«Κροκοδείλια δάκρυα»: Από πού προέρχεται η γνωστή έκφραση και τι ισχύει πραγματικά

Η φράση «κροκοδείλια δάκρυα» χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες για να περιγράψει την υποκριτική ή προσποιητή λύπη.

Η εικόνα ενός κροκόδειλου που δήθεν κλαίει ενώ κατασπαράζει τη λεία του πέρασε από γενιά σε γενιά, έγινε μέρος της λογοτεχνίας και της καθημερινής γλώσσας και έμεινε ζωντανή μέχρι σήμερα.

Όμως, πόση σχέση έχει αυτή η ιστορία με την πραγματικότητα;

Η προέλευση του μύθου χάνεται στα βάθη της ιστορίας. Ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες υπήρχαν αναφορές ότι οι κροκόδειλοι θρηνούν τα θύματά τους αφού τα καταβροχθίσουν.

Η αφήγηση αυτή διαδόθηκε στη μεσαιωνική Ευρώπη και αργότερα υιοθετήθηκε από πολλούς συγγραφείς, καθιερώνοντας την έκφραση που χρησιμοποιούμε μέχρι σήμερα.

Στην πραγματικότητα, οι κροκόδειλοι όντως παράγουν δάκρυα, αλλά όχι επειδή βιώνουν λύπη ή τύψεις.

Οι δακρυϊκοί αδένες τους έχουν καθαρά βιολογική λειτουργία, καθώς προστατεύουν και λιπαίνουν τα μάτια, ενώ σε ορισμένα είδη συμβάλλουν και στην απομάκρυνση της περίσσειας αλατιού από τον οργανισμό.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα δάκρυα μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και την ώρα που το ζώο τρέφεται. Έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε καϊμάν διαπίστωσε ότι αρκετά από αυτά παρουσίαζαν δακρύρροια κατά τη διάρκεια της σίτισης.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το φαινόμενο οφείλεται στην έντονη πίεση που δημιουργείται στους αεραγωγούς και στους παραρρίνιους κόλπους όταν τα ζώα δαγκώνουν και καταπίνουν τη λεία τους, γεγονός που ενεργοποιεί τους δακρυϊκούς αδένες.

Παρότι τα δάκρυά τους δεν αποτελούν ένδειξη συναισθημάτων, η εικόνα που έχουμε για τους κροκόδειλους έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Νεότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι τα ερπετά διαθέτουν πολύ πιο σύνθετη συμπεριφορά απ’ ό,τι πίστευαν παλαιότερα οι ερευνητές.

Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου κροκόδειλοι συνεργάζονται στο κυνήγι, επικοινωνούν με ήχους και κινήσεις του σώματος, προστατεύουν τα μικρά τους και διατηρούν κοινωνικές σχέσεις μέσα στις ομάδες τους. Μάλιστα, σε ορισμένα είδη έχει παρατηρηθεί ακόμη και συμπεριφορά που μοιάζει με παιχνίδι, στοιχείο που θεωρείται ένδειξη ανεπτυγμένης νοητικής λειτουργίας.

Οι νευροεπιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι ο εγκέφαλός τους διαθέτει περιοχές που σχετίζονται με την επεξεργασία βασικών συναισθημάτων, όπως ο φόβος και η επιθετικότητα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι βιώνουν τα συναισθήματα όπως οι άνθρωποι, δείχνει όμως πως η συμπεριφορά τους δεν καθορίζεται αποκλειστικά από το ένστικτο.

Έτσι, η γνωστή έκφραση παραμένει ένα γλωσσικό σχήμα, όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Οι κροκόδειλοι δεν δακρύζουν από υποκρισία ή μεταμέλεια, αλλά για καθαρά φυσιολογικούς λόγους, ενώ η επιστήμη συνεχίζει να αποκαλύπτει ότι αυτά τα αρχαία ερπετά είναι πολύ πιο πολύπλοκα και ευφυή απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα.