Ιστορία
Για αιώνες οι περγαμηνές θεωρούνταν πολύτιμες κυρίως για τα κείμενα που φιλοξενούν, από θρησκευτικά έργα και νομικά έγγραφα μέχρι χάρτες και ιστορικές καταγραφές.
Ωστόσο, μια νέα επιστημονική προσέγγιση αποκαλύπτει ότι τα αρχαία αυτά χειρόγραφα κρύβουν ένα ακόμη «αρχείο» πληροφοριών: το DNA των ζώων από τα οποία κατασκευάστηκαν.
Ερευνητές κατάφεραν να εξαγάγουν γενετικά δεδομένα από περγαμηνές αιώνων χωρίς να προκαλέσουν την παραμικρή φθορά στα πολύτιμα αντικείμενα, ανοίγοντας νέους δρόμους για τη μελέτη της ιστορίας, της κτηνοτροφίας αλλά και της προέλευσης των ίδιων των χειρογράφων.
Η περγαμηνή, η οποία παραγόταν από επεξεργασμένο δέρμα ζώων, διατηρεί μικροσκοπικά βιολογικά ίχνη που μέχρι σήμερα παρέμεναν σχεδόν ανεξερεύνητα.
Μέσα από σύγχρονες τεχνικές ανάλυσης DNA, οι επιστήμονες μπορούν πλέον να «διαβάσουν» αυτές τις πληροφορίες και να αντλήσουν στοιχεία που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι.
Ένα απλό εργαλείο αντί για καταστροφικές μεθόδους
Η νέα τεχνική δοκιμάστηκε σε 91 ιστορικά χειρόγραφα που φυλάσσονται στη Βιβλιοθήκη Rubenstein του Πανεπιστημίου Duke, με ορισμένα από αυτά να χρονολογούνται ακόμη και από τον 8ο αιώνα.
Οι ερευνητές δεν χρειάστηκε να κόψουν δείγματα από τις περγαμηνές. Αντίθετα, χρησιμοποίησαν ένα ειδικό στεγνό κυτταρολογικό πινέλο, παρόμοιο με εκείνα που χρησιμοποιούνται σε ιατρικές εξετάσεις, ώστε να συλλέξουν ελάχιστα κύτταρα από την επιφάνεια του υλικού.
Με αυτόν τον τρόπο κατάφεραν να αποκτήσουν γενετικό υλικό χωρίς να αλλοιώσουν την κατάσταση των χειρογράφων, κάτι που μέχρι σήμερα αποτελούσε βασικό εμπόδιο για τη μελέτη πολύτιμων ιστορικών συλλογών.
Ο ερευνητής Μάθιου Μπριν τόνισε ότι η μέθοδος επιτρέπει τη συλλογή κυτταρικού υλικού χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ακεραιότητα των αντικειμένων.
Οι περγαμηνές αποκαλύπτουν άγνωστες ιστορίες
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το γενετικό υλικό που βρίσκεται στις περγαμηνές μπορεί να δώσει απαντήσεις σε πολλά ιστορικά ερωτήματα.
Μέσα από το DNA μπορούν να εντοπιστούν πληροφορίες για την προέλευση των ζώων, τις αλλαγές στις φυλές κτηνοτροφίας ανά τους αιώνες, αλλά ακόμη και στοιχεία για τον τόπο και την εποχή δημιουργίας ενός χειρογράφου.
Όπως εξηγούν οι ερευνητές, το κείμενο ενός χειρογράφου αφηγείται την ιστορία των ανθρώπων που το δημιούργησαν, ενώ το ίδιο το υλικό μπορεί να αποκαλύψει την ιστορία των ζώων, της γεωργίας και του περιβάλλοντος στο οποίο γεννήθηκε.
Ένα νέο κεφάλαιο στη μελέτη της ιστορίας
Μέχρι σήμερα, πολλά μουσεία και βιβλιοθήκες απέφευγαν να επιτρέψουν γενετικές αναλύσεις σε αρχαία χειρόγραφα, καθώς υπήρχε φόβος ότι οι διαδικασίες δειγματοληψίας θα μπορούσαν να προκαλέσουν ανεπανόρθωτες ζημιές.
Η νέα μέθοδος αλλάζει τα δεδομένα, καθώς προσφέρει έναν ασφαλή τρόπο εξερεύνησης των συλλογών χωρίς να απαιτείται επέμβαση πάνω στα αντικείμενα.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η «γενετική της περγαμηνής» αποτελεί ένα νέο, ανεξερεύνητο πεδίο που συνδυάζει την ιστορία, τη γενετική και την αρχαιολογία.
Όπως υπογραμμίζουν, οι αρχαίες σελίδες δεν περιέχουν πλέον μόνο τις λέξεις που γράφτηκαν πάνω τους πριν από εκατοντάδες χρόνια, αλλά και ένα κρυμμένο βιολογικό αποτύπωμα που μπορεί να αποκαλύψει άγνωστες πτυχές του παρελθόντος.
