Επιστήμες
Ο άνθρωπος έχει ταξιδέψει εκατοντάδες χιλιάδες χιλιόμετρα μέχρι τη Σελήνη, αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση –στο εσωτερικό του ίδιου του πλανήτη– έχει καταφέρει να προχωρήσει μόλις λίγα χιλιόμετρα.
Το εντυπωσιακότερο παράδειγμα είναι η περίφημη Υπερβαθιά Γεώτρηση Κόλα στη Ρωσία, η οποία παραμένει η βαθύτερη κατακόρυφη γεώτρηση που έχει πραγματοποιηθεί από τον άνθρωπο.
Το σχέδιο των Σοβιετικών
Το επιστημονικό πρόγραμμα ξεκίνησε το 1970 στη χερσόνησο Κόλα, κοντά στα σύνορα με τη Νορβηγία.
Ο στόχος δεν ήταν η αναζήτηση πετρελαίου. Οι Σοβιετικοί επιστήμονες ήθελαν να μελετήσουν άμεσα τον γήινο φλοιό και να αποκτήσουν πρόσβαση σε πετρώματα που είχαν σχηματιστεί σε τεράστια βάθη.
Η γεώτρηση προχωρούσε σταδιακά επί χρόνια.
Το 1989, η βαθύτερη οπή, γνωστή ως SG-3, έφτασε τα 12.262 μέτρα.
Γιατί σταμάτησαν;
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα ήταν η θερμοκρασία.
Οι επιστήμονες περίμεναν ότι στα συγκεκριμένα βάθη θα συναντούσαν θερμοκρασίες περίπου εκατό βαθμών Κελσίου. Στην πραγματικότητα, η θερμοκρασία πλησίασε τους 180 βαθμούς.
Σε τέτοιες συνθήκες η γεώτρηση γινόταν όλο και δυσκολότερη. Τα πετρώματα συμπεριφέρονταν διαφορετικά από ό,τι είχε προβλεφθεί και ο εξοπλισμός αντιμετώπιζε τεράστιες τεχνικές απαιτήσεις.
Το αρχικό όνειρο των δεκαπέντε χιλιομέτρων δεν πραγματοποιήθηκε.
Κι όμως, δεν πλησιάσαμε καν το κέντρο της Γης
Τα 12,2 χιλιόμετρα ακούγονται εντυπωσιακά μέχρι να συγκριθούν με το μέγεθος του πλανήτη.
Η μέση ακτίνα της Γης είναι περίπου 6.371 χιλιόμετρα. Αυτό σημαίνει ότι η γεώτρηση της Κόλα έφτασε μόλις περίπου στο 0,2% της απόστασης από την επιφάνεια μέχρι το κέντρο του πλανήτη.
Αν η Γη είχε το μέγεθος ενός μήλου, το βαθύτερο σημείο που έχουμε ανοίξει θα βρισκόταν ουσιαστικά ακόμη μέσα στη «φλούδα».
Τι ανακάλυψαν εκεί κάτω;
Η γεώτρηση προσέφερε πολύτιμες πληροφορίες για τη σύσταση και τη συμπεριφορά του γήινου φλοιού.
Οι ερευνητές βρήκαν, μεταξύ άλλων, νερό παγιδευμένο μέσα σε βαθιά πετρώματα και μικροσκοπικά απολιθώματα αρχαίων οργανισμών σε μεγάλα βάθη.
Παράλληλα, ορισμένες γεωλογικές προβλέψεις που βασίζονταν σε σεισμικά δεδομένα αποδείχθηκαν διαφορετικές όταν οι επιστήμονες μπόρεσαν να εξετάσουν πραγματικά δείγματα.
Τι υπάρχει ακόμη βαθύτερα;
Όσο πλησιάζουμε προς το εσωτερικό της Γης, τόσο αυξάνονται η θερμοκρασία και η πίεση. Σε πολύ μεγαλύτερα βάθη, οι συνθήκες ξεπερνούν κατά πολύ όσα μπορούν να αντέξουν τα συμβατικά συστήματα γεώτρησης.
Έτσι, γνωρίζουμε το βαθύ εσωτερικό της Γης κυρίως έμμεσα, μελετώντας σεισμικά κύματα, το μαγνητικό πεδίο και τη συμπεριφορά των πετρωμάτων σε πειράματα υψηλών πιέσεων.
Έχουμε λοιπόν δει από κοντά άλλους κόσμους, αλλά κάτω από τα ίδια μας τα πόδια εξακολουθεί να υπάρχει ένας τεράστιος κόσμος στον οποίο δεν έχουμε καταφέρει να φτάσουμε.
