Κόσμος
Εδώ και μέρες «μαγνητίζει» τα βλέμματα των χρηστών των social media, tο μικρό ορφανό πιθηκάκι, ο 7 μηνών Punch, που αγκαλιάζει σφιχτά ένα λούτρινο παιχνίδι, νομίζοντας πως είναι η μητέρα του. Πείραμα από τη δεκαετία του 1960 εξηγεί τη συμπεριφορά του γλυκύτατου ζώου.
Κρατά διαρκώς το λούτρινο πάνω του, αναζητώντας το αίσθημα ασφάλειας λόγω της απώλεια της μητέρας του.
Το περιστατικό επαναφέρει στη δημόσια συζήτηση ένα από τα πιο γνωστά και αμφιλεγόμενα πειράματα στην ιστορία της ψυχολογίας, εκείνο του Αμερικανού ερευνητή Χάρι Χάρλοου για τον ρόλο της μητρικής επαφής στην ανάπτυξη των πρωτευόντων.
Το πείραμα που άλλαξε όσα πιστεύαμε για τον δεσμό μητέρας–βρέφους
Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και στις αρχές του 1960, ο Αμερικανός ψυχολόγος Χάρι Χάρλοου πραγματοποίησε μια σειρά ερευνών σε μακάκους, οι οποίες ανέτρεψαν την κυρίαρχη άποψη της εποχής.
Μέχρι τότε, πολλοί ψυχολόγοι υποστήριζαν ότι τα βρέφη δένονται με τη μητέρα τους κυρίως επειδή εκείνη τους παρέχει τροφή. Ο Χάρλοου αμφισβήτησε αυτή τη θεωρία, υποστηρίζοντας ότι η ανάγκη για επαφή, στοργή και συναισθηματική ασφάλεια είναι εξίσου – αν όχι περισσότερο – καθοριστική.
«Συρμάτινη» ή «υφασμάτινη» μητέρα;
Στο πιο γνωστό του πείραμα, ο Χάρλοου απομάκρυνε νεογέννητους πιθήκους από τις βιολογικές τους μητέρες και τους έδωσε δύο τεχνητές «υποκατάστατες» μητέρες, μία φτιαγμένη από σύρμα και ξύλο και μία καλυμμένη με μαλακό ύφασμα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το γάλα βρισκόταν στη συρμάτινη μητέρα. Παρ’ όλα αυτά, τα μικρά περνούσαν συντριπτικά περισσότερο χρόνο αγκαλιάζοντας τη μαλακή, υφασμάτινη κατασκευή, επιστρέφοντας σε αυτήν αμέσως μετά το τάισμα.
Το συμπέρασμα ήταν σαφές, η «άνετη επαφή» (contact comfort) είχε μεγαλύτερη σημασία από την ίδια την τροφή.
Όταν η απουσία μητρικής παρουσίας αφήνει σημάδια
Οι έρευνες έδειξαν επίσης ότι τα μικρά που μεγάλωσαν χωρίς μητέρα ή κοινωνική επαφή εμφάνισαν σοβαρές διαταραχές συμπεριφοράς όπως απομόνωση, φόβο και αδυναμία κοινωνικής αλληλεπίδρασης.
Γι’ αυτό και οι υπεύθυνοι του ζωολογικού πάρκου φρόντισαν να προσφέρουν στον μικρό Punch το λούτρινο, καθώς –όπως ανέφεραν– γνώριζαν ότι η ύπαρξη ενός «αντικειμένου επαφής» μπορεί να λειτουργήσει καθησυχαστικά.
Σύμφωνα με τους φροντιστές, το μικρό ζώο δυσκολευόταν να κοινωνικοποιηθεί με τις υπόλοιπες μαϊμούδες. Έτσι, του έδωσαν ένα λούτρινο ουρακοτάγκο, προκειμένου να το βοηθήσουν να διαχειριστεί το άγχος και το αίσθημα μοναξιάς που βίωνε μετά την απώλεια της μητέρας του.
