Physarum polycephalum: Το πλάσμα χωρίς εγκέφαλο που μπορεί να «μαθαίνει»

Για αιώνες οι άνθρωποι θεωρούσαν ότι η μάθηση και η μνήμη είναι αποκλειστικά χαρακτηριστικά οργανισμών που διαθέτουν εγκέφαλο. Όμως ένα παράξενο πλάσμα της φύσης έρχεται να αλλάξει αυτή την αντίληψη.

Ο λόγος για το Physarum polycephalum, έναν οργανισμό που συχνά αποκαλείται «γλίτσα» ή «slime mold».

Δεν είναι ζώο, ούτε φυτό, ούτε μύκητας με την κλασική έννοια, αλλά ένας μοναδικός μονοκύτταρος οργανισμός που έχει εντυπωσιάσει τους επιστήμονες με τις ικανότητές του.

Ένας οργανισμός χωρίς εγκέφαλο

Το Physarum polycephalum δεν διαθέτει εγκέφαλο, νευρικό σύστημα ή όργανα που να μοιάζουν με αυτά των ζώων.

Παρόλα αυτά, μπορεί να κινείται, να αναζητά τροφή και να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του ανάλογα με τις συνθήκες που αντιμετωπίζει.

Αυτό είναι που το κάνει τόσο ενδιαφέρον: φαίνεται να παρουσιάζει μορφές «ευφυούς» συμπεριφοράς χωρίς να υπάρχει κάποιο κέντρο ελέγχου.

Μπορεί πραγματικά να μαθαίνει;

Έρευνες έχουν δείξει ότι ο συγκεκριμένος οργανισμός μπορεί να «θυμάται» προηγούμενες εμπειρίες.

Σε πειράματα, οι επιστήμονες τοποθέτησαν το Physarum σε περιβάλλοντα όπου έπρεπε να αντιμετωπίσει εμπόδια για να φτάσει σε τροφή.

Με την πάροδο του χρόνου, ο οργανισμός προσαρμόστηκε και βρήκε πιο αποτελεσματικούς τρόπους κίνησης.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι μπορούσε να χρησιμοποιεί προηγούμενες εμπειρίες για να αλλάζει τη συμπεριφορά του στο μέλλον.

Ένας «εγκέφαλος» χωρίς εγκέφαλο

Οι επιστήμονες δεν υποστηρίζουν ότι το Physarum σκέφτεται όπως ένας άνθρωπος ή ένα ζώο.

Η ικανότητά του βασίζεται σε ένα διαφορετικό είδος επεξεργασίας πληροφοριών. Ολόκληρο το σώμα του λειτουργεί σαν ένα δίκτυο που ανταποκρίνεται στο περιβάλλον.

Μέσα από χημικά σήματα και αλλαγές στη δομή του, μπορεί να «υπολογίζει» ποια διαδρομή είναι πιο αποτελεσματική.

Έφτιαξε ακόμη και «χάρτες»

Σε διάσημα πειράματα, το Physarum κατάφερε να δημιουργήσει δίκτυα που έμοιαζαν με πραγματικά οδικά συστήματα.

Όταν οι ερευνητές το τοποθέτησαν πάνω σε έναν χάρτη με τροφή τοποθετημένη σε σημεία που αντιστοιχούσαν σε πόλεις, ο οργανισμός ανέπτυξε διαδρομές που έμοιαζαν με το πραγματικό δίκτυο μεταφορών.

Το αποτέλεσμα εντυπωσίασε την επιστημονική κοινότητα.

Τι μας διδάσκει αυτό το παράξενο πλάσμα;

Το Physarum polycephalum δείχνει ότι η ικανότητα προσαρμογής και επίλυσης προβλημάτων δεν εμφανίζεται μόνο σε οργανισμούς με εγκέφαλο.

Η φύση έχει αναπτύξει διαφορετικούς τρόπους «νοημοσύνης», πολύ διαφορετικούς από αυτόν που γνωρίζει ο άνθρωπος.

Ένα μικροσκοπικό πλάσμα χωρίς εγκέφαλο αποδεικνύει ότι η ευφυΐα μπορεί να κρύβεται στα πιο απρόσμενα σημεία του πλανήτη.