Ιστορία
Οι μεγάλοι αγωνιστές του Έθνους, Παπαφλέσσας, Καραϊσκάκης και Κανάρης έχουν σπίτια που ρημάζουν, ενώ το σπίτι του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί ως ανακαινισμένο μουσείο.
Στην φωτογραφία που ακολουθεί φαίνεται πάνω το πατρικό του Γρηγόριου Δικαίου στην Πολιανή Μεσσηνίας, στη μέση πέτρινα ερείπια που αποδίδονται στο σπίτι του Καραϊσκάκη, κάτω η περιποιημένη οικία του Κεμάλ στην οδό Αποστόλου Παύλου 17, δίπλα στο τουρκικό προξενείο.
Αντίστοιχη εικόνα έχει το πέτρινο κτίσμα στο Κιόνι της Ιθάκης που η τοπική παράδοση συνδέει με τον Καραϊσκάκη: Σώζονται κυρίως εξωτερικοί τοίχοι.
Στην Αίγινα, πίσω από την Πλατεία Ηρώων Ανεξαρτησίας, στην παλιά Καραντίνα, στέκει το μοναδικό από τα τέσσερα σπίτια του Κωνσταντίνου Κανάρη που διασώθηκε.
Χαρακτηρίστηκε έργο τέχνης και ιστορικό διατηρητέο το 1980. Ανήκει σε ιδιώτες. Πολίτες του νησιού φτιάχνουν ομάδα πρωτοβουλίας για να γίνει ναυτικό μουσείο, γιατί το κράτος δεν το έχει αναλάβει. Η όψη του είναι ξεθωριασμένη, με κλειστά παντζούρια και αυλή.
Αντίθετη πορεία ακολούθησε το ελληνικό κράτος για το σπίτι του Κεμάλ.
Το 1935 το δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης το παραχώρησε στο τουρκικό κράτος. Άνοιξε ως μουσείο το 1953. Το 2024–2025 έκλεισε για πλήρη αποκατάσταση από το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού και την ΤΙΚΑ.
Επαναλειτούργησε στις 10 Νοεμβρίου 2025, με εκθέσεις σε τρεις ορόφους και αυλή που συντηρείται. Δέχεται εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες τον χρόνο, κυρίως από την Τουρκία.
Η Ελλάδα το ανέχεται ως τόπο γέννησης του ιδρυτή της σύγχρονης Τουρκίας σε οθωμανική ακόμη πόλη.
Δεν το χρηματοδοτεί. Το αφήνει όμως να είναι το πιο περιποιημένο «ιστορικό σπίτι» μέσα στην ελληνική επικράτεια, την ίδια ώρα που τα καταλύματα των πυρπολητών και των οπλαρχηγών, καταρρέουν ή είναι παραμελημένα.
Τι να πει κανείς😡 pic.twitter.com/PR42dAax1D
— Cartier Bresson (@bresson_cartier) September 9, 2026