Αρκτική: Αρχαίο μεθάνιο βγαίνει στην επιφάνεια καθώς λιώνουν οι παγετώνες

Νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, αποκαλύπτει ότι τα ποτάμια που τροφοδοτούνται από το λιώσιμο των παγετώνων στο Σβάλμπαρντ μεταφέρουν αρχαίο μεθάνιο από τα πετρώματα κάτω από τους πάγους προς την επιφάνεια.

Οι ερευνητές ανέλυσαν 148 δείγματα νερού από 19 ποτάμια και εντόπισαν μεθάνιο σε όλα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι συγκεντρώσεις ήταν έως και 425 φορές υψηλότερες από εκείνες που αναμένονται από την απλή επαφή του νερού με την ατμόσφαιρα.

Το μεθάνιο φαίνεται να προέρχεται κυρίως από αρχαία γεωλογικά στρώματα πλούσια σε οργανικό άνθρακα. Η θερμότητα και η πίεση που ασκούνται επί εκατομμύρια χρόνια μπορούν να μετατρέψουν αυτό το υλικό σε μεθάνιο και άλλα αέρια.

«Οι συγκεκριμένοι παγετώνες λιώνουν κυρίως στην επιφάνειά τους», λέει η Κλέμπερ. «Ωστόσο, το νερό από το λιώσιμο φτάνει στη βάση των παγετώνων μέσα από ρωγμές και κοιλότητες. Αυτό σημαίνει ότι έρχεται σε επαφή με τα υποκείμενα πετρώματα και, όπου αυτά περιέχουν αρχαία αέρια, το νερό μπορεί να μεταφέρει το μεθάνιο προς τα έξω, διοχετεύοντάς το στα ποτάμια».

Καθοριστικό ρόλο παίζει και η κατάσταση της βάσης των παγετώνων. Όσοι έχουν υγρή και αποψυγμένη βάση μεταφέρουν περισσότερο μεθάνιο, ενώ στους παγετώνες που παραμένουν παγωμένοι πάνω στα πετρώματα η μεταφορά είναι περιορισμένη.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι χερσαίοι παγετώνες του Σβάλμπαρντ μεταφέρουν μέσω των νερών τήξης 182 έως 368 τόνους μεθανίου ετησίως.

«Η θερμοκρασία στη βάση των παγετώνων αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ», εξηγεί ο Μάγκερλ. «Διαπιστώσαμε ότι οι μεγαλύτερες εκπομπές μεθανίου σημειώνονταν εκεί όπου η γεωλογία και οι συνθήκες του παγετώνα ήταν ιδανικές. Αυτό το εύρημα μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση των εκπομπών και σε άλλες περιοχές που καλύπτονται από πάγο».

Η μελέτη δείχνει ότι ο μηχανισμός ενδέχεται να λειτουργεί και σε άλλες παγετωνικές περιοχές, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας μπορεί να αυξήσει το νερό τήξης και την επαφή του με τα υπόγεια πετρώματα.

«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η μελλοντική απελευθέρωση μεθανίου θα εξαρτηθεί τόσο από τη γεωλογία όσο και από τις αλλαγές στους παγετώνες», λέει η Κλέμπερ. «Αυτό καθιστά κρίσιμο να γνωρίζουμε τι βρίσκεται κάτω από τον πάγο και όχι μόνο πόσο γρήγορα λιώνει».