Νέα αντιπαράθεση ανάμεσα στη Μόσχα και το Τόκιο προκαλεί η επίσκεψη του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ιτουρούπ, ένα από τα νησιά των Κουρίλων, τα οποία η Ρωσία ελέγχει αλλά η Ιαπωνία διεκδικεί και αποκαλεί «Βόρεια Εδάφη».

Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη του Β.Πούτιν στο συγκεκριμένο νησιωτικό σύμπλεγμα και πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο ήδη ιδιαίτερα τεταμένων σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.

Κατά την παραμονή του στην Ιτουρούπ, ο Ρώσος πρόεδρος επισκέφθηκε μεταξύ άλλων εγκαταστάσεις επεξεργασίας ψαριών, νοσοκομείο και σχολείο, σε μια κίνηση που η Μόσχα παρουσίασε ως επιβεβαίωση της ρωσικής διοίκησης και κυριαρχίας στην περιοχή.

Η αντίδραση του Τόκιο ήταν άμεση. Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, χαρακτήρισε την επίσκεψη «απολύτως απαράδεκτη», υποστηρίζοντας ότι δεν συμβαδίζει με τη σταθερή θέση της Ιαπωνίας για τα «Βόρεια Εδάφη» και ότι προσβάλλει τα αισθήματα του ιαπωνικού λαού. Το ιαπωνικό υπουργείο Εξωτερικών προχώρησε παράλληλα σε επίσημη διαμαρτυρία προς τη Ρωσία.

Από τη ρωσική πλευρά, το μήνυμα ήταν εξίσου ξεκάθαρο. Ο πρώην πρόεδρος και αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, απέρριψε τις ιαπωνικές αξιώσεις, υποστηρίζοντας ότι οι Κουρίλες «ήταν, είναι και θα παραμείνουν» ρωσικό έδαφος.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο σύμβουλος του Β.Πούτιν, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, ο οποίος επικαλέστηκε τη ρωσική ιστορική παρουσία στα νησιά. Σύμφωνα με τον ίδιο, Ρώσοι εξερευνητές και Κοζάκοι έφτασαν στην περιοχή τον 17ο αιώνα, ενώ η Μόσχα θεωρεί ότι η σοβιετική κατάληψη των νησιών το 1945 εδραίωσε τη σημερινή κυριαρχία της.

Η Ιαπωνία, από την άλλη πλευρά, υποστηρίζει ότι τα τέσσερα νότια νησιά —Ιτουρούπ, Κουνασίρι, Σικοτάν και τα Χαμπόμαϊ— αποτελούν ιστορικά και βάσει του διεθνούς δικαίου ιαπωνικό έδαφος. Η διαμάχη παραμένει άλυτη από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι δύο χώρες δεν έχουν υπογράψει οριστική συνθήκη ειρήνης.