Κύπρος
Σφοδρή επίθεση κατά του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, εξαπέλυσε ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν, κατηγορώντας τον ότι μετακινεί την εξωτερική πολιτική της Λευκωσίας από την παραδοσιακή ισορροπία σε ένα πλέγμα εξαρτήσεων από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, τη Γαλλία και την Ελλάδα.
Ο Ερχιουρμάν, οποίος θεωρεί ότι η Κύπρος πρέπει να του ζητήσει την άδεια για τα ποια εξωτερική πολιτική θα ακολουθήσει, υποστήριξε μιλώντας στο τουρκικό κανάλι A Haber ότι από τότε που ανέλαβε ο Νίκος Χριστοδουλίδης, η ελληνοκυπριακή πλευρά απομακρύνθηκε από μια «πιο ισορροπημένη» εξωτερική πολιτική και επέλεξε, όπως είπε, να στηριχθεί σε «μεγάλους αδελφούς» για να περιορίσει την πίεση της Τουρκίας. Κατά τον ίδιο, αυτή η προσέγγιση δεν δημιουργεί ισορροπία έναντι της Άγκυρας, αλλά καθιστά τη Λευκωσία πιο ευάλωτη και εξαρτημένη.
Στο στόχαστρο οι νέες συμμαχίες
Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης συνέδεσε την κριτική του με τις στρατιωτικές και γεωπολιτικές συνεργασίες της Κυπριακής Δημοκρατίας με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, τη Γαλλία και την Ινδία. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη στρατηγική προσέγγιση Λευκωσίας και Νέου Δελχί, μετά την πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου Χριστοδουλίδη στην Ινδία και την αναβάθμιση των σχέσεων των δύο χωρών σε στρατηγική εταιρική σχέση.
Σύμφωνα με την ανάγνωση του Ερχιουρμάν, η Λευκωσία επιχειρεί να αποκτήσει ρόλο σε εμπορικές και ενεργειακές διαδρομές που συνδέουν την Ινδία με την Ευρώπη, αποκλείοντας την Τουρκία και τους Τουρκοκύπριους. Επικαλέστηκε μάλιστα τη θέση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι καμία εμπορική διαδρομή στην περιοχή δεν μπορεί να είναι λειτουργική αν αποκλείει την Τουρκία και τους Τουρκοκύπριους.
Η αναφορά αυτή δεν είναι τυχαία. Η Κύπρος προσπαθεί τα τελευταία χρόνια να εμφανιστεί ως ευρωπαϊκός κόμβος ασφάλειας, ενέργειας, τεχνολογίας και διασύνδεσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ινδία, από την πλευρά της, βλέπει την Κύπρο και ως πύλη προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια περίοδο που η Λευκωσία ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Πάφος και η στρατιωτική διάσταση
Ο Ερχιουρμάν έβαλε στο κάδρο και την αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο, υποστηρίζοντας ότι μετατρέπεται σε κέντρο στρατιωτικών συνεργασιών με το Ισραήλ και δυτικές χώρες. Κατά τον ίδιο, αυτό θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια ολόκληρου του νησιού και γίνεται χωρίς τη συναίνεση των Τουρκοκυπρίων.
Η αναφορά του παραπέμπει και στις εξελίξεις με τη Γαλλία. Ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης είχε δηλώσει ότι τον Ιούνιο αναμένεται να υπογραφεί συμφωνία που θα προβλέπει παρουσία γαλλικών δυνάμεων στην Κύπρο για ανθρωπιστικούς σκοπούς.
Πρόκειται για ακόμη ένα βήμα στην αμυντική συνεργασία Λευκωσίας και Παρισιού, το οποίο η τουρκική και τουρκοκυπριακή πλευρά αντιμετωπίζουν με έντονη καχυποψία. Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης είπε χαρακτηριστικά ότι οι Τουρκοκύπριοι δεν καθίστανται συμμέτοχοι στις αποφάσεις, αλλά καθίστανται, όπως υποστήριξε, συμμέτοχοι στον κίνδυνο.
Με τη φράση αυτή προσπάθησε να συνδέσει το ζήτημα των στρατιωτικών συνεργασιών της Κυπριακής Δημοκρατίας με το αφήγημα περί «ισότιμων ιδρυτικών εταίρων» και με τον ρόλο της Τουρκίας ως εγγυήτριας δύναμης.
Θέμα ασφάλειας για την Κυπριακή Δημοκρατία
Η Λευκωσία δεν βλέπει τις κινήσεις αυτές ως εξάρτηση, αλλά ως αναβάθμιση της διεθνούς θέσης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη επιχειρεί να εντάξει την Κύπρο στον σκληρό πυρήνα των δυτικών και περιφερειακών συνεργασιών, αξιοποιώντας την ιδιότητά της ως κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη γεωγραφική της θέση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η στρατηγική αυτή έχει σαφή στόχο. Να μην εμφανίζεται η Κύπρος ως παθητικός αποδέκτης πιέσεων από την Τουρκία, αλλά ως κράτος με συμμαχίες, ρόλο και χρησιμότητα σε ζητήματα ασφάλειας, ενέργειας, ανθρωπιστικών επιχειρήσεων και εμπορικών διαδρομών. Αυτό ακριβώς είναι που ενοχλεί την τουρκική πλευρά. Διότι όσο η Κυπριακή Δημοκρατία ενισχύει τη διεθνή της παρουσία, τόσο δυσκολότερο γίνεται για την Άγκυρα να παρουσιάζει το Κυπριακό ως μια διμερή διαφορά μεταξύ δύο «πλευρών» στο νησί.
Οι δηλώσεις Ερχιουρμάν δείχνουν ότι η τουρκοκυπριακή ηγεσία, παρά τη διαφορετική ρητορική σε σχέση με τον Ερσίν Τατάρ, παραμένει πλήρως ευθυγραμμισμένη με τις βασικές γεωπολιτικές θέσεις της Άγκυρας. Η επίκληση της «συμπερίληψης» σε εμπορικούς διαδρόμους, ενεργειακά σχέδια και στρατιωτικές αποφάσεις συνοδεύεται από την απαίτηση να λαμβάνεται υπόψη η Τουρκία σε κάθε βήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Για τη Λευκωσία, το δίλημμα είναι γνωστό και καθόλου θεωρητικό. Είτε θα κινηθεί ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με διεθνείς συμμαχίες και αμυντικές συνεργασίες, είτε θα αποδέχεται κάθε φορά το τουρκικό βέτο ως προϋπόθεση για να ασκήσει εξωτερική πολιτική.
