Κόσμος
Σχεδόν 300 μέτρα αρχαίων σηράγγων και χώρων εξόρυξης έχουν εντοπίσει αρχαιολόγοι στην περιοχή του Χάλστατ στην Αυστρία, αποκαλύπτοντας στοιχεία για την οργανωμένη εκμετάλλευση των κοιτασμάτων αλατιού εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Η ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή χρονολογείται περίπου 7.300 χρόνια πριν, ενώ σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα η εξόρυξη αλατιού είχε ξεκινήσει ήδη γύρω στο 5.000 π.Χ. Το Salzwelten Hallstatt χαρακτηρίζει την περιοχή ως το αρχαιότερο αλατωρυχείο στον κόσμο.
Οι νέες έρευνες δεν έφεραν στο φως έναν ενιαίο τεράστιο υπόγειο χώρο. Αντίθετα, οι επιστήμονες εντόπισαν ένα σύνθετο σύστημα από στοές και θαλάμους, οι οποίοι εκτείνονται σε διαφορετικά επίπεδα και οδηγούν όλο και βαθύτερα στο εσωτερικό του βουνού.
Οι στοές ακολουθούν τα κοιτάσματα αλατιού
Η διάταξη του υπόγειου δικτύου δείχνει τον τρόπο με τον οποίο εργάζονταν οι αρχαίοι μεταλλωρύχοι. Οι στοές φαίνεται πως δημιουργήθηκαν ακολουθώντας τα σημεία όπου υπήρχαν διαθέσιμα κοιτάσματα αλατιού.
Ορισμένες από τις σήραγγες βρίσκονται η μία πάνω από την άλλη, ενώ γεωλογικές γεωτρήσεις αποκάλυψαν επιπλέον χώρους που δεν ήταν μέχρι σήμερα γνωστοί.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η «Salzburger Nachrichten», ορισμένοι από τους θαλάμους είχαν πλάτος περίπου 24 μέτρα και ύψος σχεδόν 20 μέτρα, καταδεικνύοντας την έκταση της δραστηριότητας που είχε αναπτυχθεί στο εσωτερικό του βουνού.
Η παραγωγή φαίνεται ότι έφτασε σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα περίπου το 1200 π.Χ., προς το τέλος της Εποχής του Χαλκού. Εκτιμάται ότι εκείνη την περίοδο μπορούσαν να εξορύσσονται έως και 1,5 τόνοι αλατιού ημερησίως.
Η δραστηριότητα συνεχίστηκε και κατά την Εποχή του Σιδήρου. Από περίπου το 800 έως το 400 π.Χ., περίοδο κατά την οποία η εξόρυξη βρισκόταν σε μεγάλη ακμή, οι μεταλλωρύχοι έφταναν σε βάθος έως και 200 μέτρων μέσα στο βουνό.
Το αλάτι διατήρησε αντικείμενα χιλιάδων ετών
Ιδιαίτερα σημαντικά για τους αρχαιολόγους είναι τα κατάλοιπα που βρέθηκαν στους χώρους εξόρυξης.
Στα δάπεδα των θαλάμων είχαν συσσωρευτεί υλικά από τις εργασίες εξόρυξης και ιζήματα, σε ορισμένα σημεία με πάχος που έφτανε σχεδόν τα εννέα μέτρα. Μέσα σε αυτά εντοπίστηκαν σπασμένα εργαλεία, τα οποία είχαν προσαρμοστεί με διαφορετικούς τρόπους στις λαβές τους.
Η ποικιλία των εργαλείων προσφέρει στοιχεία για τις τεχνικές που χρησιμοποιούσαν οι μεταλλωρύχοι. Παρότι κατά την Εποχή του Σιδήρου υπήρχαν πιο τυποποιημένες μορφές εργαλείων, οι διαφορετικές κατασκευές δείχνουν ότι παράλληλα υπήρχε πειραματισμός στον τρόπο εξόρυξης.
Στους υπόγειους χώρους έχουν βρεθεί ακόμη κομμάτια καμένου πεύκου, τμήματα ενδυμάτων, ξύλινα μπολ με υπολείμματα τροφής και ανθρώπινα περιττώματα.
Η παρουσία του αλατιού συνέβαλε στη διατήρηση οργανικών υλικών που υπό άλλες συνθήκες θα είχαν καταστραφεί με το πέρασμα των αιώνων. Έτσι, τα ευρήματα προσφέρουν πληροφορίες όχι μόνο για την εξόρυξη, αλλά και για την καθημερινότητα των ανθρώπων που εργάζονταν στο βουνό.
Μια δραστηριότητα που συνεχίστηκε για χιλιετίες
Τα αρχαιολογικά στοιχεία από το Χάλστατ δείχνουν ότι η εξόρυξη αλατιού αποτέλεσε μια μακροχρόνια και οργανωμένη δραστηριότητα, η οποία πέρασε από διαφορετικές περιόδους και τεχνικές.
Κατολισθήσεις κατά διαστήματα προκαλούσαν διακοπές στην παραγωγή, όμως η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων συνεχιζόταν. Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον το δίκτυο των σηράγγων με στόχο να εντοπίσουν και άλλους άγνωστους χώρους.
Η περαιτέρω μελέτη των ευρημάτων αναμένεται να δώσει περισσότερα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι προϊστορικές και αρχαίες κοινωνίες οργάνωναν την εξόρυξη, την εργασία και τη ζωή τους γύρω από ένα από τα σημαντικότερα ορυκτά της εποχής: το αλάτι.
