Provocateur
Δεν είναι μόνο οι επικοινωνιακές γκάφες στις οποίες πέφτει κατά καιρούς ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη.
Το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο: πρόκειται για άκρως επικίνδυνες εκτιμήσεις και στρατηγικές παραδοχές, οι οποίες τελικά λειτουργούν ως «αυτοεκπληρούμενη προφητεία» εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων.
Τρανταχτό παράδειγμα αποτελούν οι δηλώσεις-σοκ που είχε κάνει ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, Θάνος Ντόκος, τον Ιούνιο του 2020. Ούτε λίγο ούτε πολύ, ο κ. Ντόκος είχε σπεύσει τότε να ξεγράψει πλήρως την πλευρά της Ανατολικής Λιβύης, αφήνοντας να διαφανεί πως η Αθήνα έκανε «λάθος επιλογή» ποντάροντας στον Στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ!
Να σημειωθεί ότι τότε η ανατολική Λιβύη ήταν η μονή αρχή της χώρας η οποία ήλπιζε στην Ελλάδα και ότι θα μπορούσε να την βοηθήσει έχοντας απέναντί της το καθεστώς της Τρίπολης της δυτικής Λιβύης με την λεγόμενη «Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (GNU)» την οποία υποστήριζε η Τουρκία,
Η βοήθεια που δεν ήρθε
Ο επικεφαλής της Ανατολικής Λιβύης Χαλίφα Χαφτάρ ειχε επισκεφθεί την Αθήνα, υπό συνθήκες μυστικότητας στις 16 και 17 Ιανουαρίου του 2ο20 με σκοπό να ζητήσει βοήθεια από την Ελλάδα καθώς ο εμφύλιος στη χώρα βρισκόταν στο αποκορύφωμά του.
Ο Λιβυος στρατάρχης πολιορκούσε την Τρίπολη φτάνοντας σχεδόν μέχρι τις «πύλες» καθώς τον Απρίλιο του 2019 είχε εξαπολύσει την επιχείρηση «Πλημμύρα Αξιοπρέπειας».
Η πολιορκία είχε κρατήσει 14 μήνες. Επειδή όμως η κατάσταση γινόταν δύσκολη σκέφθηκε να απευθυνθεί στην Ελλάδα ως τη μόνη δύναμη που θα μπορούσε να τον βοηθήσει αποφασιστικά.
Μάλλον είχε κάποια ρομαντική ιδέα για την μαχόμενη Ελλάδα που δεν ήταν πλέον,
Έτσι ενόσω βρισκόταν στην Αθήνα ζήτησε την ελληνική βοήθεια. Όποια βοήθεια μπορούσε δώσει: Είτε σε όπλα είτε Έλληνες πρώην στρατιωτικούς που θα ήθελαν να πολεμήσουν εκεί. Τα έξοδα θα τα κάλυπταν πλήρως τα ΗΑΕ.
Από την κυβέρνηση τότε είχε εισπράξει «ευχές».
Ο μόνος που είχε εισηγηθεί θετικά υπέρ μιας αποφασιστικής βοήθειας ήταν ο τότε ΣΕΑ Αντιναύαρχος (ε.α.) Αλέξανδρος Διακόπουλος
Ο Θάνος Ντόκος τότε αναπληρωτής ΣΕΑ και Νίκος Δένδιας τότε ΥΠΕΞ είχαν πει ένα κατηγορηματικό «όχι» αποκλείοντας οποιασδήποτε μορφή έμπρακτης βοήθειας από την Ελλάδα.
Ο Χαφτάρ αναχώρησε παίρνοντας στις αποσκευές του τις ευχές του πρωθυπουργού Κ.Μητσοτάκη.
Οι δυνάμεις του Χαφτάρ έφτασαν στα περίχωρα της Τρίπολης αλλά δεν κατάφεραν να την καταλάβουν.
Τον Ιούνιο 2020 οι δυνάμεις της κυβέρνησης της Τρίπολης (GNA), με βοήθεια από την Τουρκία, αντεπιτέθηκαν και ανάγκασαν τον Χαφτάρ να αποσυρθεί από την περιοχή της Τρίπολης.
Ακριβώς εκείνη την περίοδο ο Θ.Ντόκος κάνει τις δηλώσεις περί «λάθους πονταρίσματος». Δηλαδή οι δηλώσεις του συνέπεσαν χρονικά με την επίθεση του GNA με τουρκική βοήθεια.
«Μετρημένες οι μέρες του Χαφτάρ» – Η δήλωση που τίναξε οριστικά τις σχέσεις στον αέρα
Μιλώντας τότε στην τηλεόραση ο Θάνος Ντόκος είχε μιλήσει για «λάθος επένδυση» την ελληνική στήριξη στον Χαφτάρ, (θεωρητική ήταν μόνο η στήριξη) υποστηρίζοντας δημόσια ότι οι μέρες του ήταν… μετρημένες!
Είχε αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Έχει αλλάξει το momentum της σύγκρουσης. Από εκεί που είχαμε “επενδύσει” και εμείς όταν φαινόταν ότι έχει το πάνω χέρι, πλέον φαίνεται ότι χάνει στο πεδίο των μαχών και ίσως οι πολιτικές του μέρες να είναι μετρημένες.
Από την άλλη, έχουμε μια ομάδα κρατών, που όλο και διευρύνεται και θεωρεί ότι το στρατιωτικό κομμάτι αυτό έφτασε στο τέλος του… άρα πρέπει να μπούμε στη διαδικασία δημιουργίας νέας Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας».
Με αυτή την πρωτοφανή τοποθέτηση, ο σύμβουλος του Έλληνα πρωθυπουργού έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα στην Ανατολική Λιβύη: ότι η Αθήνα τους θεωρεί «τελειωμένους».
Αυτή η στρατηγική μυωπία ήταν που άνοιξε διάπλατα την πόρτα στην Άγκυρα, ώστε να ξεκινήσει τη σταδιακή προσέγγιση με το περιβάλλον του Χαφτάρ, εκμεταλλευόμενη το ελληνικό διπλωματικό κενό, την ατολμία την ηττοπάθεια και την πάγια φοβία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Ηττοπάθεια: «Θα πρέπει να ζήσουμε με το τουρκολιβυκό σύμφωνο»
Το δεύτερο και εξίσου επικίνδυνο σκέλος των δηλώσεων Ντόκου αφορούσε την πλήρη παραδοχή αδυναμίας της Αθήνας απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ο σύμβουλος του κ. Μητσοτάκη είχε «εκτιμήσει» με περίσσια ηττοπάθεια ότι η Ελλάδα θα πρέπει απλώς… «να μάθει να ζει με αυτό», καθώς Ουάσινγκτον και Βρυξέλλες έχουν άλλες προτεραιότητες.
Όπως είχε σημειώσει χαρακτηριστικά:
«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι κάτι που μας προβληματίζει πάρα πολύ αλλά δεν αφορά μόνο εμάς. Έχουμε δηλώσεις συμπαράστασης από τις ΗΠΑ και την ΕΕ, αλλά δε νομίζω ότι είναι υψηλή προτεραιότητα για εκείνους, όμως φοβάμαι πως δεν πρόκειται να το ανταλλάξουν με κάποιο δικό τους συμφέρον.
Άρα, φοβάμαι ότι είναι μια πραγματικότητα με την οποία θα πρέπει να ζήσουμε για κάποιο διάστημα, μέχρι να βρούμε τρόπους να το υπονομεύσουμε».
Το τίμημα της στρατηγικής αστοχίας
Η παραδοχή ότι οι σύμμαχοι δεν πρόκειται να «ιδρώσουν» για τα ελληνικά δίκαια, σε συνδυασμό με το δημόσιο άδειασμα του Χαφτάρ, συνέθεσαν το σκηνικό μιας απόλυτης διπλωματικής αποτυχίας.
Αντί η Αθήνα να χτίσει πάνω στις συμμαχίες της Ανατολικής Λιβύης για να ακυρώσει στην πράξη το μνημόνιο, επέλεξε να σηκώσει τα χέρια ψηλά. Το αποτέλεσμα;
Σήμερα, μερικά χρόνια μετά, βλέπουμε την Τουρκία να αλωνίζει σε ολόκληρη τη λιβυκή επικράτεια να έχει συνάψει συμμαχία με την Ανατολική Λιβύη επιβεβαιώνοντας πως οι «εκτιμήσεις» των κυβερνητικών συμβούλων άνοιξαν τον δρόμο για τον γεωπολιτικό εγκλωβισμό της Ελλάδας.
