Η ιδέα της αθανασίας απασχολεί τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια. Αν και κανένα πολυκύτταρο ζώο δεν είναι πραγματικά αθάνατο με την απόλυτη έννοια, υπάρχουν οργανισμοί που μπορούν να επιβραδύνουν, να αντιστρέψουν ή ακόμη και να «μηδενίσουν» τη διαδικασία της γήρανσης. Αυτές οι μοναδικές ικανότητες έχουν τραβήξει το ενδιαφέρον των επιστημόνων, οι οποίοι ελπίζουν ότι η μελέτη τους θα αποκαλύψει πολύτιμα μυστικά για την ανθρώπινη υγεία και τη μακροζωία.

1. Η μέδουσα που… ξαναγίνεται μωρό

Η μικροσκοπική μέδουσα Turritopsis dohrnii θεωρείται το μοναδικό ζώο που μπορεί να αντιστρέψει πλήρως τον βιολογικό του κύκλο. Όταν τραυματιστεί ή βρεθεί σε δυσμενείς συνθήκες, επιστρέφει στο στάδιο του πολύποδα, ουσιαστικά ξεκινώντας ξανά τη ζωή της. Θεωρητικά μπορεί να επαναλαμβάνει αυτή τη διαδικασία αμέτρητες φορές, γι’ αυτό και έχει αποκτήσει το προσωνύμιο «αθάνατη μέδουσα».

2. Οι ύδρες που δεν γερνούν

Οι ύδρες είναι μικροσκοπικοί οργανισμοί του γλυκού νερού με εντυπωσιακές αναγεννητικές δυνατότητες. Τα βλαστοκύτταρά τους ανανεώνονται συνεχώς, επιτρέποντάς τους να αντικαθιστούν τα φθαρμένα κύτταρα χωρίς εμφανή σημάδια γήρανσης. Σε εργαστηριακές συνθήκες πολλές ύδρες δεν παρουσίασαν καμία αύξηση στη θνησιμότητα με το πέρασμα του χρόνου.

3. Το σφουγγάρι της Ανταρκτικής

Ορισμένα θαλάσσια σφουγγάρια μεγαλώνουν τόσο αργά ώστε υπολογίζεται πως ζουν περισσότερα από 10.000 χρόνια. Αν και δεν είναι αθάνατα, αποτελούν από τους μακροβιότερους οργανισμούς του πλανήτη και προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη βιολογία της γήρανσης.

4. Ο καρχαρίας της Γροιλανδίας

Πρόκειται για το μακροβιότερο γνωστό σπονδυλωτό. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ορισμένα άτομα ξεπερνούν τα 400 χρόνια ζωής. Ζει στα παγωμένα νερά του Βόρειου Ατλαντικού και αναπτύσσεται εξαιρετικά αργά, γεγονός που φαίνεται να συμβάλλει στη μεγάλη διάρκεια ζωής του.

5. Το μύδι των ωκεανών

Το είδος Arctica islandica, γνωστό και ως ocean quahog, μπορεί να ζήσει πάνω από πέντε αιώνες. Ένα δείγμα που βρέθηκε το 2006 υπολογίστηκε ότι είχε ηλικία περίπου 507 ετών, καθιστώντας το ένα από τα γηραιότερα ζώα που έχουν καταγραφεί.

6. Τα tardigrades – οι «υπερζωντανοί» μικροοργανισμοί

Οι περίφημες «αρκούδες του νερού» δεν είναι αθάνατες, όμως διαθέτουν απίστευτη αντοχή. Μπορούν να επιβιώσουν χωρίς νερό για δεκαετίες, σε ακραίες θερμοκρασίες, στην ακτινοβολία και ακόμη και στο κενό του διαστήματος, επανερχόμενες στη ζωή όταν οι συνθήκες γίνουν ευνοϊκές.

7. Τα κοράλλια που ζουν χιλιάδες χρόνια

Ορισμένες αποικίες βαθύβιων κοραλλιών υπολογίζεται ότι υπάρχουν εδώ και περισσότερα από 4.000 χρόνια. Αν και τα μεμονωμένα πολύποδά τους αντικαθίστανται, η αποικία συνεχίζει να αναπτύσσεται επί χιλιετίες, αποτελώντας ένα από τα αρχαιότερα ζωντανά οικοσυστήματα της Γης.

Τι σημαίνει τελικά «αθάνατο»;

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι τα περισσότερα από αυτά τα ζώα δεν είναι πραγματικά αθάνατα. Μπορούν να πεθάνουν από ασθένειες, τραυματισμούς ή θηρευτές. Ωστόσο, η φυσική τους γήρανση είναι εξαιρετικά αργή ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, φαίνεται να αντιστρέφεται.

Η έρευνα πάνω σε αυτά τα μοναδικά πλάσματα συνεχίζεται με αμείωτο ενδιαφέρον. Οι μηχανισμοί που τους επιτρέπουν να αναγεννούν τα κύτταρά τους ή να ζουν για αιώνες ίσως στο μέλλον βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη γήρανση και να αναπτύξουν νέες θεραπείες για ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία. Μέχρι τότε, τα «αθάνατα» ζώα παραμένουν ένα από τα πιο συναρπαστικά μυστήρια της φύσης.