Ιστορία
Το πρωί της 4ης Αυγούστου 1944, ένα αυτοκίνητο σταμάτησε έξω από το κτίριο της οδού Πρίνσενγκραχτ 263, στο Άμστερνταμ. Άνδρες των γερμανικών υπηρεσιών ασφαλείας και Ολλανδοί συνεργάτες τους μπήκαν στα γραφεία της επιχείρησης του Ότο Φρανκ.
Μέσα σε λίγες ώρες θα έβαζαν τέλος σε μια από τις γνωστότερες ιστορίες κρυφής επιβίωσης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Πίσω από μια περιστρεφόμενη βιβλιοθήκη βρισκόταν το μυστικό παράρτημα στο οποίο κρύβονταν οκτώ άνθρωποι: Ο Ότο και η Έντιθ Φρανκ με τις κόρες τους, Μαργκότ και Άννα, ο Χέρμαν και η Αουγκούστε Βαν Πελς με τον γιο τους, Πέτερ, καθώς και ο οδοντίατρος Φριτς Πφέφερ.
Δύο χρόνια ζωής πίσω από κλειστά παράθυρα
Η οικογένεια Φρανκ είχε καταφύγει στο κρησφύγετο τον Ιούλιο του 1942, όταν η Μαργκότ έλαβε εντολή να παρουσιαστεί για μεταφορά σε στρατόπεδο εργασίας.
Η ζωή στο μυστικό παράρτημα ήταν γεμάτη φόβο.
Στη διάρκεια της ημέρας οι ένοικοι έπρεπε να αποφεύγουν κάθε θόρυβο, ώστε να μην τους ακούσουν οι εργαζόμενοι στην αποθήκη.
Τα παράθυρα παρέμεναν καλυμμένα και η επαφή με τον έξω κόσμο γινόταν μέσω μιας μικρής ομάδας ανθρώπων που τους προμήθευαν τρόφιμα, ρούχα και ειδήσεις. Ανάμεσά τους βρίσκονταν η Μιπ Χις, η Μπεπ Φόσκαουλ, ο Γιοχάνες Κλάιμαν και ο Βίκτορ Κούγκλερ.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες η Άννα έγραφε το ημερολόγιό της. Κατέγραφε τις εντάσεις της καθημερινότητας, τους φόβους της, τα όνειρά της, αλλά και την επιθυμία της να γίνει συγγραφέας.
Η τελευταία της καταχώριση γράφτηκε την 1η Αυγούστου 1944, μόλις τρεις ημέρες πριν από τη σύλληψη.
Η εισβολή στο μυστικό παράρτημα
Επικεφαλής της επιχείρησης ήταν ο Αυστριακός αξιωματικός των Ες Ες Καρλ Σίλμπερμπαουερ. Οι αστυνομικοί ερεύνησαν το κτίριο και εντόπισαν την περιστρεφόμενη βιβλιοθήκη που έκρυβε την είσοδο.
Οι οκτώ καταδιωκόμενοι συνελήφθησαν, μαζί με τους Κλάιμαν και Κούγκλερ, οι οποίοι τους είχαν βοηθήσει.
Η επιχείρηση διήρκεσε λίγο περισσότερο από δύο ώρες. Περίπου στη μία το μεσημέρι, οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν σε αστυνομικό όχημα και μεταφέρθηκαν για ανάκριση.
Το κρησφύγετο λεηλατήθηκε, ενώ τα χειρόγραφα της Άννας έμειναν σκορπισμένα στο πάτωμα.
Η Μιπ Χις και η Μπεπ Φόσκαουλ τα περισυνέλεξαν και τα έκρυψαν, χωρίς τότε να γνωρίζουν τη μελλοντική τους σημασία.
Η αναλυτική αναπαράσταση της σύλληψης από το σπίτι της Άννας Φρανκ βασίζεται στις μαρτυρίες όσων επέζησαν.
Ποιος αποκάλυψε το κρησφύγετο;
Για δεκαετίες επικράτησε η θεωρία ότι κάποιος είχε προδώσει την οικογένεια. Πολλά πρόσωπα κατηγορήθηκαν, αλλά καμία έρευνα δεν κατάφερε να παρουσιάσει αδιάσειστα στοιχεία.
Εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο οι αστυνομικοί να έφτασαν στο κτίριο ερευνώντας παράνομες δραστηριότητες που αφορούσαν δελτία τροφίμων ή αδήλωτη εργασία και να ανακάλυψαν τυχαία το παράρτημα.
Το ίδιο το σπίτι της Άννας Φρανκ επισημαίνει ότι η προδοσία δεν έχει αποδειχθεί και ότι δεν πρέπει να αποδίδεται η ευθύνη σε συγκεκριμένο πρόσωπο χωρίς οριστικά στοιχεία.
Από το Άουσβιτς στο Μπέργκεν-Μπέλζεν
Οι οκτώ κρατούμενοι μεταφέρθηκαν αρχικά στο στρατόπεδο Βέστερμπορκ και στις 3 Σεπτεμβρίου 1944 οδηγήθηκαν με το τελευταίο τρένο που αναχώρησε από εκεί για το Άουσβιτς.
Αργότερα, η Άννα και η Μαργκότ μεταφέρθηκαν στο Μπέργκεν-Μπέλζεν, όπου πέθαναν πιθανότατα από τύφο στις αρχές του 1945, λίγες εβδομάδες πριν από την απελευθέρωση του στρατοπέδου.
Από τους οκτώ ανθρώπους του κρησφύγετου επέζησε μόνο ο Ότο Φρανκ. Μετά τον πόλεμο, η Μιπ Χις τού παρέδωσε τα χειρόγραφα της κόρης του.
Το ημερολόγιο εκδόθηκε το 1947 και η φωνή της δεκαπεντάχρονης Άννας έγινε παγκόσμιο σύμβολο των εκατομμυρίων ανθρώπων που διώχθηκαν και εξοντώθηκαν από το ναζιστικό καθεστώς.
