Τη Δευτέρα 6 Ιουλίου η Γη θα περάσει από το αφήλιο, το σημείο δηλαδή της τροχιάς της όπου βρίσκεται στη μεγαλύτερη απόσταση από τον Ήλιο για ολόκληρο το έτος.

Συγκεκριμένα, ο πλανήτης μας θα απέχει περίπου 152,1 εκατομμύρια χιλιόμετρα από το κέντρο του Ηλιακού Συστήματος, σε ένα φυσικό φαινόμενο που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο και συχνά δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι εποχές.

Το συνηθισμένο λάθος

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού οφείλονται στο ότι η Γη βρίσκεται πιο κοντά στον Ήλιο. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ακριβώς αντίθετη.

Το Βόρειο Ημισφαίριο βιώνει το καλοκαίρι του την περίοδο που η Γη βρίσκεται στο πιο απομακρυσμένο σημείο της τροχιάς της, γεγονός που αποδεικνύει ότι η απόσταση από τον Ήλιο δεν είναι ο βασικός παράγοντας που καθορίζει τις εποχές.

Ο ρόλος της κλίσης του άξονα

Η εναλλαγή των εποχών οφείλεται στην κλίση του άξονα της Γης, η οποία φτάνει περίπου τις 23,5 μοίρες.

Κατά τους θερινούς μήνες στο Βόρειο Ημισφαίριο, ο άξονας του πλανήτη είναι στραμμένος προς τον Ήλιο.

Έτσι, οι ακτίνες του φωτίζουν πιο κάθετα την επιφάνεια της Γης και η διάρκεια της ημέρας είναι μεγαλύτερη, επιτρέποντας στο έδαφος να απορροφά περισσότερη θερμική ενέργεια.

Στον αντίποδα, το Νότιο Ημισφαίριο δέχεται τις ακτίνες του Ήλιου με μικρότερη γωνία και για λιγότερες ώρες καθημερινά, γι’ αυτό και εκεί επικρατεί χειμώνας.

Η ελλειπτική τροχιά της Γης

Η τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο δεν είναι απόλυτα κυκλική αλλά ελλειπτική, γεγονός που προκαλεί μικρές μεταβολές στην απόσταση μεταξύ των δύο σωμάτων κατά τη διάρκεια του έτους.

Στις αρχές Ιανουαρίου η Γη βρίσκεται στο περιήλιο, περίπου 147 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο, ενώ στις αρχές Ιουλίου φτάνει στο αφήλιο, όταν η απόσταση αυξάνεται κατά σχεδόν 5 εκατομμύρια χιλιόμετρα.

Παρά τη σημαντική αυτή διαφορά, η ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας που δέχεται ο πλανήτης μεταβάλλεται σχετικά λίγο, γεγονός που καθιστά την κλίση του άξονα τον κυρίαρχο παράγοντα για τις εποχές.

Γιατί το καλοκαίρι διαρκεί περισσότερο στο Βόρειο Ημισφαίριο

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι όταν η Γη βρίσκεται στο αφήλιο κινείται με ελαφρώς μικρότερη ταχύτητα στην τροχιά της γύρω από τον Ήλιο.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το αστρονομικό καλοκαίρι στο Βόρειο Ημισφαίριο να διαρκεί λίγες ημέρες περισσότερο σε σχέση με το καλοκαίρι του Νοτίου Ημισφαιρίου, πριν ο πλανήτης φτάσει στη φθινοπωρινή ισημερία.