Κόσμος
Η ιδέα της μετακόμισης σε μια άλλη χώρα έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Η εξ αποστάσεως εργασία, οι ψηφιακές επιχειρήσεις και η δυνατότητα να εργάζεται κάποιος από σχεδόν οποιοδήποτε σημείο του κόσμου έχουν μειώσει τη σημασία του τόπου κατοικίας.
Η τάση αυτή έχει οδηγήσει αρκετές χώρες και μικρές κοινότητες να αναζητούν νέους κατοίκους, προσφέροντας οικονομικά κίνητρα, επιδοτήσεις κατοικίας, φορολογικές διευκολύνσεις, χρηματοδότηση επιχειρηματικών εγχειρημάτων ή ειδικές άδειες διαμονής.
Σύμφωνα με στοιχεία της MBO Partners, περίπου 18,5 εκατομμύρια Αμερικανοί δήλωσαν ότι ήταν ψηφιακοί νομάδες το 2025, αριθμός που έχει αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με το 2019. Για τις χώρες που αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση, η προσέλκυση ανθρώπων που μπορούν να μεταφέρουν το εισόδημά τους χωρίς να εξαρτώνται από την τοπική αγορά εργασίας αποτελεί σημαντική ευκαιρία.
Ωστόσο, τα ποσά που αναφέρονται σε αρκετά προγράμματα δεν σημαίνουν ότι κάποιος μπορεί να μετακομίσει δωρεάν. Συνήθως υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια, όπως ελάχιστο εισόδημα, υποχρέωση παραμονής για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, επένδυση σε ακίνητο ή δημιουργία επιχείρησης.
Ιταλία: Κίνητρα για μικρές πόλεις και σπίτια του 1 ευρώ
Η Ιταλία έχει αναπτύξει διάφορες πρωτοβουλίες με στόχο να αντιμετωπίσει την ερήμωση μικρών και αγροτικών κοινοτήτων.
Περιοχές όπως η Σαρδηνία, η Καλαβρία και το Μολίζε έχουν κατά καιρούς προσφέρει οικονομική ενίσχυση σε όσους επιλέγουν να εγκατασταθούν σε μικρούς οικισμούς και να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κίνητρα έχουν φτάσει περίπου τις 30.000 ευρώ, ανάλογα με το πρόγραμμα και τις προϋποθέσεις.
Παράλληλα, εξακολουθεί να προσελκύει ενδιαφέρον η ιδέα των λεγόμενων «σπιτιών του 1 ευρώ». Δήμοι σε διάφορες περιοχές διαθέτουν εγκαταλελειμμένα ακίνητα σε συμβολική τιμή, ζητώντας από τους αγοραστές να τα ανακαινίσουν μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Η χαμηλή τιμή αγοράς, ωστόσο, δεν σημαίνει χαμηλό συνολικό κόστος. Η ανακαίνιση, οι άδειες, οι φόροι και οι εργασίες μπορεί να απαιτήσουν σημαντική επένδυση.
Ελβετία: Έως 25.000 φράγκα για το Αλμπινέν
Το μικρό χωριό Αλμπινέν στις ελβετικές Άλπεις έγινε γνωστό για ένα πρόγραμμα που έχει στόχο να ενισχύσει τον μόνιμο πληθυσμό του.
Το σχέδιο προβλέπει οικονομική ενίσχυση έως 25.000 ελβετικά φράγκα για κάθε ενήλικο και 10.000 φράγκα για κάθε παιδί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Το πρόγραμμα, όμως, δεν αποτελεί τρόπο εισόδου στην Ελβετία για όσους βρίσκονται εκτός χώρας. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει ήδη να διαθέτουν δικαίωμα μόνιμης διαμονής και να δεσμευτούν ότι θα παραμείνουν στο χωριό για τουλάχιστον μία δεκαετία. Υπάρχουν επίσης ηλικιακά κριτήρια.
Ισπανία: Κίνητρα για την αναζωογόνηση της υπαίθρου
Στη βόρεια Ισπανία, περιοχές όπως η Γαλικία και οι Αστούριες έχουν αναζητήσει τρόπους προσέλκυσης νέων κατοίκων σε μικρότερες πόλεις και αγροτικές περιοχές.
Τα διαθέσιμα κίνητρα μπορεί να περιλαμβάνουν στεγαστική βοήθεια, φορολογικές διευκολύνσεις, στήριξη επαγγελματικών δραστηριοτήτων και τοπικές επιχορηγήσεις.
Οι ενδιαφερόμενοι, ωστόσο, πρέπει πρώτα να εξασφαλίσουν το απαραίτητο δικαίωμα διαμονής στην Ισπανία. Τα συγκεκριμένα προγράμματα λειτουργούν περισσότερο συμπληρωματικά, μειώνοντας μέρος του κόστους της μετεγκατάστασης.
Ελλάδα: Από τα Αντικύθηρα μέχρι τα μικρά νησιά
Η Ελλάδα βρίσκεται επίσης στον χάρτη των χωρών που προσπαθούν να προσελκύσουν νέους κατοίκους σε περιοχές με μικρό πληθυσμό.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Αντικύθηρα, όπου έχουν παρουσιαστεί πρωτοβουλίες για την προσέλκυση οικογενειών μέσω παροχών που περιλαμβάνουν στέγαση, γη και οικονομική ενίσχυση.
Για τους αλλοδαπούς, το πρώτο βήμα παραμένει η εξασφάλιση νόμιμης άδειας διαμονής, είτε μέσω εργασίας είτε μέσω άλλης διαθέσιμης διαδικασίας, όπως η ψηφιακή νομαδική βίζα.
Ιρλανδία: Επιχορηγήσεις για την ανακαίνιση παλιών κατοικιών
Η Ιρλανδία αποτελεί διαφορετική περίπτωση, ιδιαίτερα για όσους έχουν ιρλανδική καταγωγή. Άτομα που πληρούν τις προϋποθέσεις για απόκτηση ιρλανδικής υπηκοότητας μέσω γονέα ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, παππού ή γιαγιάς μπορούν να αποκτήσουν σημαντικά πλεονεκτήματα ως προς το δικαίωμα εγκατάστασης.
Μέσα από την πρωτοβουλία «Our Living Islands», η χώρα επιδιώκει να ενισχύσει 23 κατοικημένα υπεράκτια νησιά και να ενθαρρύνει την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κατοικιών.
Οι επιλέξιμοι δικαιούχοι μπορούν να λάβουν επιχορηγήσεις ανακαίνισης που φτάνουν έως και τις 84.000 ευρώ, ανάλογα με την περίπτωση.
Η ζωή στα νησιά, πάντως, συνοδεύεται από προκλήσεις, όπως περιορισμένες υπηρεσίες, μετακινήσεις με πλοία και μικρότερες επαγγελματικές επιλογές.
Κροατία: Μια επιλογή για ψηφιακούς νομάδες
Η Κροατία έχει επενδύσει στην προσέλκυση εργαζομένων εξ αποστάσεως, προσφέροντας ειδική άδεια διαμονής για ψηφιακούς νομάδες.
Η άδεια μπορεί να επιτρέψει σε όσους εργάζονται για επιχειρήσεις εκτός Κροατίας να ζήσουν στη χώρα για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τα σχετικά κριτήρια.
Παράλληλα, ορισμένοι μικρότεροι δήμοι έχουν υιοθετήσει δικά τους κίνητρα για νέους κατοίκους, μεταξύ άλλων για την αγορά ή ανακαίνιση κατοικιών σε περιοχές που αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση.
Εσθονία: Στο επίκεντρο οι επιχειρηματίες
Η Εσθονία έχει επιλέξει να προσελκύσει κυρίως επιχειρηματίες, εργαζομένους στον τεχνολογικό κλάδο και ιδρυτές νεοφυών επιχειρήσεων.
Προγράμματα όπως το Startup Estonia και το Startup Visa έχουν δημιουργήσει ένα πλαίσιο για διεθνείς επιχειρηματίες που θέλουν να ξεκινήσουν ή να αναπτύξουν μια εταιρεία στη χώρα.
Η ιδιαίτερα ανεπτυγμένη ψηφιακή υποδομή της Εσθονίας, σε συνδυασμό με τη σχετικά απλή ηλεκτρονική διαχείριση πολλών διοικητικών διαδικασιών, έχει καταστήσει το Ταλίν ελκυστική βάση για επιχειρηματίες και εργαζομένους που δραστηριοποιούνται διεθνώς.
Τα κίνητρα δεν αρκούν από μόνα τους
Παρά τα εντυπωσιακά ποσά που εμφανίζονται σε τίτλους και δημοσιεύματα, η οικονομική ενίσχυση δεν αποτελεί συνήθως το βασικό κριτήριο για μια τόσο σημαντική απόφαση.
Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να υπολογίσουν το κόστος στέγασης, τη φορολογία, την ασφάλιση, την πρόσβαση σε υπηρεσίες, τη διαδικασία έκδοσης άδειας διαμονής και τις πραγματικές δυνατότητες εργασίας ή επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Για πολλές από αυτές τις περιοχές, πάντως, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να προσελκύσουν προσωρινούς επισκέπτες. Στόχος είναι να δημιουργηθούν νέες μόνιμες κοινότητες και να δοθεί ξανά ζωή σε χωριά και μικρές πόλεις που αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση.
Έτσι, για κάποιον που ήδη σκέφτεται σοβαρά τη μετακόμιση στο εξωτερικό, ένα τέτοιο πρόγραμμα μπορεί να αποτελέσει όχι την αιτία, αλλά την επιπλέον ώθηση για μια νέα αρχή.
