Good life
Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν βιώσει την ίδια εμπειρία: ανοίγουν τα μάτια τους το πρωί και θυμούνται ένα όνειρο τόσο έντονα, που μοιάζει σχεδόν πραγματικό.
Ωστόσο, λίγα λεπτά αργότερα, οι εικόνες αρχίζουν να ξεθωριάζουν και σύντομα δεν μπορούν να θυμηθούν σχεδόν τίποτα.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι αυτό δεν είναι τυχαίο. Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλος κατά τη διάρκεια του ύπνου διαφέρει σημαντικά από τη λειτουργία του όταν είμαστε ξύπνιοι.
Τα περισσότερα όνειρα εμφανίζονται κατά τη φάση του ύπνου που είναι γνωστή ως REM (Rapid Eye Movement).
Κατά τη διάρκειά της, ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ενεργός, όμως οι περιοχές που είναι υπεύθυνες για την αποθήκευση νέων αναμνήσεων δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο όπως όταν είμαστε ξύπνιοι.
Μία από τις βασικές περιοχές που εμπλέκονται είναι ο ιππόκαμπος, ο οποίος παίζει καθοριστικό ρόλο στη μεταφορά των πληροφοριών από τη βραχυπρόθεσμη στη μακροπρόθεσμη μνήμη.
Κατά τη διάρκεια του ύπνου REM, η λειτουργία του φαίνεται να είναι περιορισμένη, με αποτέλεσμα τα όνειρα να μην «καταγράφονται» αποτελεσματικά ως μόνιμες αναμνήσεις.
Παράλληλα, όταν ξυπνάμε, ο εγκέφαλος στρέφει σχεδόν αμέσως την προσοχή του στα ερεθίσματα της πραγματικότητας.
Ήχοι, εικόνες, σκέψεις και οι πρώτες υποχρεώσεις της ημέρας «καταλαμβάνουν» τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, αντικαθιστώντας γρήγορα τις εικόνες του ονείρου.
Οι ειδικοί υποστηρίζουν επίσης ότι η χημεία του εγκεφάλου παίζει σημαντικό ρόλο. Κατά τον ύπνο REM, τα επίπεδα ορισμένων νευροδιαβιβαστών, όπως η νοραδρεναλίνη, είναι πολύ χαμηλά. Αυτό φαίνεται να δυσκολεύει τη διαδικασία δημιουργίας σταθερών αναμνήσεων, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει όταν είμαστε σε πλήρη εγρήγορση.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι όσοι ξυπνούν φυσιολογικά κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά τη φάση REM έχουν περισσότερες πιθανότητες να θυμούνται τα όνειρά τους.
Αντίθετα, όταν μεσολαβεί βαθύς ύπνος ή περάσουν αρκετά λεπτά πριν ξυπνήσουμε πλήρως, οι πιθανότητες να διατηρηθεί η ανάμνηση μειώνονται σημαντικά.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ξεχνούν περίπου το 50% ενός ονείρου μέσα στα πρώτα πέντε λεπτά από το ξύπνημα και έως και το 90% μέσα σε δέκα λεπτά, αν δεν προσπαθήσουν να το θυμηθούν ή να το καταγράψουν.
Για όσους θέλουν να θυμούνται τα όνειρά τους, οι ειδικοί προτείνουν να αποφεύγουν να σηκώνονται αμέσως από το κρεβάτι και να προσπαθούν να ανακαλέσουν τις εικόνες πριν ασχοληθούν με οτιδήποτε άλλο. Η καταγραφή τους σε ένα σημειωματάριο ή στο κινητό αμέσως μετά το ξύπνημα μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.
Παρότι η επιστήμη έχει κάνει σημαντικά βήματα στην κατανόηση του ύπνου, ο ακριβής λόγος για τον οποίο ο εγκέφαλος επιλέγει να «σβήνει» τόσο γρήγορα τα περισσότερα όνειρα παραμένει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα μυστήρια της νευροεπιστήμης.
