Ιστορία
Υπάρχουν ελληνικά προϊόντα που έγιναν γνωστά σε ολόκληρο τον κόσμο και όλοι γνωρίζουν την καταγωγή τους. Υπάρχει όμως και μια επιχειρηματική ιστορία που ελάχιστοι συνδέουν σήμερα με την Ελλάδα, παρότι το προϊόν που γεννήθηκε μέσα από αυτή χρησιμοποιήθηκε τελικά από εκατομμύρια ανθρώπους.
Η ιστορία ξεκινά από ένα απλό ξυραφάκι.
Πολύ πριν τα πλαστικά ξυριστικά μιας χρήσης γίνουν αυτονόητο αντικείμενο στα μπάνια και στα νεσεσέρ των ταξιδιωτών, μια ελληνική οικογενειακή επιχείρηση είχε ήδη καταφέρει να κυριαρχήσει στην εγχώρια αγορά με τις περίφημες λεπίδες ASTOR.
Ήταν η ΒΙΟΛΕΞ και από τις εγκαταστάσεις της θα ξεκινούσε μια τεχνολογική εξέλιξη που έμελλε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ξυρίζεται ο κόσμος.
Όλα ξεκίνησαν το 1952
Η ΒΙΟΛΕΞ δημιουργήθηκε το 1952 ως οικογενειακή επιχείρηση της οικογένειας Πολίτη, με αντικείμενο την παραγωγή ξυριστικών λεπίδων δύο αιχμών. Το όνομά της προερχόταν από τις λέξεις «Βιομηχανία Λεπίδων Ξυρίσματος».
Το προϊόν που θα τη χαρακτήριζε ήταν η λεπίδα ASTOR, σχεδιασμένη για τις κλασικές μεταλλικές ξυριστικές μηχανές στις οποίες ο χρήστης αντικαθιστούσε τη λεπίδα όταν αυτή έχανε την κοπτική της ικανότητα.
Η ASTOR κατάφερε μέσα σε λίγα χρόνια να γίνει εξαιρετικά δημοφιλής στην Ελλάδα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 η εταιρεία είχε ήδη αποκτήσει ισχυρή θέση στην αγορά, ανταγωνιζόμενη μεγάλους διεθνείς κατασκευαστές.
Το μεγάλο βήμα, όμως, δεν θα ήταν απλώς να κατασκευαστεί μια καλύτερη λεπίδα.
Ήταν να αλλάξει ολόκληρη η ξυριστική μηχανή.
Η ιδέα που άλλαξε τα πάντα
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 το ξύρισμα λειτουργούσε διαφορετικά από ό,τι έχουμε συνηθίσει σήμερα.
Η μηχανή ήταν ένα αντικείμενο που ο χρήστης κρατούσε για χρόνια και άλλαζε μόνο τις λεπίδες ή την κεφαλή της.
Στη ΒΙΟΛΕΞ άρχισε να αναπτύσσεται μια διαφορετική ιδέα: αντί να αντικαθίσταται μόνο η λεπίδα, γιατί να μην κατασκευαστεί μια πολύ φθηνή και ελαφριά ξυριστική μηχανή που θα μπορούσε να απορρίπτεται ολόκληρη μετά από μερικές χρήσεις;
Το 1973, ο Σουηδός μηχανικός Κένεθ Γκίλεστρομ, ο οποίος εργαζόταν στη ΒΙΟΛΕΞ, σχεδίασε το απορριπτόμενο ξυριστικό μιας χρήσης.
Μια μικρή πλαστική λαβή, μια ενσωματωμένη λεπίδα και ένας εντελώς διαφορετικός τρόπος αντιμετώπισης ενός καθημερινού αντικειμένου. Η ιδέα ήταν εξαιρετικά απλή. Και ακριβώς γι’ αυτό μπορούσε να γίνει τεράστια εμπορική επιτυχία.
Στο παιχνίδι μπαίνει η BIC
Την ίδια περίοδο, στη Γαλλία, μια άλλη εταιρεία είχε χτίσει τη δική της αυτοκρατορία πάνω στην ίδια περίπου φιλοσοφία: φθηνά, πρακτικά αντικείμενα καθημερινής χρήσης που μπορούσαν να παραχθούν μαζικά.
Ήταν η BIC. Η εταιρεία είχε ήδη συνδέσει το όνομά της με το στυλό διαρκείας και είχε επεκταθεί στους αναπτήρες. Το ξυραφάκι μιας χρήσης ταίριαζε απόλυτα σε αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο.
Το 1975 η οικογένεια Πολίτη προχώρησε σε στρατηγική συνεργασία με τον γαλλικό όμιλο και η ελληνική επιχείρηση εξελίχθηκε σε BIC ΒΙΟΛΕΞ.
Η συνεργασία έδωσε στην τεχνογνωσία της ελληνικής εταιρείας πρόσβαση σε ένα τεράστιο διεθνές εμπορικό και παραγωγικό δίκτυο.
Το ξυραφάκι που είχε αναπτυχθεί στην Ελλάδα μπορούσε πλέον να ταξιδέψει σε ολόκληρο τον κόσμο.
Από το Περιστέρι στη διεθνή αγορά
Η παραγωγή αυξήθηκε εντυπωσιακά και το ξυριστικό μιας χρήσης εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα προϊόντα της BIC.
Η ελληνική μονάδα δεν εξαφανίστηκε όταν η επιχείρηση απέκτησε διεθνή χαρακτήρα. Αντίθετα, η Ελλάδα παρέμεινε σημαντικό κέντρο παραγωγής και τεχνογνωσίας για τον όμιλο.
Η ιστορία της παλιάς ASTOR είχε πλέον περάσει σε μια εντελώς διαφορετική κλίμακα.
Από τις μεταλλικές μηχανές με την ανταλλακτική δίκοπη λεπίδα, η εταιρεία είχε περάσει στη μαζική παραγωγή ενός προϊόντος που μπορούσε να αγοραστεί φθηνά, να χρησιμοποιηθεί μερικές φορές και στη συνέχεια να αντικατασταθεί.
Ήταν μια αλλαγή που σήμερα φαίνεται αυτονόητη, αλλά εκείνη την εποχή αποτελούσε διαφορετική φιλοσοφία σχεδιασμού.
Το 2000 έκλεισε ο κύκλος της οικογενειακής εταιρείας
Η συνεργασία ΒΙΟΛΕΞ και BIC συνεχίστηκε για περίπου ένα τέταρτο του αιώνα.
Το 2000 ο γαλλικός όμιλος απέκτησε τον πλήρη έλεγχο της BIC ΒΙΟΛΕΞ, ολοκληρώνοντας ουσιαστικά τη μετάβαση από την ελληνική οικογενειακή επιχείρηση σε τμήμα ενός παγκόσμιου ομίλου.
Η παραγωγική παρουσία στην Ελλάδα, ωστόσο, παρέμεινε σημαντική.
Και κάπως έτσι ένα αντικείμενο που οι περισσότεροι αντιμετωπίζουν ως ένα από τα πιο απλά και φθηνά προϊόντα του σούπερ μάρκετ κρύβει πίσω του μια απροσδόκητη ελληνική ιστορία.
Η ASTOR μπορεί να ξεχάστηκε – Η ιδέα της όμως όχι
Για τις νεότερες γενιές το όνομα ASTOR πιθανότατα δεν σημαίνει πολλά. Για τους παλαιότερους, όμως, οι λεπίδες της ήταν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα προϊόντα ξυρίσματος στην ελληνική αγορά.
Και τελικά η μεγαλύτερη κληρονομιά της ΒΙΟΛΕΞ δεν ήταν μόνο η επιτυχία μιας λεπίδας.
Ήταν ότι μέσα σε μια ελληνική βιομηχανία γεννήθηκε και αναπτύχθηκε η ιδέα ενός φθηνού πλαστικού ξυριστικού που δεν θα χρειαζόταν αλλαγή λεπίδας: όταν ολοκλήρωνε τον κύκλο ζωής του, ο χρήστης απλώς το αντικαθιστούσε.
Μια ιδέα του 1973 που σήμερα μοιάζει τόσο συνηθισμένη ώστε δύσκολα αναρωτιέται κανείς από πού ξεκίνησε.
Και η απάντηση οδηγεί στην Ελλάδα, στη ΒΙΟΛΕΞ και στο ξυραφάκι ASTOR.
