
Μια νέα επιστημονική προσέγγιση επιχειρεί να εξηγήσει γιατί πολλοί άνθρωποι νιώθουν έντονη δυσφορία ή «παράξενη ατμόσφαιρα» σε παλιά ή εγκαταλελειμμένα κτίρια, χωρίς να καταφεύγει σε μεταφυσικές ερμηνείες.
Σύμφωνα με έρευνα που παρουσιάστηκε στο περιοδικό Frontiers in Behavioural Neuroscience, το φαινόμενο μπορεί να σχετίζεται με τον υπόηχο (infrasound), δηλαδή ήχους εξαιρετικά χαμηλής συχνότητας που βρίσκονται κάτω από το όριο της ανθρώπινης ακοής.
Αυτοί οι ήχοι μπορούν να παράγονται από παλιές εγκαταστάσεις, όπως σωληνώσεις, λέβητες ή συστήματα εξαερισμού, ιδιαίτερα σε κλειστούς ή υπόγειους χώρους.
Στη μελέτη συμμετείχαν 36 εθελοντές, οι οποίοι εκτέθηκαν σε διαφορετικά ηχητικά περιβάλλοντα, χωρίς να γνωρίζουν ότι κατά διαστήματα ενεργοποιούνταν υπόηχος μέσω κρυφών ηχείων.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όταν υπήρχαν αυτοί οι χαμηλής συχνότητας ήχοι, οι συμμετέχοντες εμφάνιζαν αυξημένα επίπεδα στρες, μεγαλύτερο εκνευρισμό και αντιλαμβάνονταν ακόμη και τη μουσική ως πιο «βαριά» ή θλιβερή.
Ο ερευνητής Rodney Schmaltz από το MacEwan University εξηγεί ότι αν και ο υπόηχος δεν γίνεται αντιληπτός συνειδητά, μπορεί να επηρεάζει το σώμα και τη διάθεση.
Αυτή η σωματική ενόχληση, όπως αναφέρει, ενδέχεται να «μεταφράζεται» από τον εγκέφαλο σε αίσθηση παρουσίας ή φόβου, ειδικά σε άτομα που είναι πιο επιρρεπή σε μεταφυσικές ερμηνείες.
Ωστόσο, άλλοι επιστήμονες, όπως ο Chris French, επισημαίνουν ότι αν και η θεωρία είναι ενδιαφέρουσα και εν μέρει εύλογη, δεν επαρκεί για να εξηγήσει πιο σύνθετες αναφορές «στοιχειωμένων» φαινομένων, όπως κινήσεις αντικειμένων ή οπτικές εμπειρίες.
Συνολικά, η έρευνα δείχνει ότι αυτό που πολλοί αποδίδουν στο υπερφυσικό μπορεί να έχει πιο φυσικές εξηγήσεις, καθώς το ανθρώπινο σώμα αντιδρά σε αόρατα ερεθίσματα που επηρεάζουν υποσυνείδητα την ψυχολογία και την αίσθηση του χώρου.