Για οκτώ δεκαετίες παρέμενε ένας από τους πιο γνωστούς άλυτους γρίφους των μαθηματικών. Ένα πρόβλημα που είχε διατυπώσει το 1946 ο σπουδαίος Ούγγρος μαθηματικός Πολ Έρντος φαίνεται πως βρήκε έναν νέο δρόμο προς τη λύση του χάρη σε ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.

Η εξέλιξη προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον στη μαθηματική κοινότητα, καθώς δεν προήλθε από έναν ερευνητή ή μια πανεπιστημιακή ομάδα, αλλά από ένα πειραματικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI.

Το πρόβλημα αφορά τη λεγόμενη «μοναδιαία απόσταση στο επίπεδο». Με απλά λόγια, οι μαθηματικοί αναζητούν τον καλύτερο τρόπο τοποθέτησης σημείων σε έναν χώρο, ώστε να μεγιστοποιείται ο αριθμός των ζευγών που βρίσκονται ακριβώς στην ίδια απόσταση μεταξύ τους.

Ο Έρντος είχε προτείνει μια συγκεκριμένη κατεύθυνση λύσης, η οποία για δεκαετίες θεωρούνταν η πιθανότερη. Ωστόσο, η εικασία του δεν είχε ποτέ αποδειχθεί πλήρως, παρά τις προσπάθειες κορυφαίων μαθηματικών.

Η τεχνητή νοημοσύνη που ανέλαβε το πρόβλημα δεν ακολούθησε τις παραδοσιακές μεθόδους. Αντίθετα, πρότεινε μια διαφορετική προσέγγιση που βασιζόταν σε ιδέες από την αλγεβρική θεωρία αριθμών, προκαλώντας την προσοχή των ειδικών.

Το εύρημα δεν αποτέλεσε την τελική λύση, αλλά λειτούργησε ως αφετηρία για περαιτέρω έρευνα. Ο μαθηματικός Γουίλ Σόουιν αξιοποίησε την ιδέα που προέκυψε από το μοντέλο και κατάφερε να βελτιώσει ακόμη περισσότερο την προσέγγιση.

Η περίπτωση αυτή αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στην επιστήμη. Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι η μεγάλη δύναμη των συστημάτων AI βρίσκεται στην ικανότητά τους να εξετάζουν διαφορετικές οπτικές χωρίς να περιορίζονται από καθιερωμένες θεωρίες και ανθρώπινες προκαταλήψεις.

Παράλληλα, δεν λείπουν οι προβληματισμοί σχετικά με τη διαφάνεια των διαδικασιών που χρησιμοποιούν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εντάσσονται στην ακαδημαϊκή έρευνα.

Η νέα αυτή εξέλιξη δεν σημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη αντικαθιστά τους μαθηματικούς. Αντίθετα, δείχνει πως μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο που ανοίγει νέους δρόμους σκέψης και βοηθά τους ανθρώπους ερευνητές να εξετάσουν ιδέες που ίσως παρέμεναν κρυφές για δεκαετίες.