Μία από τις σημαντικότερες κλοπές έργων τέχνης των τελευταίων ετών στην Ιταλία σημειώθηκε το βράδυ του Σαββάτου 15 Αυγούστου στο Περιφερειακό Διαδραστικό Μουσείο της Μεσσήνης στη Σικελία.

Άγνωστοι κατάφεραν να παρακάμψουν τα συστήματα ασφαλείας και να αφαιρέσουν πολύτιμα έργα που αποδίδονται στον σπουδαίο ζωγράφο της Αναγέννησης Αντονέλο ντα Μεσίνα.

Η διάρρηξη σημειώθηκε περίπου στις 21:50, την ώρα που μεγάλο μέρος των κατοίκων και των αρχών βρισκόταν στο κέντρο της πόλης για την παραδοσιακή λιτανεία της Vara, που είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.

Τι ακριβώς έκλεψαν

Σύμφωνα με την ANSA, οι δράστες αφαίρεσαν τρεις από τις πέντε σωζόμενες σανίδες του περίφημου Πολύπτυχου του Αγίου Γρηγορίου, έργο που ο Αντονέλο ντα Μεσίνα φιλοτέχνησε το 1473 για το μοναστήρι του Αγίου Γρηγορίου στη Μεσσήνη.

Μαζί με τις τρεις σανίδες κλάπηκε και μία μικρή δίπτυχη ξύλινη εικόνα, η οποία απεικονίζει στη μία πλευρά την Παναγία με το Θείο Βρέφος και έναν Φραγκισκανό σε προσευχή και στην άλλη τον Χριστό σε Pietà.

Το έργο χρονολογείται μεταξύ 1465 και 1470, έχει διαστάσεις μόλις 16 επί 11,9 εκατοστά και αποδόθηκε στον Αντονέλο ντα Μεσίνα το 2003. Είχε αποκτηθεί από την Περιφέρεια της Σικελίας μέσω του οίκου Christie’s και φυλασσόταν σε θωρακισμένη προθήκη.

Η επιλογή των συγκεκριμένων έργων ενισχύει την εκτίμηση ότι η κλοπή ήταν στοχευμένη και όχι τυχαία.

Βρέθηκαν κλεμμένα έργα στο πεζοδρόμιο

Νεότερες πληροφορίες από την τοπική εφημερίδα TempoStretto προσθέτουν μία ακόμη διάσταση στην υπόθεση.

Μία οικογένεια που βρισκόταν στην περιοχή το βράδυ της 15ης Αυγούστου εντόπισε δύο ακόμη έργα του Αντονέλο κοντά στην εξωτερική περίφραξη του μουσείου και ειδοποίησε την Αστυνομία.

Τα δύο έργα ανακτήθηκαν, γεγονός που δείχνει ότι οι δράστες ενδέχεται να είχαν αφαιρέσει περισσότερα έργα, αλλά δεν κατάφεραν να τα μεταφέρουν όλα.

Έτσι, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, τέσσερα τμήματα δύο έργων παραμένουν κλεμμένα, ενώ τα δύο επιπλέον έργα επέστρεψαν στο μουσείο.

Έκοψαν την περίφραξη

Οι λεπτομέρειες της διάρρηξης ενισχύουν την εκτίμηση ότι επρόκειτο για οργανωμένη επιχείρηση.

Σύμφωνα με ιταλικά μέσα, οι δράστες έκοψαν τμήμα της μεταλλικής περίφραξης κοντά σε πλευρική πύλη του μουσείου, η οποία χρησιμοποιείται συνήθως για τη μεταφορά έργων τέχνης.

Παράλληλα, κατάφεραν να παρακάμψουν τα συστήματα συναγερμού και προστασίας που βρίσκονταν σε λειτουργία.

Το μουσείο διαθέτει κάμερες παρακολούθησης και υπηρεσία νυχτερινής φύλαξης, γεγονός που προκαλεί ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο οι δράστες κατάφεραν να κινηθούν χωρίς να γίνουν αντιληπτοί.

Έρευνα για την παράνομη αγορά έργων τέχνης

Η Εισαγγελία της Μεσσήνης έχει ανοίξει έρευνα, ενώ στο μουσείο έσπευσαν ειδικοί της εγκληματολογικής υπηρεσίας για τη συλλογή στοιχείων και την ανασύνθεση της διάρρηξης.

Οι ερευνητές εξετάζουν μεταξύ άλλων το ενδεχόμενο η κλοπή να έγινε κατόπιν παραγγελίας από παράνομο έμπορο έργων τέχνης ή συλλέκτη.

Το μουσείο παρέμεινε κλειστό την Κυριακή 16 Αυγούστου, προκειμένου οι Αρχές να ολοκληρώσουν τις αυτοψίες και τις έρευνες στους χώρους.

«Είμαστε συγκλονισμένοι»

Η διευθύντρια του μουσείου, Μαρίζα Μερκούριο, δήλωσε ότι οι εργαζόμενοι είναι συγκλονισμένοι από την κλοπή και χαρακτήρισε τα έργα ως ορισμένα από τα σημαντικότερα και γνωστότερα έργα του Αντονέλο ντα Μεσίνα.

«Είναι μια μεγάλη απώλεια για το μουσείο, την πόλη, την κοινότητα και τον κόσμο της τέχνης», ανέφερε, σύμφωνα με την ANSA.

Η ίδια επιβεβαίωσε ότι η κλοπή έγινε περίπου στις 21:50 και ότι οι δράστες κατάφεραν να παρακάμψουν τα συστήματα συναγερμού και ασφαλείας.

Ο δήμος της Μεσσήνης έκανε λόγο για σοβαρό πλήγμα στην πολιτιστική ταυτότητα της πόλης, επισημαίνοντας ότι η κλοπή πραγματοποιήθηκε την ώρα της ιστορικής πομπής της Vara.

Ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους της Αναγέννησης

Ο Αντονέλο ντα Μεσίνα, ο οποίος έζησε τον 15ο αιώνα και πέθανε στη Μεσσήνη το 1479, θεωρείται μία από τις σημαντικότερες μορφές της ιταλικής Αναγέννησης.

Το έργο του είναι περιορισμένο σε αριθμό, γεγονός που αυξάνει ακόμη περισσότερο τη σημασία κάθε σωζόμενου πίνακα.

Το Polittico di San Gregorio, που φιλοτεχνήθηκε το 1473, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ώριμης περιόδου του καλλιτέχνη.

Η κλοπή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς ότι στις αρχές του 2026 το ιταλικό κράτος είχε καταβάλει περίπου 14,9 εκατομμύρια δολάρια για να αποκτήσει ένα άλλο έργο του Αντονέλο, το «Ecce Homo», πριν αυτό βγει σε δημοπρασία από τον οίκο Sotheby’s.

Η έρευνα στη Μεσσήνη βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Οι Αρχές προσπαθούν να διαπιστώσουν πώς οι δράστες κατάφεραν να εξουδετερώσουν τα συστήματα ασφαλείας, πόση ώρα παρέμειναν στο μουσείο και κυρίως εάν τα έργα προορίζονταν για την παράνομη διεθνή αγορά τέχνης.

Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι η σύλληψη των δραστών και η άμεση ανάκτηση των τεσσάρων κλεμμένων τμημάτων, πριν διοχετευθούν σε παράνομο δίκτυο έργων τέχνης.