Ιστορία
Η πρώτη selfie στην ιστορία δημιουργήθηκε το 1839, όταν ο Αμερικανός εφευρέτης Ρόμπερτ Κορνήλιους αποφάσισε να στραφεί ο ίδιος μπροστά στον φακό της αυτοσχέδιας κάμεράς του.
Για να καταφέρει να αποτυπώσει την εικόνα του, χρειάστηκε να παραμείνει απολύτως ακίνητος για αρκετά λεπτά, σε μια εποχή που η φωτογραφία βρισκόταν ακόμη στα πρώτα της βήματα.
Ο Κορνήλιους ζούσε στη Φιλαδέλφεια και εργαζόταν στην οικογενειακή επιχείρηση του πατέρα του, η οποία κατασκεύαζε λαμπτήρες.
Είχε αποκτήσει γνώσεις στην κατεργασία μετάλλων και στην επαργύρωση, δεξιότητες που αποδείχθηκαν ιδιαίτερα χρήσιμες όταν άρχισε να ασχολείται με τη νέα τεχνολογία της φωτογραφίας.
Το ενδιαφέρον του για τη φωτογραφία ενισχύθηκε όταν συνεργάστηκε με τον ωρολογοποιό και εφευρέτη Τζόζεφ Σάξτον για την κατασκευή μιας δαγκεροτυπίας.
Η συγκεκριμένη τεχνική, που είχε παρουσιαστεί μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα, μπορούσε να δημιουργήσει ιδιαίτερα λεπτομερείς εικόνες, όμως η διαδικασία ήταν δύσκολη και απαιτούσε ειδικό εξοπλισμό και επικίνδυνες χημικές ουσίες.
Ο Κορνήλιους γνώριζε πώς να κατασκευάζει τις απαραίτητες μεταλλικές πλάκες και βοήθησε τον Σάξτον στην προσπάθειά του. Στη συνέχεια θέλησε να πειραματιστεί μόνος του.
Επειδή δεν διέθετε την κατάλληλη φωτογραφική μηχανή, κατασκεύασε μία δική του. Χρησιμοποίησε ένα απλό μεταλλικό κουτί και εξαρτήματα από ένα ζευγάρι κιάλια όπερας, δημιουργώντας έτσι την αυτοσχέδια κάμερα με την οποία θα έμενε στην ιστορία.
Η δύσκολη διαδικασία
Σε αντίθεση με τις σημερινές selfies, όπου αρκούν μερικά δευτερόλεπτα και ένα πάτημα στην οθόνη, ο Κορνήλιους έπρεπε να παραμείνει απολύτως ακίνητος μπροστά στην κάμερα.
Στήθηκε έξω από το οικογενειακό κατάστημα στη Φιλαδέλφεια και κοίταξε προς τον φακό. Δεν είναι γνωστό πόσο ακριβώς διήρκεσε η έκθεση. Εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περίπου πέντε έως δεκαπέντε λεπτά, καθώς ο ίδιος δεν κατέγραψε τον ακριβή χρόνο.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα πορτρέτο που θεωρείται η πρώτη γνωστή φωτογραφία ανθρώπου που δημιουργήθηκε από τον ίδιο τον φωτογραφιζόμενο, δηλαδή η πρώτη selfie.
Η εικόνα είναι σήμερα ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα των πρώτων χρόνων της φωτογραφίας. Ο Κορνήλιους εμφανίζεται σοβαρός, με το βλέμμα στραμμένο προς την κάμερα και τα μαλλιά του ελαφρώς ατημέλητα.
Το εγχείρημά του δεν φαίνεται να είχε σχεδιαστεί ως καλλιτεχνική δήλωση. Περισσότερο έμοιαζε με ένα πείραμα ενός ανθρώπου που ήθελε να εξετάσει τις δυνατότητες της νέας τεχνολογίας.
Άλλωστε, εκείνη την εποχή η φωτογραφία ήταν μια περίπλοκη διαδικασία. Η δημιουργία μιας δαγκεροτυπίας απαιτούσε ειδικές μεταλλικές επιφάνειες και χημικές ουσίες, μεταξύ άλλων βρώμιο και υδράργυρο, ενώ ακόμη και η παραμικρή κίνηση μπορούσε να επηρεάσει το αποτέλεσμα.
Από τον Κορνήλιους στα κινητά
Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, η selfie αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας. Η κάμερα βρίσκεται πλέον στο κινητό τηλέφωνο και μια φωτογραφία μπορεί να δημιουργηθεί σε κλάσματα του δευτερολέπτου.
Η ιστορία του Κορνήλιους, ωστόσο, δείχνει πόσο διαφορετική ήταν η σχέση του ανθρώπου με την εικόνα του στην αρχή της φωτογραφικής εποχής.
Η πρώτη selfie δεν χρειάστηκε φίλτρα, ειδικό φωτισμό ή δεκάδες λήψεις. Χρειάστηκε κυρίως μια αυτοσχέδια κάμερα, τεχνικές γνώσεις και αρκετή υπομονή.
Στη Φιλαδέλφεια πραγματοποιήθηκε μάλιστα ειδική εκδήλωση αφιερωμένη στο ιστορικό στιγμιότυπο, στο πλαίσιο μιας σειράς δράσεων που εξετάζουν σημαντικές «πρωτιές» της πόλης. Ένα από τα έργα που παρουσιάστηκαν ήταν ένα γλυπτό εμπνευσμένο από τον αριθμό ένα, το οποίο συνδύαζε την ιστορική φωτογραφία του Κορνήλιους με σύγχρονες selfies.
Από μια διαδικασία που απαιτούσε αρκετά λεπτά απόλυτης ακινησίας μέχρι τις αμέτρητες φωτογραφίες που τραβιούνται καθημερινά με ένα κινητό, η selfie έχει διανύσει μια εντυπωσιακή διαδρομή. Και όλα ξεκίνησαν από έναν άνδρα στη Φιλαδέλφεια που αποφάσισε, το 1839, να φωτογραφίσει τον ίδιο του τον εαυτό.
