Στις 25 Αυγούστου 1991, η 75χρονη Γαβριέλλα Ουσάκοβα, γνωστή για δεκαετίες ως μία από τις πιο διάσημες εταίρες της πρωτεύουσας, εντοπίστηκε νεκρή μέσα στο σπίτι της, στην οδό Μάρκου Ευγενικού, στους πρόποδες του Λυκαβηττού.
Η γυναίκα που είχε γνωρίσει προσωπικότητες από κάθε κοινωνική τάξη, είχε δημιουργήσει τη δική της περιουσία και είχε αποκτήσει φήμη για τη γενναιοδωρία της, είχε βρει τραγικό θάνατο μέσα στον χώρο που αποτελούσε επί δεκαετίες το σπίτι και τον επαγγελματικό της χώρο.
Παρά τις έρευνες των Αρχών και τα σενάρια που εξετάστηκαν, ο δολοφόνος δεν εντοπίστηκε ποτέ και το κίνητρο της δολοφονίας εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγάλα αναπάντητα ερωτήματα της υπόθεσης.
Μια γυναίκα με ασυνήθιστη ζωή
Η Γαβριέλλα Ουσάκοβα γεννήθηκε το 1916 και σε νεαρή ηλικία εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα μαζί με την οικογένειά της. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον που της έδωσε σημαντική μόρφωση για τα δεδομένα της εποχής.
Μιλούσε αρκετές ξένες γλώσσες, είχε ασχοληθεί με τη μουσική και τον χορό και εργάστηκε για ένα διάστημα ως δασκάλα γαλλικών. Στη συνέχεια όμως στράφηκε στον καλλιτεχνικό χώρο και εργάστηκε σε καμπαρέ.
Σταδιακά δημιούργησε τη δική της ανεξάρτητη ζωή και εγκαταστάθηκε στο σπίτι της στον Λυκαβηττό, όπου άρχισε να εργάζεται ως εταίρα.
Σε αντίθεση με άλλες γυναίκες που δραστηριοποιούνταν στον ίδιο χώρο, η Γαβριέλλα επέλεξε να λειτουργεί χωρίς προστάτη και χωρίς να εξαρτάται από κάποιον άνδρα. Η ίδια αντιμετώπιζε τη δουλειά της με όρους επαγγελματικούς και κατάφερε να δημιουργήσει ένα όνομα που ξεπέρασε κατά πολύ τα όρια της γειτονιάς της.
Η δράση της στα χρόνια της Κατοχής
Ιδιαίτερο κεφάλαιο στη ζωή της αποτέλεσε η περίοδος της γερμανικής Κατοχής.
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες και τις αναφορές που έγιναν γνωστές τα επόμενα χρόνια, η Γαβριέλλα είχε πρόσβαση σε Γερμανούς αξιωματικούς που επισκέπτονταν το σπίτι της.
Φέρεται να αξιοποιούσε αυτή την πρόσβαση για να συγκεντρώνει πληροφορίες και να τις μεταφέρει σε ανθρώπους που συμμετείχαν στην Αντίσταση. Παράλληλα, έχει αναφερθεί ότι βοήθησε στην απόκρυψη ανθρώπων που κινδύνευαν, μεταξύ αυτών και Εβραίων.
Η δράση της αυτή δεν έγινε ευρέως γνωστή εκείνη την περίοδο. Μετά τον πόλεμο, ωστόσο, φέρεται να τιμήθηκε για τη συνεισφορά της.
Παράλληλα, σύμφωνα με μαρτυρίες, κατά τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής βοηθούσε ανθρώπους της γειτονιάς της, προσφέροντας τρόφιμα σε οικογένειες που αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα.
Η γυναίκα που βοηθούσε τους άλλους
Η εικόνα της Γαβριέλλας δεν περιοριζόταν στο επάγγελμά της.
Άνθρωποι που τη γνώρισαν μιλούσαν για μια ιδιαίτερα καλλιεργημένη και κομψή γυναίκα, η οποία είχε δημιουργήσει τη δική της περιουσία και ταυτόχρονα φρόντιζε να στηρίζει όσους είχαν ανάγκη.
Φέρεται να βοηθούσε οικογένειες με οικονομικά προβλήματα, να στήριζε παιδιά στις σπουδές τους και να κάλυπτε έξοδα υγείας ανθρώπων που δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν οικονομικά.
Ακόμη και όταν κάποιος από τους ενοικιαστές των ακινήτων της αντιμετώπιζε οικονομικές δυσκολίες, σύμφωνα με μαρτυρίες, μπορούσε να προχωρήσει σε σημαντικές διευκολύνσεις.
Έτσι δημιουργήθηκε γύρω από το όνομά της μια παράδοξη εικόνα: από τη μία η γυναίκα που είχε γίνει γνωστή για τη δραστηριότητά της ως εταίρα και από την άλλη ένας άνθρωπος που αρκετοί κάτοικοι της Αθήνας θυμούνταν για την προσφορά του.
Το σπίτι στον Λυκαβηττό και η φήμη της
Με το πέρασμα των δεκαετιών, το σπίτι της Γαβριέλλας έγινε γνωστό σε ολόκληρη την Αθήνα.
Από τον χώρο της πέρασαν άνθρωποι από εντελώς διαφορετικούς κόσμους: επιχειρηματίες, καλλιτέχνες, πολιτικοί, στρατιωτικοί, φοιτητές αλλά και απλοί άνθρωποι.
Η ίδια φέρεται να είχε προσαρμόσει τις τιμές της ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα του κάθε πελάτη.
Μάλιστα, ήταν ιδιαίτερα πρωτοποριακή για την εποχή της. Είχε εγκαταστήσει τηλεφωνητή, μέσω του οποίου έδινε πληροφορίες για τη διεύθυνση, την πρόσβαση στο σπίτι και τις χρεώσεις της.
Ο τηλεφωνικός αριθμός της είχε γίνει γνωστός σε νεαρούς της εποχής, οι οποίοι καλούσαν ακόμη και για να ακούσουν το χαρακτηριστικό μήνυμά της.
Το πρωινό που αποκαλύφθηκε το έγκλημα
Το πρωί της 25ης Αυγούστου 1991, μια γειτόνισσα εντόπισε τη Γαβριέλλα νεκρή και ειδοποίησε τις Αρχές.
Οι αστυνομικοί που έφτασαν στο σημείο βρέθηκαν μπροστά σε ένα ιδιαίτερα σκληρό θέαμα.
Η 75χρονη είχε δεχθεί επίθεση και ο θάνατός της, σύμφωνα με τα ιατροδικαστικά ευρήματα, προήλθε από στραγγαλισμό.
Οι Αρχές προσπάθησαν από την πρώτη στιγμή να αναζητήσουν απαντήσεις. Ποιος μπήκε στο σπίτι; Για ποιο λόγο; Επρόκειτο για ληστεία ή υπήρχε κάποιο άλλο κίνητρο;
Η ληστεία και τα άλλα σενάρια
Ένα από τα βασικά σενάρια που εξετάστηκαν ήταν αυτό της ληστείας.
Η Γαβριέλλα θεωρούνταν οικονομικά εύπορη και υπήρχαν πληροφορίες για ακίνητα, χρήματα και περιουσιακά στοιχεία. Ωστόσο, η εικόνα ενός μεγάλου θησαυρού μέσα στο σπίτι της δεν επιβεβαιώθηκε με τρόπο που να λύνει το μυστήριο.
Οι αστυνομικοί εξέτασαν επίσης το ενδεχόμενο η δολοφονία να συνδέεται με προσωπική υπόθεση ή με κάποιο πρόσωπο από τον ευρύτερο κύκλο της.
Δεν έλειψαν ακόμη τα σενάρια σύμφωνα με τα οποία η Γαβριέλλα μπορεί να γνώριζε πληροφορίες που κάποιος ήθελε να παραμείνουν κρυφές.
Κανένα από αυτά, όμως, δεν οδήγησε στην ταυτότητα του δράστη.
Μια υπόθεση που δεν έκλεισε ποτέ
Η δολοφονία της Γαβριέλλας Ουσάκοβα παρέμεινε με τα χρόνια ένα από τα γνωστά ανεξιχνίαστα εγκλήματα της Αθήνας.
Η γυναίκα που είχε ζήσει σχεδόν ολόκληρο τον 20ό αιώνα με έναν τρόπο ζωής που δύσκολα χωρούσε στα κοινωνικά στερεότυπα της εποχής, έφυγε από τη ζωή κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες.
Η ιστορία της, ωστόσο, δεν τελείωσε με τον θάνατό της.
Η ζωή της, η δράση της στην Κατοχή, η οικονομική της ανεξαρτησία, η φιλανθρωπική της πλευρά αλλά κυρίως το άλυτο μυστήριο της δολοφονίας της συνέχισαν να προκαλούν ενδιαφέρον.
Για πολλούς από όσους τη γνώρισαν, η Γαβριέλλα δεν έμεινε στην ιστορία μόνο ως η γνωστή εταίρα της Αθήνας. Έμεινε ως μια ιδιαίτερη και αντιφατική προσωπικότητα της παλιάς Αθήνας, η οποία κατάφερε να δημιουργήσει τον δικό της κόσμο και να αφήσει πίσω της μια ιστορία που, 35 χρόνια μετά, εξακολουθεί να γεννά ερωτήματα.
