Τα μετρητά μπορεί να χρησιμοποιούνται όλο και λιγότερο στις καθημερινές συναλλαγές, όμως κάθε άλλο παρά οδεύουν προς εξαφάνιση. Αντίθετα, η κυκλοφορία των χαρτονομισμάτων στην Ευρώπη αυξάνεται, καθώς πολίτες και θεσμοί αναγνωρίζουν την αξία τους σε περιόδους κρίσης.
Οι καταστροφικές πυρκαγιές, οι πλημμύρες, οι ακραίες καιρικές συνθήκες, αλλά και ο αυξανόμενος φόβος για κυβερνοεπιθέσεις που μπορούν να παραλύσουν ηλεκτρονικές πληρωμές και τραπεζικά συστήματα, ενισχύουν την ανάγκη για ένα μικρό οικονομικό απόθεμα στο σπίτι.
Το μήνυμα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι σαφές: τα μετρητά δεν εγκαταλείπονται. Παρά την ταχεία εξάπλωση των ψηφιακών πληρωμών, εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό «καταφύγιο» σε περίπτωση που οι ηλεκτρονικές υποδομές τεθούν προσωρινά εκτός λειτουργίας.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, έχει επισημάνει ότι, ενώ η χρήση των μετρητών στις καθημερινές αγορές μειώνεται, η συνολική ποσότητα των τραπεζογραμματίων σε κυκλοφορία συνεχίζει να αυξάνεται. Τα μετρητά λειτουργούν πλέον όχι μόνο ως μέσο πληρωμής, αλλά και ως αποθεματικό για δύσκολες συνθήκες.
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μάλιστα, οι πολίτες καλούνται να διατηρούν ένα μικρό ποσό στο σπίτι για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Η λογική είναι απλή: εάν διακοπούν προσωρινά οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, τα ΑΤΜ ή τα τραπεζικά συστήματα, ένα ποσό μετρητών μπορεί να καλύψει βασικές ανάγκες για λίγες ημέρες.
Γιατί δεν καταργούνται
Η συζήτηση για το μέλλον των μετρητών έχει ενταθεί και λόγω του ψηφιακού ευρώ. Ωστόσο, η εισαγωγή του νέου ψηφιακού μέσου πληρωμών δεν σημαίνει την κατάργηση των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων.
Η ΕΚΤ σχεδιάζει το ψηφιακό ευρώ ως συμπληρωματικό μέσο, το οποίο θα συνυπάρχει με τα μετρητά. Προβλέπεται, μάλιστα, η δυνατότητα offline συναλλαγών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ώστε οι πληρωμές να μπορούν να πραγματοποιούνται ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο.
Παράλληλα, η ΕΚΤ προχωρά στον επανασχεδιασμό των χαρτονομισμάτων του ευρώ, γεγονός που αποτελεί ένα ακόμη μήνυμα ότι η φυσική μορφή του χρήματος παραμένει μέρος του ευρωπαϊκού οικονομικού συστήματος.
Τα μετρητά εξακολουθούν να έχουν έναν ιδιαίτερο ρόλο: προσφέρουν άμεση πρόσβαση στα χρήματα, δεν απαιτούν ηλεκτρονική υποδομή και μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ανθρώπους που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε ψηφιακές υπηρεσίες.
Το ευρώ, επομένως, δεν φαίνεται να οδηγείται σε ένα αποκλειστικά ψηφιακό μέλλον. Το πιθανότερο είναι ένα υβριδικό μοντέλο, όπου κάρτες, ψηφιακές πληρωμές, ψηφιακό ευρώ και μετρητά θα συνυπάρχουν — με τα τελευταία να παραμένουν το «δίχτυ ασφαλείας» σε περιόδους κρίσης.
