Ιστορία
Η τελευταία εκτέλεση θανατικής ποινής στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε στις 25 Αυγούστου 1972, όταν ο Βασίλης Λυμπέρης εκτελέστηκε στο Ηράκλειο Κρήτης από εκτελεστικό απόσπασμα.
Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, η υπόθεση της Κρίστα Πάικ στο Τενεσί, όπου η διαδικασία της θανατηφόρας ένεσης απέτυχε, επανέφερε στο προσκήνιο την ιστορία της εσχάτης των ποινών και την πορεία της Ελλάδας μέχρι την πλήρη κατάργησή της.
Ο Λυμπέρης είχε καταδικαστεί σε τέσσερις θανατικές ποινές για τη δολοφονία της συζύγου του, της πεθεράς του και των δύο παιδιών του.
Η εκτέλεσή του στη θέση «Δύο Αοράκια» του Ηρακλείου έμελλε να είναι η τελευταία που πραγματοποιήθηκε σε ελληνικό έδαφος.
Η Ελλάδα, ωστόσο, χρειάστηκε να περάσει αρκετές δεκαετίες μέχρι να καταργήσει οριστικά την ποινή.
Από τα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους
Η θανατική ποινή αποτελούσε μέρος του ποινικού συστήματος ήδη από τα πρώτα χρόνια του νεότερου ελληνικού κράτους. Η πρώτη εκτέλεση που καταγράφεται στη νεότερη Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 1830, επί Ιωάννη Καποδίστρια, με τον καταδικασμένο να εκτελείται διά τυφεκισμού.
Κατά την περίοδο της βασιλείας του Όθωνα χρησιμοποιήθηκε και η λαιμητόμος, ενώ αργότερα επικράτησε ο τυφεκισμός ως τρόπος εκτέλεσης.
Η εσχάτη των ποινών παρέμεινε στην ελληνική νομοθεσία και κατά τον 20ό αιώνα, ακόμη και όταν η χρήση της άρχισε σταδιακά να περιορίζεται.
Η τελευταία εκτέλεση
Ο Βασίλης Λυμπέρης ήταν ο τελευταίος άνθρωπος που εκτελέστηκε στην Ελλάδα. Η εκτέλεση πραγματοποιήθηκε στις 25 Αυγούστου 1972, λίγα χρόνια πριν από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.
Τέσσερα χρόνια νωρίτερα, το 1968, είχε εκτελεστεί στη Θεσσαλονίκη ο Αριστείδης Παγκρατίδης, ο οποίος είχε καταδικαστεί ως ο «Δράκος του Σέιχ Σου». Η υπόθεση εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης, καθώς μεταγενέστερα αμφισβητήθηκαν στοιχεία της καταδίκης του.
Μετά το 1972 δεν πραγματοποιήθηκε άλλη εκτέλεση στην Ελλάδα.
Το Σύνταγμα του 1975
Η αποκατάσταση της Δημοκρατίας έφερε σημαντική αλλαγή στο καθεστώς της θανατικής ποινής. Το Σύνταγμα του 1975 περιόρισε τη δυνατότητα επιβολής της, προβλέποντας εξαίρεση για την εσχάτη προδοσία.
Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε το πρώτο σημαντικό βήμα προς την οριστική κατάργηση της ποινής.
Το 1993, με τον Νόμο 2172/1993, η Ελλάδα κατάργησε τη θανατική ποινή για τα εγκλήματα για τα οποία εξακολουθούσε να προβλέπεται. Η εξέλιξη αυτή σήμανε το τέλος της εσχάτης των ποινών στο ελληνικό ποινικό δίκαιο.
Η πλήρης απαγόρευση ακόμη και σε πόλεμο
Η οριστική ευρωπαϊκή κατοχύρωση ήρθε με το 13ο Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο καταργεί τη θανατική ποινή σε όλες τις περιστάσεις.
Το Πρωτόκολλο προβλέπει ρητά ότι κανείς δεν μπορεί να καταδικαστεί σε θάνατο ή να εκτελεστεί και δεν επιτρέπει παρέκκλιση από την απαγόρευση.
Έτσι, η Ελλάδα πέρασε από την εποχή των εκτελέσεων με τυφεκισμό και λαιμητόμο στην πλήρη απαγόρευση της εσχάτης των ποινών. Η εκτέλεση του Βασίλη Λυμπέρη το 1972 παραμένει μέχρι σήμερα η τελευταία που πραγματοποιήθηκε στη χώρα.
