Ιστορία
Δεν είχε πολυτελή διακόσμηση, ούτε χρειαζόταν εντυπωσιακές διαφημίσεις για να γεμίσει τα τραπέζια του. Για περισσότερες από επτά δεκαετίες, ένα ταβερνάκι στη Θεσσαλονίκη κατάφερε να γίνει σημείο αναφοράς για πολιτικούς, ηθοποιούς, επιχειρηματίες και διεθνείς προσωπικότητες.
Ήταν ο περίφημος «Κρικέλας».
Η φήμη του έγινε τόσο μεγάλη ώστε γύρω από το μαγαζί δημιουργήθηκαν ιστορίες που πέρασαν στη σφαίρα του θρύλου. Η πιο εντυπωσιακή από όλες θέλει τον Αριστοτέλη Ωνάση να είχε ενθουσιαστεί τόσο πολύ με το φαγητό του, ώστε να στέλνει ακόμη και ελικόπτερο από τον Σκορπιό στη Θεσσαλονίκη για να του μεταφέρει πιάτα της ταβέρνας.
Το εάν συνέβαινε πράγματι έτσι δεν έχει τεκμηριωθεί ιστορικά. Το βέβαιο είναι ότι ο «Κρικέλας» υπήρξε ένα από τα διασημότερα γαστρονομικά στέκια της Θεσσαλονίκης.
Η ιστορία ξεκίνησε πολύ πριν από τον «Κρικέλα»
Οι ρίζες της οικογένειας στην εστίαση φτάνουν στον Θανάση Κρητικό, έναν Κερκυραίο με ιταλικές ρίζες, ο οποίος είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ.
Όπως πολλοί Έλληνες μετανάστες εκείνης της εποχής, προσπάθησε να δημιουργήσει τη δική του επιχείρηση και δραστηριοποιήθηκε στην εστίαση.
Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη με την Κωνσταντινουπολίτισσα σύζυγό του και άνοιξε την ταβέρνα «Όαση».
Ο γιος του, Γιώργος Κρητικός, μεγάλωσε ουσιαστικά μέσα σε αυτόν τον κόσμο.
Το 1938 ο πατέρας του πέθανε και η «Όαση» έκλεισε. Ο Γιώργος ήταν τότε μόλις 20 ετών.
Άνοιξε ταβέρνα μέσα στον πόλεμο
Δύο χρόνια αργότερα πήρε μια απόφαση που, με τα δεδομένα της εποχής, μόνο εύκολη δεν ήταν.
Το 1940 άνοιξε τη δική του ταβέρνα.
Η Ελλάδα βρισκόταν μπροστά στις δραματικές εξελίξεις του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όμως ο νεαρός επιχειρηματίας αποφάσισε να συνεχίσει την οικογενειακή παράδοση.
Μαζί με τη σύζυγό του Κατερίνα ξεκίνησαν με λίγους μεζέδες και σχετικά απλά πιάτα.
Το πρώτο όνομα του μαγαζιού ήταν «Περικοκλάδα».
Μετά το 1945, καθώς η Θεσσαλονίκη άρχισε να επιστρέφει σταδιακά σε κανονικούς ρυθμούς, η ταβέρνα άρχισε να αποκτά ολοένα και περισσότερους πελάτες.
Το ζευγάρι εμπλούτισε το μενού με οικογενειακές συνταγές και πιάτα βασισμένα σε καλά υλικά και παραδοσιακές τεχνικές.
Η φήμη του μαγαζιού άρχισε να εξαπλώνεται.
Το παρατσούκλι που έγινε ολόκληρη ιστορία
Το όνομα με το οποίο τελικά θα γινόταν γνωστή η ταβέρνα προήλθε από τα παιδικά χρόνια του Γιώργου Κρητικού.
Στο σχολείο κάποιοι τον αποκαλούσαν «Κρικέλα», παρατσούκλι που είχε προκύψει από ένα παιχνίδι με κρίκους.
Ο ίδιος δεν το αγαπούσε καθόλου.
Όταν μάλιστα κάποιοι περνούσαν έξω από το κατάστημα και τον φώναζαν έτσι για να τον πειράξουν, εκνευριζόταν.
Μέχρι που ένας πελάτης, στέλεχος της Ιονικής Τράπεζας, του έδωσε μια διαφορετική ιδέα: αντί να προσπαθεί να ξεφορτωθεί το παρατσούκλι, να το μετατρέψει σε εμπορικό σήμα.
Η συμβουλή αποδείχθηκε εξαιρετική.
Η «Περικοκλάδα» έγινε «Κρικέλας» και το όνομα έμελλε να συνδεθεί με τη γαστρονομική ιστορία της Θεσσαλονίκης.
Από τον Γιούρι Γκαγκάριν μέχρι τη Μελίνα Μερκούρη
Όσο περνούσαν τα χρόνια, ο κατάλογος των διάσημων επισκεπτών μεγάλωνε.
Από τα τραπέζια του πέρασαν προσωπικότητες που σήμερα μοιάζει σχεδόν απίθανο να έχουν βρεθεί όλες στο ίδιο ελληνικό ταβερνάκι.
Ανάμεσά τους αναφέρεται ακόμη και ο Γιούρι Γκαγκάριν, ο πρώτος άνθρωπος που ταξίδεψε στο Διάστημα.
Εκεί έφαγαν επίσης πολιτικοί όπως ο Ανδρέας Παπανδρέου, αλλά και κορυφαία ονόματα του ελληνικού θεάτρου και του κινηματογράφου.
Η Κατίνα Παξινού, η Μελίνα Μερκούρη, η Τζένη Καρέζη, ο Λάμπρος Κωνσταντάρας και η Ζωή Λάσκαρη ήταν μερικοί μόνο από τους διάσημους θαμώνες.
Από το μαγαζί πέρασε ακόμη και η θρυλική σταρ του Χόλιγουντ Ρίτα Χέιγουορθ, ενώ στους επισκέπτες του συγκαταλέγεται και ο νομπελίστας ποιητής Γιώργος Σεφέρης.
Η Βουγιουκλάκη είχε το δικό της σαλονάκι
Ιδιαίτερη σχέση με την οικογένεια απέκτησε η Αλίκη Βουγιουκλάκη.
Όταν βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη για θεατρικές εμφανίσεις, η ταβέρνα ήταν ένα από τα αγαπημένα της μέρη.
Μάλιστα, σύμφωνα με τις αφηγήσεις για την ιστορία του καταστήματος, υπήρχε ένα ξεχωριστό σαλονάκι που χρησιμοποιούσε όταν ήθελε να φάει με την παρέα της μακριά από τα βλέμματα του κόσμου.
Η σχέση της με την οικογένεια Κρητικού δεν έμεινε σε επίπεδο πελάτη και εστιάτορα.
Στις 6 Μαΐου 1968, η Αλίκη Βουγιουκλάκη βάφτισε τον γιο του Γιώργου και της Κατερίνας, δείγμα της στενής προσωπικής σχέσης που είχε δημιουργηθεί ανάμεσά τους.
Και μετά ήρθε ο θρύλος του Ωνάση
Από όλες τις ιστορίες που συνδέθηκαν με τον «Κρικέλα», καμία δεν είναι τόσο εντυπωσιακή όσο εκείνη του Αριστοτέλη Ωνάση.
Σύμφωνα με τον αστικό μύθο, ο Έλληνας μεγιστάνας είχε δοκιμάσει την κουζίνα του και είχε ενθουσιαστεί τόσο πολύ ώστε, όταν βρισκόταν στον ιδιωτικό του παράδεισο στον Σκορπιό, έστελνε το ελικόπτερό του μέχρι τη Θεσσαλονίκη για να παραλάβει φαγητό από την ταβέρνα.
Η ιστορία ταιριάζει απόλυτα με τη μυθολογία που δημιουργήθηκε γύρω από τη ζωή του Ωνάση, αλλά πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτό που είναι: μια αφήγηση που μεταφέρθηκε με τα χρόνια και όχι ένα περιστατικό για το οποίο υπάρχει αδιαμφισβήτητη ιστορική τεκμηρίωση.
Ο Ωνάσης πάντως είχε πράγματι μετατρέψει τον Σκορπιό σε προσωπικό καταφύγιο και είχε δημιουργήσει εκεί, μεταξύ άλλων, μια μικρή ταβέρνα κοντά στη θάλασσα.
Όλοι ίσοι μπροστά στο τραπέζι
Αυτό που έκανε τον «Κρικέλα» ξεχωριστό δεν ήταν μόνο τα διάσημα ονόματα.
Το κατάστημα δεν δημιουργήθηκε ως εστιατόριο αποκλειστικά για την ελίτ. Στα ίδια τραπέζια έτρωγαν απλοί Θεσσαλονικείς, οικογένειες, καλλιτέχνες, πολιτικοί και εκατομμυριούχοι.
Το φαγητό ήταν εκείνο που δημιούργησε τη φήμη του και όχι η πολυτέλεια.
Για περισσότερα από 70 χρόνια η ταβέρνα παρέμεινε κομμάτι της πόλης.
Το τέλος ήρθε το 2011
Όπως συνέβη με πολλά ιστορικά καταστήματα που ταυτίστηκαν με μια ολόκληρη εποχή, κάποια στιγμή ήρθε και το τέλος.
Το 2011 ο «Κρικέλας» έκλεισε, ολοκληρώνοντας μια διαδρομή που είχε ξεκινήσει μέσα στις δύσκολες συνθήκες του 1940.
Έμειναν όμως οι ιστορίες.
Η Βουγιουκλάκη στο δικό της σαλονάκι. Ο Γκαγκάριν σε ένα τραπέζι της Θεσσαλονίκης. Η Παξινού, η Μερκούρη, η Καρέζη, ο Κωνσταντάρας, ο Σεφέρης και η Ρίτα Χέιγουορθ.
Και πάνω απ’ όλες, εκείνη η ιστορία που μοιάζει σχεδόν κινηματογραφική: ότι κάπου στον Σκορπιό ο Αριστοτέλης Ωνάσης ήθελε να φάει από τον «Κρικέλα» και η απόσταση των εκατοντάδων χιλιομέτρων δεν αποτελούσε πρόβλημα – υπήρχε πάντα το ελικόπτερο.
