανίζονται με συχνότητα και διάρκεια.
Όταν συνυπάρχουν επιβαρυντικοί παράγοντες, όπως το κάπνισμα ή η επαγγελματική έκθεση σε ρύπους και σκόνη, οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι πιο έντονες και να οδηγήσουν σε μακροχρόνια προβλήματα υγείας.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στον τρόπο με τον οποίο η σκόνη επηρεάζει την άμυνα του οργανισμού. Όπως σημειώνει ο καθηγητής, διαταράσσει τον φυσιολογικό μηχανισμό καθαρισμού των βρόγχων και προκαλεί φθορά στο επιθήλιο των αεραγωγών, μειώνοντας έτσι την τοπική άμυνα του αναπνευστικού συστήματος και καθιστώντας τον οργανισμό πιο ευάλωτο σε λοιμώξεις, κυρίως ιογενείς.
Οι ευπαθείς ομάδες επηρεάζονται περισσότερο, καθώς τα άτομα με αλλεργίες παρουσιάζουν έντονη επιδείνωση των συμπτωμάτων τους, ενώ οι ασθενείς με άσθμα ενδέχεται να εμφανίσουν κρίσεις.
Καθώς το φαινόμενο της αφρικανικής σκόνης γίνεται ολοένα και συχνότερο, αναδεικνύεται σε σημαντικό παράγοντα επιβάρυνσης της δημόσιας υγείας, με τους ειδικούς να υπογραμμίζουν την ανάγκη λήψης μέτρων πρόληψης και προστασίας, ιδιαίτερα για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.
