Ελληνική Βιομηχανία
(Ανανέωση): Ο Κρίστιαν Χατζημηνάς, διευθύνων σύμβουλος της Theon International, σε μία ομιλία ορόσημο για την ελληνική αμυντική βιομηχανία μιλώντας στην 1η Ημερίδα Άμυνα & Γεωπολιτικής που διοργανώθηκε από τα Capital.gr και Forbes Greece, ουσιαστικά κήρυξε τη νέα εποχή που «χαράζει» στον κλάδο.
Ως ιδιοκτήτης της μεγαλύτερης ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας και της μεγαλύτερης εξαγωγικής εταιρείας σε προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, ουσιαστικά έδωσε το στίγμα μιας ελληνοκεντρικής βιομηχανίας:
- Η νέα εποχή έρχεται και αυτό που μετράει είναι η τεχνογνωσία
- Όχι στις ξένες εταιρείες που έρχονται μόνο για να πάρουν και όχι για να δώσουν στην Ελλάδα
- Όχι στους εγχώριους μεταπράτες των ξένων βιομηχανιών
- Όχι σε ξένες επενδύσεις χωρίς μεταφορά τεγνογνωσίας και ένταξης στην ελληνική εφοδιαστική αλυσίδα
- Όχι σε ξένες επενδύσεις που καταλήξουν σε απλό reselling
- Τόνισε την ανάγκη για εγχώρια «παραγωγή» μηχανικών σε αμυντικό λογισμικό και προηγμένες τεχνολογίες
Τα κυριότερα σημεία της παρέμβασης του Κ.Χατζημηνά:
«Θα δημιουργηθεί τεχνολογική επανάσταση στο τομέα της άμυνας στην Ευρώπη. Σε αυτόν τον καινούργιο χώρο, η Ελλάδα θα πρωταγωνιστήσει, γιατί ακριβώς σχετίζεται με τις τεχνολογίες αυτές.
Δεν έχει σημασία η κλίμακα εμπλοκής – έχει σημασία η τεχνογνωσία. Έχουμε πολλά στελέχη ικανά, έχουμε τα μυαλά. Είμαστε σε μια φάση που η Ελλάδα έχει όλα τα εχέγγυα για να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο. Και όπου υστερούμε, μπορούμε να τα αποκτήσουμε.
Αυτή τη στιγμή η ελληνική αμυντική βιομηχανία έχει 700 εκατομμύρια τζίρο το χρόνο. Το 80% είναι τελείως εξαγωγικό, με καθαρά ελληνικά προϊόντα.
Πέρσι ήταν 700 εκατ., εφέτος – αν γίνουν οι προγραμματισμένες δαπάνες – θα υπερβεί το 1 δισεκατομμύριο.
Η γείτονα χώρα (σ.σ.: Τουρκία) βασίστηκε ακριβώς σε μακροχρόνιο προγραμματισμό για να χτίσει τη δική της βιομηχανία. Αυτός ο προγραμματισμός υπάρχει πλέον και στην Ελλάδα και μας βοηθά να δούμε καθαρά τις ανάγκες μας.
Πολύ πρόσφατα σε έκθεση στη Μέση Ανατολή είδα για πρώτη φορά την ελληνική αμυντική βιομηχανία “μια γροθιά” – μαζί το υπουργείο Εξωτερικών, το υπουργείο Άμυνας, οι εταιρείες – παρά τους αντίθετους ανέμους που υπάρχουν στη Μέση Ανατολή, όπου πολλές γειτονικές χώρες και ευρωπαϊκές έχουν ήδη «αλώσει» την αγορά.
Πιστεύω ότι βγάλαμε το καλύτερο που μπορούσαμε να βγάλουμε από εκείνη την έκθεση»
Για τον ρόλο της Ένωσης Ελληνικών Εταιρειών Αεροδιαστημικής Ασφάλειας και Άμυνας ο Κ.Χατζημηνάς, είπε:
«Η ΕΕΛΕΑΑ είναι η μόνη ένωση που πραγματικά στηρίζει τη βιομηχανία. Είναι η μόνη ένωση που στηρίζει την ελληνική βιομηχανία.
Δυστυχώς, υπάρχουν ακόμα πολλές ελληνικές εταιρείες (σ.σ. εκτός ΕΕΛΕΑΑ) που λειτουργούν ως άλλοθι σε ξένες εταιρείες, ώστε να μην δώσουν πραγματική ελληνική προστιθέμενη αξία που είναι στο 25%.
Ούτε το 1–2% δεν δόθηκε σε πολλές περιπτώσεις προγραμμάτων ως ελληνική προστιθέμενη αξία.
Αυτά είναι τα λάθη του παρελθόντος.
Δεν θέλουμε θέλουμε ελληνικές εταιρείες να γίνουν απλοί resselers των ξένων».
Για το ΕΛΚΑΚ και την ανάγκη της Ελληνικής Αμυντικής Βιομηχανίας
«Bρέχουν χρήματα για την άμυνα αυτή τη στιγμή, και ο καθένας μπορεί να φτιάξει ένα funds για την ελληνική τεχνητή νοημοσύνη, η Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία χρειάζεται να προσελκύσει εταιρείες του εξωτερικού που είναι ήδη στον χώρο, οι οποίες μπορεί να γίνουν scale up και με την βοήθεια του ΕΛΚΑΚ και να τις εντάξουμε στην εφοδιαστική αλυσίδα της.
Αλλά υπάρχει μεγάλος κίνδυνος: Πρέπει να είναι ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας και πραγματική ένταξη στις αλυσίδες.
Δεν θέλουμε να έρθουν ξένες αμυντικές βιομηχανίες και να ιδρύσουν μία δήθεν ελληνική εταιρεία χωρίς να μεταφέρουν πραγματική τεχνογνωσία και χωρίς να τις βάλουν σε μία εφοδιαστική αλυσίδα, απλά να τις κάνουν resellers των προϊόντων τους για να δείξουν μία δήθεν ελληνική προστιθέμενη αξία.
Π.χ. στην Γερμανία δεν μπορείς να φτιάξεις μια γερμανική εταιρεία και να βάλεις έναν Γερμανό διευθυντή και να θεωρηθεί ότι έχει κάνεις επένδυση και έδωσες προστιθέμενη αξία, χωρίς η επένδυση να είναι ενταγμένη στην εφοδιαστική τους αλυσίδα.
Πρέπει να υπάρχει ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας στην Ελλάδα και να ενταχθεί στην εφοδιαστική αλυσίδα των αναγκών μας. Αν δεν συμβαίνει αυτό, οτιδήποτε άλλο είναι reselling».
Για το ελληνικό ανθρώπινο δυναμικό στον αμυντικό τομέα:
«Έχουμε πολλούς μηχανικούς, αλλά ίσως όχι αρκετούς στα θέματα λογισμικού και προηγμένων τεχνολογιών.
Υπάρχουν τομείς όπως ο ηλεκτρονικός πόλεμος, τα anti-drone συστήματα, που δεν βασίζονται μόνο σε απλούς IT μηχανικούς.
Μια πολύ σημαντική μεταρρύθμιση που έκανε η κυβέρνηση – η μείωση της φορολογίας για όσους επέστρεψαν από το εξωτερικό – έχει βοηθήσει τα μέγιστα. Εμείς σαν Όμιλος έχουμε προσλάβει τουλάχιστον 20 άτομα χάρη σε αυτό».
Στην δική του παρέμβαση ο Νίκος Παπάτσας, αντιπρόεδρος του EFA Group και αντιπρόεδρος της ΕΕΛΕΑΑ συνηγόρησε απόλυτα στα όσα τόνισε ο Κ.Χατζημηνάς, αλλά έδωσε και επιπλέον στοιχεία από την άποψη της συνολικής εικόνας της σχέσης αμυντικής βιομηχανίας και Ενόπλων Δυνάμεων.
«Πρώτα απ’ όλα, η ελληνική αμυντική βιομηχανία σήμερα βρίσκεται σε φάση μετασχηματισμού/αναβάθμισης της ελληνικής βαριάς βιομηχανίας στον χώρο της άμυνας κι εννοώ τον αεροναυπηγικό τομέα, τα πυρομαχικά, τα οχήματα και τον ναυπηγικό τομέα.
Για παράδειγμα, τα ναυπηγεία άρχισαν ξανά να δημιουργούν συνθήκες εργασίας. Ο αεροναυπηγικός τομέας και η αεροπορική βιομηχανία παραμένουν.
Το κομμάτι των πυρομαχικών ίσως έμεινε λίγο πίσω, αλλά και αυτό θα προχωρήσει.
Βλέπουμε ότι μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία η ζήτηση ήταν πολύ υψηλή. Η παραγωγική βάση της αμυντικής βιομηχανίας της Ευρώπης υστερούσε επειδή δεν υπήρχαν δαπάνες στην άμυνα.
Τα μεγέθη είναι αμείλικτα. Η Αμερική ξοδεύει περίπου 850-900 δισεκατομμύρια κάθε χρόνο, ενώ η Ευρώπη 120-130 δισεκατομμύρια. Ένα μεγάλο κενό χωρίς παραγωγική ικανότητα.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έφερε κάποια νέα δεδομένα στο τραπέζι, κάποιες νέες τεχνολογίες.
Τώρα τα εργοστάσια και οι βιομηχανίες δεν παράγουν μόνο οπλικά συστήματα, αλλά έχουν και νέες τεχνολογίες μέσα, όπως τεχνητή νοημοσύνη και drones.
Αυτά είναι πολύ σημαντικά. Όλα προήλθαν από εμπορικές τεχνολογίες που τώρα άλλαξαν τα δεδομένα στα οποία λειτουργούμε».
Ελληνική αμυντική βιομηχανία:
«Είχαμε χάσει τη σύνδεση με τις Ένοπλες Δυνάμεις για μια δεκαετία επειδή οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν επένδυαν σε Έρευνα & Ανάπτυξη (R&D). Προσπαθούσαν να τα βγάλουν πέρα με χαμηλούς προϋπολογισμούς.
Πράγματι, είχε αναφερθεί προηγουμένως ότι η χώρα μας σε μια φάση ξόδευε γύρω στα 550 εκατομμύρια κατά την κρίση, όταν οι προϋπολογισμοί ήταν κοντά στα 2-2,5 δισεκατομμύρια, που είναι τώρα.
Χάσαμε και ένα πολύ μεγάλο τρένο τα τελευταία χρόνια με τα εξοπλιστικά προγράμματα, όπου η χώρα μας δεν συμμετείχε με την αμυντική βιομηχανία της σε προγράμματα που έπρεπε να γίνουν πολύ γρήγορα.
Αυτό ήταν περίπου γύρω στα 12 δισεκατομμύρια. Νομίζω ότι τελικά δεν πήραμε ούτε 1-2% από αυτά τα προγράμματα ως αμυντική βιομηχανία (σ.σ.: αναφέρεται στα προγράμματα μαχητικών Rafale, φρεγατών FDI, ελικοπτέρων ΜΗ-60R κλπ).
Οι ιδιώτες πρέπει να επενδύσουν, αλλά αυτό που θέλω να πω, και είναι πολύ σημαντικό, είναι ότι χρειαζόμαστε οι Ένοπλες Δυνάμεις να καθορίζουν τις απαιτήσεις με τη βιομηχανία, ώστε η βιομηχανία να έχει πυξίδα για να μπορεί να παράγει αυτό που θέλουν οι δικές μας Ένοπλες Δυνάμεις.
Δεν λέμε να πάρουμε χρήματα από τις Ένοπλες Δυνάμεις που δεν χρειάζονται για τις δικές τους ανάγκες, αλλά θέλουμε να πάρουμε χρήματα για να καλύψουμε τις δικές τους ανάγκες.
Άρα πρέπει να πλησιάσουμε και αυτό θα μας βοηθήσει στη βιομηχανία να αποκτήσουμε το reference που χρειαζόμαστε με τον πελάτη μας, αλλά και να μπορούμε να εξάγουμε και να ενισχύσουμε τη βάση.
Αυτό μεταφέρει πολύ καθαρά την άποψη όλων των μελών εταιρειών και της ΕΕΛΕΑΑ.»
[Συντονιστής]: «Πόσο σημαντική είναι η συμμετοχή των ελληνικών βιομηχανιών στο SAFE;»
Νίκος Παπάτσας: «Νομίζω είναι πολύ σημαντική. Βεβαίως, ας πω κάτι: Παρόλο που υπάρχει γκρίνια ότι πήραμε μικρό κομμάτι από το SAFE, νομίζω ότι αυτό που βγήκε τουλάχιστον είναι ότι δεν υπήρχε δημοσιονομικός χώρος (σ.σ.: εννοεί ότι δεν υπήρχαν περιθώρια περαιτέρω δανεισμού).
Ο δημοσιονομικός χώρος επηρεάζει και άλλα πράγματα που σχετίζονται με την περίοδο χρέους που περάσαμε.
Οι ελληνικές αμυντικές βιομηχανίες, πάντως, είναι έτοιμες να συμμετάσχουν στο SAFE.
Δεν ξέρουμε ακόμα την ακριβή χάραξη για το τι θα γίνει και τι θα λάβει η χώρα μας.
Άρα δεν μπορούμε να κατευθυνθούμε εκεί ούτε εμείς. Αλλά ας σας πω κάτι: σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα, αυτό γίνεται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.
Όλοι τρέχουν να συμβληθούν, και γι’ αυτό δόθηκε ήδη παράταση μέχρι τέλος 2026 για να συμβληθούν τα προγράμματα SAFE για τα οποία υποτίθεται έχει εγκριθεί η χρηματοδότηση.
Οι ελληνικές εταιρείες είναι έτοιμες και περιμένουμε και το ελληνικό κράτος να πάρει τις αποφάσεις του. Θα ήθελα να δώσω μόνο μια συμβουλή:
Θα ήταν καλό αν το μεγαλύτερο μέρος του SAFE που θα ξοδέψει η χώρα μας, τα περίπου 800 εκατομμύρια, να είναι προγράμματα που θα εμπλέκουν άμεσα την ελληνική αμυντική βιομηχανία, και όχι να καλύπτουν ανάγκες που θα καλυφθούν ούτως ή άλλως τα επόμενα δέκα χρόνια, όπως είπε ο κ. Χατζημηνάς, δηλαδή προγράμματα που θα δίνουν ούτως ή άλλως τα επόμενα 12 χρόνια. Αυτό δεν πρέπει να συμβεί.»
