Άγρια Ζωή
Η διχαλωτή γλώσσα των φιδιών δεν είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό της εμφάνισής τους. Αποτελεί ένα ιδιαίτερα εξελιγμένο αισθητηριακό εργαλείο, το οποίο τους επιτρέπει να συλλέγουν πληροφορίες από το περιβάλλον και να εντοπίζουν τη λεία, τους θηρευτές αλλά και άλλα μέλη του είδους τους.
Σε αντίθεση με τον άνθρωπο, τα φίδια δεν βασίζονται αποκλειστικά στην όραση και την ακοή τους για να αντιληφθούν τι συμβαίνει γύρω τους. Η γλώσσα τους λειτουργεί σαν ένας μηχανισμός συλλογής χημικών πληροφοριών, μεταφέροντας στο στόμα και στη συνέχεια σε ένα ειδικό αισθητήριο όργανο πολύτιμα «ίχνη» από τον χώρο στον οποίο κινούνται.
Γιατί η γλώσσα είναι διχαλωτή
Η χαρακτηριστική διχάλα στην άκρη της γλώσσας έχει ιδιαίτερη σημασία. Όταν το φίδι βγάζει τη γλώσσα του έξω, συλλέγει μικροσκοπικά χημικά σωματίδια από τον αέρα και την επιφάνεια του εδάφους.
Στη συνέχεια, τραβά τη γλώσσα στο στόμα του και μεταφέρει αυτά τα σωματίδια στο όργανο του Jacobson, γνωστό και ως υνιορρινικό όργανο. Εκεί γίνεται η επεξεργασία των χημικών σημάτων, επιτρέποντας στο φίδι να αποκτήσει πληροφορίες για το τι βρίσκεται στην περιοχή.
Η διχαλωτή μορφή της γλώσσας προσφέρει ένα επιπλέον πλεονέκτημα: επιτρέπει στο φίδι να συγκρίνει τα χημικά σήματα που φτάνουν από δύο διαφορετικές κατευθύνσεις.
Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αντιληφθεί προς ποια πλευρά βρίσκεται μια πιθανή πηγή οσμής.
Ένα φυσικό σύστημα «πλοήγησης»
Η λειτουργία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν το φίδι αναζητά τροφή. Αν ένα θήραμα έχει περάσει από μια περιοχή, μπορεί να έχει αφήσει πίσω του χημικά ίχνη.
Το φίδι συλλέγει αυτά τα ίχνη με τη γλώσσα του και, συγκρίνοντας τα σήματα από τις δύο άκρες της, μπορεί να ακολουθήσει την κατεύθυνσή τους.
Το σύστημα αυτό λειτουργεί ουσιαστικά σαν ένας φυσικός μηχανισμός πλοήγησης. Το φίδι δεν χρειάζεται να βλέπει το θήραμά του για να αντιληφθεί ότι βρίσκεται κοντά. Μπορεί να ανιχνεύσει χημικές πληροφορίες που προέρχονται από αυτό και να προσανατολιστεί ανάλογα.
Η ίδια ικανότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την ανίχνευση συντρόφων, την αναγνώριση άλλων ζώων και την αποφυγή πιθανών κινδύνων.
Γιατί τα φίδια βγάζουν συνεχώς τη γλώσσα τους
Η χαρακτηριστική κίνηση της γλώσσας που μπαίνει και βγαίνει από το στόμα δεν αποτελεί τυχαία συμπεριφορά. Κάθε φορά που το φίδι την προβάλλει, συλλέγει νέες πληροφορίες από το περιβάλλον.
Όσο περισσότερα χημικά σήματα συγκεντρώνει, τόσο πιο ολοκληρωμένη εικόνα μπορεί να σχηματίσει για τον χώρο γύρω του.
Η γλώσσα λειτουργεί επομένως σαν ένα είδος «αισθητηριακού δέκτη», ο οποίος συμπληρώνει τις υπόλοιπες αισθήσεις του ζώου.
Ένα εξελικτικό πλεονέκτημα
Η συγκεκριμένη ικανότητα έχει ιδιαίτερη αξία για ένα ζώο που κινείται συχνά σε περιβάλλοντα όπου η ορατότητα είναι περιορισμένη. Σκοτάδι, πυκνή βλάστηση, χώμα ή εμπόδια μπορούν να κάνουν δύσκολο τον εντοπισμό ενός θηράματος μόνο με την όραση.
Η χημική ανίχνευση δίνει στα φίδια τη δυνατότητα να «διαβάζουν» το περιβάλλον τους με διαφορετικό τρόπο.
Έτσι, η γλώσσα τους αποτελεί πολύ περισσότερο από ένα εντυπωσιακό ανατομικό χαρακτηριστικό. Είναι ένα εξειδικευμένο εργαλείο επιβίωσης, αποτέλεσμα μακράς εξελικτικής προσαρμογής, που βοηθά τα φίδια να βρίσκουν τροφή, να προσανατολίζονται και να αντιλαμβάνονται τι συμβαίνει γύρω τους.
Αυτό το μικρό, συνεχώς κινούμενο όργανο αποτελεί ουσιαστικά ένα από τα σημαντικότερα «όπλα» που διαθέτει ένα φίδι για να επιβιώνει στο φυσικό του περιβάλλον.
