Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου ήταν ένα συστηματικό, οργανωμένο τουρκικό έγκλημα με σαφή στόχο και περιλαμβάνονταν στον βίαιο «καθαρισμό» της Ανατολίας από τους αρχαίους λαούς της.
Οι Νεότουρκοι και αργότερα ο Μουσταφά Κεμάλ δεν αυτοσχεδίαζαν.
Αντέγραψαν το πρωσικό μοντέλο του έθνους-κράτους και κατέληξαν σε ένα φρικτό συμπέρασμα:
Για να γεννηθεί η «νέα Τουρκία», έπρεπε να πεθάνει ο Ελληνισμός, ο Αρμενισμός και ο Ασσυρισμός της Μικράς Ασίας.
Από το 1914 έως το 1923, ο θάνατος οργανώθηκε με χειρουργική ακρίβεια.
Πρώτα οι Ελληνες του Πόντου εξοντώθηκαν στα αμελέ ταμπουρού – τα εφιαλτικά τάγματα εργασίας.
Στη συνέχεια χτυπήθηκε η ηγεσία, οι πνευματικοί άνθρωποι και οι ιερωμένοι.
Και στο τέλος ήρθαν οι «λευκές πορείες» στην έρημο, όπου ο άμαχος πληθυσμός απλώς έσβηνε στο δρόμο.
Οι 353.000 νεκροί δεν είναι στατιστική. Είναι το βίαιο κόψιμο ενός πολιτισμικού νήματος τριών χιλιάδων ετών.
Η σημερινή Τουρκία δεν περιορίζεται στην απλή άρνηση. Έχει στήσει μια ολόκληρη κρατική μηχανή παραγωγής λήθης.
Ενώ η Γερμανία έχτισε τη μεταπολεμική της ταυτότητα πάνω στη μνήμη του Ολοκαυτώματος, η Τουρκία έχτισε τη δική της πάνω στην άρνηση των εγκλημάτων κατά των χριστιανικών λαών της Ανατολίας.
Χρησιμοποιεί χρήμα, διπλωματία και απειλές για να φιμώνει ακόμα και Κοινοβούλια.
Και η ίδια νοοτροπία που γέννησε τις σφαγές του Πόντου ζει ακόμα μέσα σε φράσεις όπως «θα έρθουμε μια νύχτα ξαφνικά» ή στη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Τι έγινε λοιπόν εκείνα τα σκοτεινά χρόνια;

Το χρονικό της τραγωδίας εκτυλίχθηκε σε τρεις κύριες φάσεις:

1914 – 1916 (Η Έναρξη & Τα Τάγματα Εργασίας):

Με την είσοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ξεκίνησαν συστηματικές διώξεις. Άνδρες 18-45 ετών στρατολογήθηκαν στα «Τάγματα Εργασίας», όπου πέθαναν μαζικά από κακουχίες, εξάντληση, πείνα και εκτελέσεις.

Ακολούθησε βίαιος εκτοπισμός ολόκληρων χωριών προς το εσωτερικό της Μικράς Ασίας.

1916 – 1919 (Κορύφωση & Ανταρτικό): Μετά τη τουρκική κατάληψη της Τραπεζούντας το 1916, οι διώξεις εντάθηκαν. Για να προστατευτούν, οι Έλληνες ανέπτυξαν ισχυρό αντάρτικο κίνημα στα βουνά του Πόντου, γεγονός που έδωσε την πρόφαση στους Τούρκους για ακόμη σκληρότερα αντίποινα και ολοκληρωτική εξόντωση του άμαχου πληθυσμού.

1919 – 1923 (Κεμαλική Θηριωδία & Ξεριζωμός): Η αποβίβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα (19 Μαΐου 1919) σηματοδότησε την πιο αιματηρή περίοδο. Οι Κεμαλικοί, σε συνεργασία με Τούρκους τσέτες, προχώρησαν σε μαζικές σφαγές και πυρπολήσεις χωριών.

Αποκορύφωμα ήταν τα «Δικαστήρια της Ανεξαρτησίας» στην Αμάσεια (1921), όπου εκτελέστηκε σύσσωμη η πνευματική και πολιτική ηγεσία του Πόντου. 

Η περίοδος έκλεισε με την οριστική Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών (1923), που οδήγησε τους επιζώντες στην προσφυγιά και την Ελλάδα.

Το ιστορικό αυτό έγκλημα αναγνωρίστηκε επισήμως από την ελληνική πολιτεία το 1994, η οποία όρισε τη 19η Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου.