
Μοιάζει περισσότερο με μικρό πάντα παρά με θαλάσσιο θηλαστικό, όμως η vaquita, γνωστή και ως «θαλάσσιο πάντα», θεωρείται το σπανιότερο κητώδες στον κόσμο και βρίσκεται πλέον στο όριο της εξαφάνισης.
Με μόλις περίπου 10 άτομα να εκτιμάται ότι έχουν απομείνει στη φύση, το μικροσκοπικό αυτό θηλαστικό ζει αποκλειστικά σε μια περιορισμένη περιοχή στο βόρειο τμήμα του Κόλπου της Καλιφόρνιας, στο Μεξικό. Πρόκειται για ένα από τα πιο δυσπρόσιτα και δύσκολα παρατηρήσιμα θαλάσσια είδη.
Η vaquita δεν είναι επιθετική ούτε αποτελεί κορυφαίο θηρευτή του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Είναι ένα ντροπαλό ζώο, που αποφεύγει την ανθρώπινη παρουσία και περνά τη ζωή του σε μια εξαιρετικά μικρή γεωγραφική περιοχή.
Το εντυπωσιακό είναι πως η vaquita παρέμεινε άγνωστη στην επιστήμη μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα. Το είδος αναγνωρίστηκε μόλις το 1958, γεγονός που καταδεικνύει πόσο περιορισμένη ήταν η γνώση για ένα ζώο που σήμερα θεωρείται σύμβολο της μάχης κατά της εξαφάνισης.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την επιβίωσή της δεν είναι κάποιος φυσικός θηρευτής, αλλά η ανθρώπινη δραστηριότητα. Οι vaquitas κινδυνεύουν κυρίως από τα δίχτυα αλιείας, στα οποία μπορούν να παγιδευτούν και να πνιγούν.
Παρά τις προσπάθειες προστασίας του είδους, ο πληθυσμός της έχει μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες. Η εξαιρετικά περιορισμένη περιοχή στην οποία ζει καθιστά την κατάσταση ακόμη πιο κρίσιμη.
Η vaquita έχει πλέον μετατραπεί σε έναν αγώνα δρόμου με τον χρόνο. Αν οι προσπάθειες προστασίας δεν αποδώσουν, το «θαλάσσιο πάντα» μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμα είδος που θα γνωρίζουμε περισσότερο από τις φωτογραφίες και τα αρχεία της επιστήμης παρά από την ίδια τη φύση.