«Μάτι της Σαχάρας»: Ένα γεωλογικό θαύμα ορατό από το διάστημα – Μύθοι και υποθέσεις

Στην καρδιά της ερήμου της Μαυριτανίας βρίσκεται ένας εντυπωσιακός γεωλογικός σχηματισμός, ορατός κυρίως από το διάστημα, που μοιάζει σχεδόν υπνωτικός. Πρόκειται για τη δομή Richat, γνωστή και ως «Μάτι της Σαχάρας».

Όπως επισημαίνει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), το μέγεθος και η συμμετρία των ομόκεντρων δακτυλίων του την καθιστούν ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά «σημάδια» που διακρίνονται από το διάστημα.

Η δομή βρίσκεται στο οροπέδιο Adrar και έγινε γνωστή στη σύγχρονη επιστημονική κοινότητα κατά τις πρώτες επανδρωμένες διαστημικές αποστολές τη δεκαετία του 1960. Από τότε αποτελεί αντικείμενο εκτεταμένης έρευνας.

Σύμφωνα με τη NASA, το «Μάτι της Σαχάρας» είναι στην ουσία ένας ανυψωμένος γεωλογικός θόλος, του οποίου η σημερινή μορφή έχει διαμορφωθεί από τη συνδυασμένη δράση τεκτονικών κινήσεων και διάβρωσης σε διαφορετικά είδη πετρωμάτων.

Παρότι οι κάτοικοι της περιοχής γνώριζαν την ύπαρξή του από παλιά, το πραγματικό του μέγεθος γίνεται αντιληπτό μόνο από το διάστημα. Ο σχηματισμός υψώνεται έως και 200 μέτρα πάνω από την γύρω έρημο και αποκαλύπτει δακτυλίους από χαλαζίτη και άλλα ιζηματογενή πετρώματα.

Οι διαφορετικές αποχρώσεις – από καφέ μέχρι μπλε και κόκκινο – αντιστοιχούν σε στρώματα υλικών που έχουν εκτεθεί μέσα από εκατομμύρια χρόνια διάβρωσης.

Αρχικά, οι επιστήμονες είχαν υποθέσει ότι πρόκειται για κρατήρα από πρόσκρουση μετεωρίτη, όμως αυτή η θεωρία εγκαταλείφθηκε. Σύγχρονες μελέτες καταλήγουν ότι ο σχηματισμός δημιουργήθηκε από την ανύψωση ενός γεωλογικού θόλου και στη συνέχεια «σμιλεύτηκε» από τη δράση του ανέμου, του νερού και της άμμου με την πάροδο του χρόνου.

Έρευνες στην περιοχή έχουν φέρει στο φως ευρήματα που συνδέονται με προϊστορικούς ανθρώπινους πληθυσμούς, όπως ο Homo erectus και ο Homo heidelbergensis, τα οποία χρονολογούνται περίπου πριν από δύο εκατομμύρια χρόνια.

Σύμφωνα με το περιοδικό Geographical, η κατανομή αυτών των ευρημάτων σχετίζεται με τις κλιματικές μεταβολές που επηρέασαν την περιοχή, διαμορφώνοντας και τις μετακινήσεις των πρώτων ανθρώπινων πληθυσμών στη Σαχάρα.

Παράλληλα, η εντυπωσιακή μορφή του σχηματισμού έχει τροφοδοτήσει διάφορους μύθους και θεωρίες, μεταξύ των οποίων και η άποψη ότι ίσως συνδέεται με τη θρυλική Ατλαντίδα του Πλάτωνα — μια υπόθεση που, ωστόσο, απορρίπτεται από την επιστημονική κοινότητα.