Κύπρος
Ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, εκτίμησε ότι το κυπριακό φυσικό αέριο μπορεί να φτάσει στις ευρωπαϊκές αγορές από την άνοιξη του 2028, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα για την ενεργειακή αξιοποίηση των κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου.
Μιλώντας στο Associated Press, ο Κύπριος υπουργός τόνισε ότι η Κύπρος μπορεί να εξελιχθεί σε νέα πηγή φυσικού αερίου για την Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου βρίσκεται στο επίκεντρο λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και της αστάθειας στη Μέση Ανατολή.
Κομβικό ρόλο σε αυτόν τον σχεδιασμό έχει το κοίτασμα «Κρόνος», που βρίσκεται εντός της κυπριακής ΑΟΖ, νότια της Κύπρου. Η κοινοπραξία των Eni και TotalEnergies έλαβε πρόσφατα την τελική επενδυτική απόφαση για την ανάπτυξή του.
Το σχέδιο προβλέπει τη μεταφορά του φυσικού αερίου από τον «Κρόνο» προς την Αίγυπτο μέσω αγωγού μήκους περίπου 105 χιλιομέτρων.
Από εκεί, το φυσικό αέριο θα οδηγείται στις εγκαταστάσεις της Νταμιέτα, όπου θα υγροποιείται και θα μεταφέρεται με πλοία προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Οι εργασίες για την κατασκευή του αγωγού αναμένεται να ξεκινήσουν εντός του έτους και να διαρκέσουν έως και 18 μήνες, με στόχο η παραγωγή να αρχίσει να διοχετεύεται στην αγορά από το 2028.
Ο Δαμιανός υπογράμμισε τη γεωπολιτική σημασία της εξέλιξης, επισημαίνοντας ότι η Κύπρος αποκτά για πρώτη φορά τη δυνατότητα να γίνει παραγωγός φυσικού αερίου.
«Είναι σημαντικό για την Ευρώπη αυτή τη στιγμή, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, το γεγονός ότι η Κύπρος θα αποτελέσει εναλλακτική πηγή φυσικού αερίου», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Το κοίτασμα «Κρόνος»
Το κοίτασμα διαθέτει περισσότερα από 3 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου, με βάση τις διαθέσιμες εκτιμήσεις.
Η επιλογή της Αιγύπτου για την επεξεργασία του αερίου θεωρήθηκε οικονομικά συμφέρουσα, καθώς υπάρχει ήδη ανεπτυγμένη υποδομή στην περιοχή.
Το συνολικό κόστος ανάπτυξης του «Κρόνου» υπολογίζεται περίπου στα 1,73 δισ. ευρώ, ποσό σημαντικά χαμηλότερο από το κόστος που θα απαιτούνταν για την ανάπτυξη άλλων κοιτασμάτων αποκλειστικά μέσω νέων εγκαταστάσεων εντός της Κύπρου.
Βάσει της συμφωνίας, το μεγαλύτερο μέρος του φυσικού αερίου θα κατευθυνθεί προς την Ευρώπη, ενώ ένα ποσοστό που φτάνει περίπου το 20% μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών της Αιγύπτου.
Ο Κύπριος υπουργός υποβάθμισε, πάντως, τη σημασία των άμεσων οικονομικών εσόδων για τη χώρα και έδωσε έμφαση στη στρατηγική διάσταση της παραγωγής.
«Πρόκειται για ένα μικρό απόθεμα. Τα έσοδά μας ως χώρα δεν θα είναι τεράστια, οπότε η σημασία του δεν έγκειται στα χρήματα, αλλά στο γεγονός ότι αρχίζουμε να γινόμαστε παραγωγοί και να διαθέτουμε το πρώτο μας φυσικό αέριο», ανέφερε.
Τα επόμενα κοιτάσματα
Ο «Κρόνος» δεν είναι το μοναδικό κοίτασμα που μπορεί να αλλάξει τα ενεργειακά δεδομένα της Κύπρου.
Στην κυπριακή ΑΟΖ έχουν εντοπιστεί συνολικά έξι κοιτάσματα φυσικού αερίου. Μεταξύ αυτών βρίσκονται ο «Γλαύκος» και ο «Πήγασος», με τις συνολικές εκτιμώμενες ποσότητες να φτάνουν τα 6,9 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια.
Την ανάπτυξη των συγκεκριμένων κοιτασμάτων έχουν αναλάβει η ExxonMobil και η QatarEnergy, με τον Μιχάλη Δαμιανό να εκτιμά ότι η παραγωγή μπορεί να ξεκινήσει έως το 2033.
«Η Exxon είναι ο τύπος της εταιρείας που τηρεί τα χρονοδιαγράμματα και μερικές φορές παραδίδει ακόμη νωρίτερα», σημείωσε ο υπουργός, αναφερόμενος στις προοπτικές των συγκεκριμένων έργων.
Παράλληλα, η ExxonMobil σχεδιάζει να διευρύνει τις ερευνητικές δραστηριότητές της στα κυπριακά ύδατα και αναμένεται να λάβει πρόσθετη άδεια για νέες έρευνες.
Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί το κοίτασμα «Αφροδίτη», το πρώτο σημαντικό κοίτασμα που εντοπίστηκε στην κυπριακή ΑΟΖ πριν από περίπου 15 χρόνια. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για αποθέματα περίπου 5,6 τρισεκατομμυρίων κυβικών ποδιών.
Η τελική επενδυτική απόφαση για την ανάπτυξή του, υπό την ηγεσία της Chevron, αναμένεται το καλοκαίρι του 2027. Το υφιστάμενο σχέδιο προβλέπει επίσης σύνδεση του κοιτάσματος με την Αίγυπτο.
Στο επίκεντρο και η ηλεκτρική διασύνδεση με Ισραήλ
Ο Μιχάλης Δαμιανός αναφέρθηκε παράλληλα και στο έργο του Great Sea Interconnector, το οποίο προβλέπει την ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με την Ελλάδα και στη συνέχεια με το Ισραήλ.
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί η συμμετοχή της γαλλικής επενδυτικής εταιρείας Meridiam στη χρηματοδότηση του έργου, το οποίο έχει χαρακτηριστεί στρατηγικής σημασίας για την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.
Ωστόσο, το έργο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, κυρίως λόγω του αυξημένου κόστους κατασκευής.
Η αρχική εκτίμηση των περίπου 2,2 δισ. δολαρίων έχει τεθεί υπό επανεξέταση, ενώ αναμένεται νέα αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο, καθώς με βάση την υφιστάμενη συμφωνία σημαντικό μέρος του κόστους θα μπορούσε να επιβαρύνει τους Κύπριους καταναλωτές.
Η Λευκωσία επιδιώκει επομένως την προσέλκυση πρόσθετων ιδιωτικών κεφαλαίων, αλλά και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή χρηματοδοτική συμμετοχή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη δεσμεύσει 658 εκατ. ευρώ για το έργο.
Για τον Κύπριο υπουργό Ενέργειας, τόσο η αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου όσο και η ηλεκτρική διασύνδεση εντάσσονται σε έναν ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό που μπορεί να αλλάξει τον ρόλο της Κύπρου στην περιοχή.
«Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό έργο για την Ευρώπη, καθώς συνδέει την Κύπρο, η οποία είναι απομονωμένη, με το ευρωπαϊκό δίκτυο. Και η ιδέα είναι να προχωρήσουμε στη συνέχεια και να συνδεθούμε με το Ισραήλ», δήλωσε ο Μιχάλης Δαμιανός.
