«Νησί σκουπιδιών» στον Ειρηνικό – Η τεράστια θάλασσα πλαστικών που είναι σχεδόν 200 φορές η Κρήτη

Η λεγόμενη «Great Pacific Garbage Patch» στον βόρειο Ειρηνικό αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις πλαστικών απορριμμάτων στον πλανήτη. Η έκτασή της εκτιμάται σε περίπου 1,6 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή σχεδόν 200 φορές το μέγεθος της Κρήτης.

Παρά την ονομασία «νησί σκουπιδιών», δεν πρόκειται για ένα συμπαγές νησί γεμάτο σκουπίδια. Είναι μια τεράστια και μεταβαλλόμενη θαλάσσια ζώνη, όπου άνεμοι και ωκεάνια ρεύματα συγκεντρώνουν πλαστικά αντικείμενα, δίχτυα, σχοινιά, σημαδούρες και μικροπλαστικά.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2018 στο Scientific Reports, βασισμένη σε εκατοντάδες δειγματοληψίες, αεροφωτογραφίες και μοντέλα θαλάσσιας κυκλοφορίας, εκτίμησε ότι στην περιοχή βρίσκονται περίπου 1,8 τρισεκατομμύρια κομμάτια πλαστικού, συνολικής μάζας περίπου 79.000 τόνων.

Τα μικροπλαστικά αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα των τεμαχίων, ενώ τα μεγαλύτερα αντικείμενα αντιστοιχούν στο μεγαλύτερο μέρος του συνολικού βάρους. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η παρουσία εγκαταλελειμμένων ή χαμένων αλιευτικών εργαλείων, όπως δίχτυα και σχοινιά, τα οποία μπορούν να παραμένουν στον ωκεανό για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η απειλή για τη θαλάσσια ζωή

Η συσσώρευση πλαστικών δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Χελώνες, ψάρια, θαλασσοπούλια και θαλάσσια θηλαστικά μπορούν να καταπιούν πλαστικά αντικείμενα, καθώς τα μπερδεύουν με τροφή.

Παράλληλα, τα εγκαταλελειμμένα δίχτυα και σχοινιά μπορούν να παγιδεύουν ζώα ακόμη και χωρίς την ανθρώπινη παρουσία. Το φαινόμενο είναι γνωστό ως «ghost fishing», δηλαδή «ψάρεμα-φάντασμα».

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο όταν τα μεγαλύτερα πλαστικά διασπώνται σε μικρότερα κομμάτια. Τα μικροπλαστικά μπορούν να μετακινηθούν σε διαφορετικά βάθη του ωκεανού, καθιστώντας τον εντοπισμό και την απομάκρυνσή τους ιδιαίτερα δύσκολους.

Δεν αρκεί μόνο ο καθαρισμός

Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί πλωτά συστήματα που επιχειρούν να συγκεντρώσουν και να απομακρύνουν τα μεγαλύτερα πλαστικά από την επιφάνεια της θάλασσας. Μεταξύ Αυγούστου 2021 και Νοεμβρίου 2024 καταγράφηκε η απομάκρυνση 372,7 τόνων σε 72 περιόδους συλλογής που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση των επιχειρήσεων.

Ωστόσο, ο καθαρισμός από μόνος του δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα. Τα μικροπλαστικά παραμένουν εξαιρετικά δύσκολο να συλλεχθούν, ενώ η συνεχής εισροή νέων απορριμμάτων στον ωκεανό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο.

Η αντιμετώπιση της «νησίδας σκουπιδιών» απαιτεί επομένως δύο παράλληλες προσπάθειες: απομάκρυνση των πλαστικών που έχουν ήδη συγκεντρωθεί και, κυρίως, δραστικό περιορισμό των νέων πλαστικών απορριμμάτων που καταλήγουν στη θάλασσα.