Σχέσεις
Ο έρωτας είναι γνωστό πως επηρεάζει τον εγκέφαλο, την καρδιά και ολόκληρο το σώμα μας.
«Έρωτα, ανίκητε σε κάθε μάχη, συ που κυριαρχείς όπου κι αν πατήσεις, συ που ξενυχτάς τα κορίτσια με τα τρυφερά μάγουλα, που δρασκελάς πάν” από θάλασσες και τρυπώνεις στους κήπους, κανείς δε γλυτώνει από σε. Μήτε Θεός μήτε θνητός. Όποιον αγγίξεις, τόνε παλαβώνεις», γράφει ο Σοφοκλής στην Αντιγόνη. Η φράση αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά αποσπάσματα αρχαίας ελληνικής τραγωδίας, περιγράφοντας την δύναμη που έχει ο έρωτας να αλλάξει τη ζωή μας και τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Αυτό που ανέφερε ο Σοφοκλής -την επαναστατική δυναμική του έρωτα δηλαδή -, πριν από τόσες χιλιάδες χρόνια, η επιστήμη σήμερα το επιβεβαιώνει περίτρανα. Πολλοί ερευνητές, πιο συγκεκριμένα, εξηγούν ότι το συναίσθημα τού να είναι κανείς ερωτευμένος επηρεάζει την βιολογία του εγκεφάλου, αλλά και την σωματική μας υγεία.
Όταν ερωτευόμαστε o εγκέφαλος απελευθερώνει ένα «κοκτέιλ» ορμονών που προκαλούν έντονη ευφορία, ενέργεια και ζωντάνια.
«Η αγάπη είναι μια βιολογική ανάγκη που είναι εξίσου ζωτική για την ευημερία ενός ατόμου όσο το καθαρό νερό, η τροφή και η άσκηση», λέει η Stephanie Cacioppo, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Όρεγκον και συγγραφέας του βιβλίου “Wired for Love: A Neuroscientist’s Journey Through Romance, Loss, and the Essence of Human Connection” (Προγραμματισμένοι για αγάπη: Το ταξίδι ενός νευροεπιστήμονα μέσα από τον έρωτα, την απώλεια και την ουσία της ανθρώπινης σύνδεσης), στο National Geopgraphic. Ουσιαστικά καταλαβαίνουμε, ότι όχι μόνο χρειαζόμαστε τον έρωτα, αλλά ότι ο ίδιος μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της υγείας μας και -ακόμη- και να οδηγήσει σε μακρύτερη ζωή.
Όταν ερωτευόμαστε, δεν αλλάζει μόνο η διάθεσή μας, αλλά ολόκληρος ο οργανισμός μας. Ο εγκέφαλος αρχίζει να απελευθερώνει ένα «κοκτέιλ» ορμονών που λειτουργεί σαν φυσικό ναρκωτικό. Αυτές οι ορμόνες -κυρίως ντοπαμίνη, οξυτοκίνη, σεροτονίνη και αδρεναλίνη- προκαλούν έντονη ευφορία, ενέργεια και ζωντάνια. Γι’ αυτό και οι πρώτοι μήνες ενός έρωτα συχνά μοιάζουν με μια παρατεταμένη έξαρση ευτυχίας. Ο καρδιακός ρυθμός ανεβαίνει, οι κόρες των ματιών διαστέλλονται, και η επιθυμία για εγγύτητα κορυφώνεται. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί περιγράφουν το «είμαι ερωτευμένος» σαν να βρίσκονται σε άλλη διάσταση.
Η ντοπαμίνη, γνωστή και ως «ορμόνη της ανταμοιβής», είναι από τους βασικούς πρωταγωνιστές. Ενεργοποιεί τις ίδιες περιοχές του εγκεφάλου που ενεργοποιούνται όταν τρώμε κάτι που μας αρέσει ή κερδίζουμε σε ένα παιχνίδι. Η παρουσία του αγαπημένου προσώπου μετατρέπεται σε ισχυρό ερέθισμα που πυροδοτεί κύματα ευχαρίστησης. Παράλληλα, η σεροτονίνη, που ρυθμίζει τη διάθεση, βοηθά να αισθανόμαστε ήρεμοι, ενώ η οξυτοκίνη -η «ορμόνη της αγκαλιάς»- ενισχύει το αίσθημα εμπιστοσύνης και δέσμευσης. Αυτές οι αλλαγές δεν είναι μόνο συναισθηματικές, αλλά και μετρήσιμες σε εργαστηριακό επίπεδο.
Η καρδιά δεν μένει έξω από το παιχνίδι. Η ερωτική έλξη ενεργοποιεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, ανεβάζοντας τον καρδιακό ρυθμό και την αρτηριακή πίεση. Οι παλάμες ιδρώνουν, η θερμοκρασία του σώματος ανεβαίνει και αισθανόμαστε ένα έντονο “φτερούγισμα” στο στήθος. Αν και αυτό μπορεί να μοιάζει με στρες, στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ευεργετική κατάσταση εγρήγορσης που προετοιμάζει το σώμα να δεθεί με έναν άλλον άνθρωπο. Μελέτες έχουν δείξει μάλιστα, ότι η αγάπη μπορεί να ενισχύσει το ανοσοποιητικό σύστημα και να μειώσει τα επίπεδα φλεγμονής, συμβάλλοντας σε καλύτερη συνολική υγεία. Πέρα από τις άμεσες σωματικές αντιδράσεις, ο έρωτας συνδέεται επίσης, με μακροπρόθεσμα οφέλη. Άτομα που βρίσκονται σε υγιείς, σταθερές σχέσεις εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά καρδιοπαθειών, καλύτερο ύπνο, λιγότερο άγχος και μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο έρωτας είναι πανάκεια, αλλά ότι η συναισθηματική σύνδεση επηρεάζει θετικά τον τρόπο που λειτουργεί ο οργανισμός μας σε κυτταρικό επίπεδο.
Oταν μια σχέση τελειώνει ή πληγωνόμαστε o εγκέφαλος αντιδρά στην απώλεια με παρόμοιο τρόπο όπως στον σωματικό πόνο.
Takotsubo, το σύνδρομο της «ραγισμένης καρδιάς».
Ακριβώς επειδή ο έρωτας είναι τόσο βαθιά «εγγεγραμμένος» στον εγκέφαλο και το σώμα μας, όταν μια σχέση τελειώνει ή πληγωνόμαστε η εμπειρία μπορεί να είναι σωματικά οδυνηρή. Ο εγκέφαλος αντιδρά στην απώλεια με παρόμοιο τρόπο που αντιδρά στον σωματικό πόνο. Οι ίδιες περιοχές που ενεργοποιούνται, όταν πχ. καίμε το χέρι μας, ενεργοποιούνται και όταν ακούμε μια κακή είδηση ή βλέπουμε τον πρώην σύντροφο με κάποιον άλλο. Δεν είναι υπερβολή λοιπόν να λέμε ότι η « ραγισμένη καρδιά πονάει στ’ αλήθεια». Η επιστήμη έχει δώσει όνομα σε αυτό το φαινόμενο. Το ονομάζει σύνδρομο Takotsubo, γνωστό και ως «σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς». Πρόκειται για μια πραγματική, παροδική καρδιοπάθεια που προκαλείται από έντονο συναισθηματικό στρες, όπως ένας χωρισμός ή η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου. Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με έμφραγμα -πόνος στο στήθος, δύσπνοια, ταχυκαρδία- αλλά χωρίς να υπάρχει πρόβλημα στις αρτηρίες. Αν και σπάνιο, αυτό το σύνδρομο δείχνει με εντυπωσιακό τρόπο πόσο στενά συνδεδεμένα είναι τα συναισθήματα με τη σωματική υγεία.
Όταν τελειώνει μια σχέση, τα επίπεδα των «καλών» ορμονών, όπως η ντοπαμίνη και η οξυτοκίνη, πέφτουν απότομα. Την ίδια στιγμή, αυξάνονται οι ορμόνες του στρες, όπως η κορτιζόλη, προκαλώντας κόπωση, αϋπνία, απώλεια όρεξης ή ακόμα και σωματικό πόνο. Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί άνθρωποι βιώνουν τη θλίψη μετά από έναν χωρισμό σχεδόν σαν μια μορφή «στέρησης». Ο εγκέφαλος προσπαθεί να προσαρμοστεί στην απουσία ενός θετικού ερεθίσματος που είχε γίνει κεντρικό στην καθημερινότητά του.
