Κόσμος
Μπορεί η κοινωνία στην οποία μεγαλώνει ένας άνθρωπος να επηρεάσει τον χαρακτήρα και τον τρόπο που αντιμετωπίζει τους άλλους; Μια μεγάλη διεθνής επιστημονική μελέτη υποστηρίζει ότι το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει κάποιος μπορεί να συνδέεται με την εμφάνιση λεγόμενων «σκοτεινών» χαρακτηριστικών προσωπικότητας.
Οι ερευνητές εξέτασαν τη λεγόμενη «Σκοτεινή Τριάδα» της προσωπικότητας, έναν όρο που περιλαμβάνει τον ναρκισσισμό, τον μακιαβελισμό και την ψυχοπάθεια.
Τα χαρακτηριστικά αυτά συνδέονται με αυξημένη χειριστικότητα, μειωμένη ενσυναίσθηση, έντονη ανάγκη για εξουσία και προθυμία κάποιου να επιδιώξει το προσωπικό του όφελος εις βάρος των άλλων.
Η μελέτη, στην οποία αναλύθηκαν δεδομένα από περίπου 1,8 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, συνέκρινε τα στοιχεία προσωπικότητας με κοινωνικούς δείκτες, όπως η διαφθορά, η φτώχεια, η εγκληματικότητα και η εισοδηματική ανισότητα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σε κοινωνίες όπου κυριαρχούν η αστάθεια, η έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς και οι παραβιάσεις των κανόνων, εμφανίζονται συχνότερα συμπεριφορές που σχετίζονται με τη «σκοτεινή» πλευρά της προσωπικότητας.
Στην κορυφή των χωρών με τα χαμηλότερα επίπεδα τέτοιων χαρακτηριστικών βρέθηκαν αρκετές σκανδιναβικές κοινωνίες, όπως η Δανία, η Φινλανδία και η Σουηδία, όπου οι δείκτες κοινωνικής εμπιστοσύνης και θεσμικής σταθερότητας παραμένουν ιδιαίτερα υψηλοί.
Αντίθετα, ορισμένες χώρες με μεγαλύτερες κοινωνικές πιέσεις εμφάνισαν υψηλότερες βαθμολογίες στα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.
Οι ερευνητές ωστόσο επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν πως οι κάτοικοι μιας χώρας είναι «καλοί» ή «κακοί», αλλά ότι οι κοινωνικές συνθήκες μπορούν να επηρεάζουν τη συμπεριφορά και τις στρατηγικές που υιοθετούν οι άνθρωποι.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, όταν σε μια κοινωνία η διαφθορά ή η παραβίαση των κανόνων θεωρούνται συνηθισμένες πρακτικές, οι πολίτες μπορεί να προσαρμόζονται σε αυτό το περιβάλλον, θεωρώντας ότι η ανεντιμότητα αποτελεί τρόπο επιβίωσης.
Παράλληλα, η εξελικτική ψυχολογία υποστηρίζει ότι χαρακτηριστικά όπως η επιθετικότητα, η χειριστικότητα ή ο έντονος ατομικισμός μπορεί σε ορισμένα περιβάλλοντα να λειτουργούν ως «εργαλεία» απόκτησης πόρων και κοινωνικής ισχύος.
Οι ερευνητές πάντως τονίζουν ότι η προσωπικότητα δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την κοινωνία. Η ανατροφή, η βιολογία και οι προσωπικές εμπειρίες παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι η δημιουργία πιο σταθερών, δίκαιων και αξιόπιστων κοινωνιών μπορεί να ενισχύσει τη συνεργασία και να περιορίσει συμπεριφορές που βασίζονται στην καχυποψία, τον εγωισμό και την εκμετάλλευση των άλλων.
