Ένας μικροσκοπικός τερμίτης που εντοπίστηκε στα δέντρα ενός τροπικού δάσους της Νότιας Αμερικής, άφησε με το «στόμα ανοιχτό» μια ομάδα διεθνών επιστημόνων καθώς τα χαρακτηριστικά του μοιάζουν με αυτά της… φάλαινας.

Το Cryptotermes mobydicki, το όνομα που δόθηκε στον τερμίτη από τη διεθνή ερευνητική ομάδα με επικεφαλής έναν επιστήμονα του Πανεπιστημίου της Φλόριντα, έχει χαρακτηριστικά όπως ένα μακρόστενο κεφάλι και κρυμμένες γνάθους.

Μοιάζει με την εμβληματική φάλαινα από το κλασικό μυθιστόρημα του Χέρμαν Μέλβιλ — εξ ου και το όνομά του.

«Αυτός ο τερμίτης δεν μοιάζει με κανέναν άλλο που έχουμε δει μέχρι τώρα», δήλωσε ο Rudolf Scheffrahn, καθηγητής εντομολογίας στο Ινστιτούτο Τροφίμων και Γεωργικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Φλόριντα (UF/IFAS).

Το δείγμα ήταν τόσο χαρακτηριστικό που η ομάδα εντομολόγων σκέφτηκε ότι είχε να κάνει με δείγματα ενός εντελώς νέου γένους, δήλωσε ο Scheffrahn, του οποίου η ταξινομική έρευνα βασίζεται στο Κέντρο Έρευνας και Εκπαίδευσης UF/IFAS Fort Lauderdale.

«Η πλάγια όψη της μετωπικής προεξοχής και του επιμήκους κεφαλιού του εντόμου μοιάζει με το κεφάλι μιας φάλαινας, και σε αμφότερους τους οργανισμούς, οι γνάθοι επισκιάζονται από το κεφάλι», είπε.

«Το μάτι του φάλαινας και η υποδοχή της κεραίας του τερμίτη βρίσκονται σε συγκρίσιμη θέση. Αφού παρατήρησα την ομοιότητα με τον φάλαινα, οι συν-συγγραφείς μου θεώρησαν το όνομα κατάλληλο και ευφάνταστο, όπως το ”ορχιδέα φάντασμα” ή το “χταπόδι Ντάμπο”».

Διευρύνεται το γένος Cryptotermes

Η ανακάλυψη προσθέτει ένα 16ο είδος στον κατάλογο των τερμιτών Cryptotermes της Νότιας Αμερικής.

Μια γενετική ανάλυση του γενεαλογικού δέντρου δείχνει ότι το Cryptotermes mobydicki είναι στενά συνδεδεμένο με άλλα νεοτροπικά είδη που βρίσκονται στην Κολομβία, την Τρινιντάντ και τη Δομινικανή Δημοκρατία, δίνοντας στους επιστήμονες ένα νέο στοιχείο για την εξελικτική ιστορία αυτού του παγκοσμίως διαδεδομένου γένους.

Οι ερευνητές βρήκαν την αποικία σε ένα νεκρό, όρθιο δέντρο περίπου οκτώ μέτρα πάνω από το έδαφος του δάσους. Η ασυνήθιστη ανατομία του υπογραμμίζει την ποικιλομορφία της εξέλιξης των τερμιτών και τις εκπλήξεις που εξακολουθούν να περιμένουν στα τροπικά οικοσυστήματα.

«Η ανακάλυψη αυτού του νέου είδους τερμιτών υπογραμμίζει τον τεράστιο αριθμό οργανισμών που δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί στον πλανήτη μας», δήλωσε ο Scheffrahn.

Για τους επιστήμονες, η ανακάλυψη αυτή αποτελεί επίσης μια νίκη για τη βιοποικιλότητα.

Κάθε νέο είδος που ανακαλύπτεται συμβάλλει στην επιστημονική κατανόηση της ζωής στη Γη, ειδικά σε μια ομάδα τόσο μικρή όσο οι τερμίτες, με μόνο περίπου 3.000 είδη παγκοσμίως.