Φύση
Για πάνω από 100.000 χρόνια, το ηφαίστειο των Μεθάνων, που ανήκει στο ηφαιστειακό τόξο του νοτίου Αιγαίου, θεωρούνταν από τους επιστήμονες ανενεργό.
Ωστόσο, νέα διεθνής έρευνα με επικεφαλής το ETH Zurich ανατρέπει αυτή την εικόνα, δείχνοντας ότι το ηφαίστειο συνέχιζε να παρουσιάζει υπόγεια δραστηριότητα ακόμη και κατά τις μεγάλες περιόδους «σιωπής» του.
Ο κύριος ερευνητής της μελέτης, ο ηφαιστειολόγος Ραζβάν-Γκάμπριελ Ποπά, ανέφερε ότι «τα ελληνικά ηφαίστεια έχουν πολλά ακόμη να αποκαλύψουν», υπογραμμίζοντας πως τα ευρήματα αλλάζουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η επιστημονική κοινότητα αντιλαμβάνεται τα ανενεργά ηφαίστεια.
Η έρευνα κάλυψε χρονικό διάστημα περίπου 700.000 ετών και κατέγραψε 31 διαφορετικές εκρήξεις. Οι επιστήμονες συνέλεξαν δείγματα από λάβα, ηφαιστειακούς σχηματισμούς και τέφρα, ενώ μελέτησαν περισσότερους από 1.250 κρυστάλλους ζιρκόν, οι οποίοι λειτουργούν ως «γεωλογικές χρονοκάψουλες», αποτυπώνοντας τις συνθήκες δημιουργίας του μάγματος.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το ηφαίστειο των Μεθάνων παρέμεινε ανενεργό για περίπου 110.000 χρόνια, πριν επανενεργοποιηθεί και εισέλθει σε νέο κύκλο δραστηριότητας. Μέχρι σήμερα, μια τόσο μεγάλη περίοδος αδράνειας θεωρούνταν ένδειξη οριστικής «σβέσης» ενός ηφαιστείου, κάτι που πλέον αμφισβητείται.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι κατά την περίοδο αδράνειας η παραγωγή μάγματος δεν σταμάτησε. Αντίθετα, το μάγμα συνέχιζε να συσσωρεύεται σε μεγάλα βάθη, δημιουργώντας έναν ολοένα και μεγαλύτερο μαγματικό θάλαμο. Η παρουσία νερού στο μάγμα φαίνεται ότι επιβράδυνε την άνοδό του προς την επιφάνεια, εμποδίζοντας εκρήξεις για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Όταν όμως οι συνθήκες αλλάζουν και το μάγμα γίνεται πιο «ξηρό», η ηφαιστειακή δραστηριότητα μπορεί να επανεκκινήσει απότομα, τροφοδοτούμενη από τον συσσωρευμένο όγκο.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances, αλλάζει την αντίληψη για το πώς χαρακτηρίζονται τα «σβησμένα» ηφαίστεια, δείχνοντας ότι η μακρά αδράνεια δεν σημαίνει απαραίτητα ασφάλεια.
