Κόσμος
Για περίπου 4.000 χρόνια, τρεις τεράστιοι μονόλιθοι στη βόρεια Αγγλία αποτελούσαν ένα αρχαιολογικό μυστήριο, καθώς κανείς δεν μπορούσε να γνωρίζει με βεβαιότητα πώς έφτασαν στη σημερινή τους θέση. Νέα επιστημονική έρευνα δείχνει πλέον ότι οι λεγόμενοι «Βέλη του Διαβόλου» μεταφέρθηκαν σκόπιμα από ανθρώπους και δεν μετακινήθηκαν φυσικά από παγετώνες.
Οι τρεις όρθιοι λίθοι βρίσκονται κοντά στο Boroughbridge του Yorkshire και αποτελούν τη μεγαλύτερη σωζόμενη σειρά όρθιων λίθων στη Βρετανία. Φτάνουν σχεδόν τα 7 μέτρα σε ύψος και εκτιμάται ότι ζυγίζουν περίπου 25 τόνους ο καθένας.
Το μεγάλο ερώτημα ήταν από πού προήλθαν και με ποιον τρόπο μεταφέρθηκαν στο συγκεκριμένο σημείο. Για χρόνια υπήρχαν δύο βασικά σενάρια, καθώς οι μονόλιθοι θα μπορούσαν είτε να έχουν μετακινηθεί από ανθρώπους είτε να έχουν μεταφερθεί φυσικά από τους παγετώνες κατά την εποχή των παγετώνων.
Ερευνητές από το Curtin University και το University of York εξέτασαν μικροσκοπικά δείγματα ορυκτών από την επιφάνεια των λίθων, χρησιμοποιώντας μέθοδο που προκαλεί ελάχιστη φθορά στα μνημεία. Η ανάλυση ισοτόπων σε ορυκτά όπως το ζιρκόνιο και ο απατίτης δημιούργησε ένα γεωλογικό «δακτυλικό αποτύπωμα».
Το αποτύπωμα αυτό ταίριαξε με τα πετρώματα των Brimham Rocks, μιας περιοχής που βρίσκεται περίπου 18 χιλιόμετρα μακριά από το σημερινό σημείο των «Βελών του Διαβόλου». Η απόσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς υπήρχε μια πολύ πιο κοντινή πιθανή πηγή πετρωμάτων, τα Plumpton Rocks.
Οι προϊστορικοί άνθρωποι, επομένως, φαίνεται πως δεν επέλεξαν απλώς την ευκολότερη διαθέσιμη πηγή. Μετέφεραν τους τεράστιους ογκόλιθους από ένα αρκετά πιο μακρινό σημείο, γεγονός που υποδηλώνει σημαντική οργάνωση και συνεργασία για μια κοινωνία χωρίς τα σύγχρονα μέσα μεταφοράς.
Παράλληλα, οι επιστήμονες εξέτασαν ανακατασκευές της κίνησης των παγετώνων στην περιοχή. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η συγκεκριμένη διαδρομή δεν μπορεί να εξηγηθεί από φυσική μεταφορά μέσω πάγου, ενισχύοντας την άποψη ότι οι μονόλιθοι μετακινήθηκαν σκόπιμα από ανθρώπους.
Το μνημείο εκτιμάται ότι δημιουργήθηκε κατά την Ύστερη Νεολιθική ή την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, πιθανότατα γύρω στο 2000 π.Χ. Η επιλογή των Brimham Rocks ενδέχεται μάλιστα να μην ήταν αποκλειστικά πρακτική, καθώς οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο η συγκεκριμένη περιοχή να είχε πολιτιστική ή συμβολική σημασία για τις προϊστορικές κοινότητες.
Η έρευνα έφερε στο φως και ένα ακόμη στοιχείο για την ιστορία του μνημείου, καθώς ιστορικές αναφορές κάνουν λόγο για τουλάχιστον ένα τέταρτο «Βέλος του Διαβόλου» που έχει πλέον χαθεί. Νέα γεωλογική ανάλυση δείχνει ότι ένα τμήμα του ενδέχεται να βρίσκεται ακόμη στην περιοχή, έχοντας χρησιμοποιηθεί αιώνες αργότερα για την κατασκευή ενός μεσαιωνικού σταυρού στο κοντινό Aldborough.
Το εύρημα δημιουργεί μια εντυπωσιακή αλυσίδα γεγονότων που εκτείνεται σε χιλιάδες χρόνια. Ένα κομμάτι βράχου εξορύχθηκε περίπου πριν από 4.000 χρόνια, μεταφέρθηκε για 18 χιλιόμετρα και χρησιμοποιήθηκε ως μέρος ενός προϊστορικού μνημείου, πριν ένα τμήμα του επαναχρησιμοποιηθεί για έναν εντελώς διαφορετικό σκοπό.
Οι επιστήμονες σχεδιάζουν να εφαρμόσουν την ίδια τεχνική και σε άλλα αρχαία μνημεία. Στόχος είναι να εντοπιστεί η προέλευση πετρωμάτων που χρησιμοποιήθηκαν σε προϊστορικές κατασκευές και να αποκαλυφθούν περισσότερα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίες κοινότητες μετέφεραν και επέλεγαν τους τεράστιους λίθους.
