Καιρός
Το κύμα Kelvin είναι ένα από τα φαινόμενα στον Ειρηνικό Ωκεανό που μπορεί να επηρεάσει έμμεσα και τον καιρό στην Ελλάδα, καθώς συνδέεται με το El Niño και τις μεγάλες μεταβολές που προκαλεί στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία.
Η επίδρασή του δεν φτάνει στη χώρα μας άμεσα, αλλά μέσω μιας αλυσίδας ωκεάνιων και ατμοσφαιρικών διεργασιών που μπορούν να επηρεάσουν την Ευρώπη και την ανατολική Μεσόγειο.
Για την Ελλάδα, το ενδιαφέρον αφορά κυρίως πιθανές μεταβολές στη θερμοκρασία και τις βροχοπτώσεις, καθώς η αλλαγή των συνθηκών στον τροπικό Ειρηνικό μπορεί να επηρεάσει την πορεία των ατμοσφαιρικών συστημάτων σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις.
Το κύμα Kelvin δεν είναι ένα συνηθισμένο θαλάσσιο κύμα.
Πρόκειται για μια τεράστια πλανητική ταλάντωση που εκδηλώνεται στον ωκεανό και μπορεί να διασχίσει περισσότερα από 6.000 χιλιόμετρα κατά μήκος του ισημερινού Ειρηνικού, μεταφέροντας μεγάλες ποσότητες θερμού νερού προς τα ανατολικά.
Πώς συνδέεται με το El Niño
Υπό κανονικές συνθήκες, οι αληγείς άνεμοι σπρώχνουν τα θερμά επιφανειακά νερά προς τον δυτικό Ειρηνικό. Όταν όμως οι άνεμοι εξασθενούν ή αλλάζουν κατεύθυνση, θερμές μάζες νερού μπορούν να κινηθούν προς τα ανατολικά.
Τότε αναπτύσσεται ένα καθοδικό κύμα Kelvin, το οποίο χρειάζεται περίπου δύο έως τρεις μήνες για να διασχίσει την τροπική λεκάνη του Ειρηνικού.
Καθώς κινείται, μεταφέρει θερμότητα και αυξάνει το πάχος του θερμού επιφανειακού στρώματος. Παράλληλα, η θερμοκλινής μετακινείται σε μεγαλύτερο βάθος, περιορίζοντας την άνοδο ψυχρότερων νερών από τα βαθύτερα στρώματα.
Η διαδικασία αυτή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας και να ενισχύσει τις συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη ενός επεισοδίου El Niño.
Πώς μπορεί να επηρεάσει την Ελλάδα
Η αλλαγή που προκαλείται στον τροπικό Ειρηνικό δεν περιορίζεται στην περιοχή όπου εκδηλώνεται.
Το El Niño μπορεί να επηρεάσει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε παγκόσμια κλίμακα, δημιουργώντας ατμοσφαιρικά κύματα τα οποία μεταφέρουν την επίδραση προς τον Βόρειο Ατλαντικό και την Ευρώπη.
Σε αυτή την αλυσίδα συμμετέχουν και τα κύματα Rossby, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν διαταραχές σε μεγάλες αποστάσεις.
Για την Ελλάδα και την ανατολική Μεσόγειο, αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε αλλαγές στην κυκλοφορία της ατμόσφαιρας και στην πορεία των βαρομετρικών συστημάτων.
Μελέτες έχουν καταγράψει στατιστικές συνδέσεις ανάμεσα στο ENSO και τις μεταβολές των βροχοπτώσεων στην ευρύτερη ευρωμεσογειακή περιοχή, ιδιαίτερα κατά τους ψυχρότερους μήνες. Ωστόσο, η επίδραση στην ανατολική Μεσόγειο δεν είναι ίδια σε κάθε επεισόδιο και επηρεάζεται από πολλούς ακόμη παράγοντες.
Έτσι, η παρουσία ενός ισχυρού El Niño δεν σημαίνει αυτόματα ότι η Ελλάδα θα έχει συγκεκριμένο τύπο χειμώνα.
Δεν μπορεί δηλαδή από μόνη της να προβλέψει έναν θερμό, ψυχρό, ξηρό ή βροχερό χειμώνα, καθώς η τελική εικόνα εξαρτάται από την αλληλεπίδρασή του με την ευρύτερη ατμοσφαιρική κυκλοφορία.
Η αόρατη μεταφορά θερμότητας
Το κύμα Kelvin κινείται σε μεγάλο βαθμό κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και γι’ αυτό δεν είναι ορατό όπως τα συνηθισμένα κύματα.
Παρ’ όλα αυτά, μεταφέρει τεράστιες ποσότητες ενέργειας και μπορεί να προκαλέσει μεταβολές στη θερμοκρασία και στη στάθμη της θάλασσας.
Οι δορυφόροι χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση αυτών των μεταβολών. Οι αλλαγές στη στάθμη της θάλασσας μπορούν να λειτουργήσουν ως ένδειξη ότι μια θερμή μάζα νερού μετακινείται κατά μήκος του Ειρηνικού.
Όταν το θερμό νερό φτάνει προς τις ανατολικές ακτές, η θερμική διαστολή του μπορεί να προκαλέσει προσωρινή άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Παράλληλα, οι αλλαγές στη θερμοκρασία του ωκεανού επηρεάζουν την ατμόσφαιρα και την κατανομή των βροχοπτώσεων και των ανέμων.
Το κύμα Kelvin, επομένως, αποτελεί έναν από τους κρίκους μιας πολύ μεγαλύτερης κλιματικής αλυσίδας. Ξεκινά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ελλάδα, αλλά μέσω του El Niño και της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας μπορεί να συνδέεται με μεταβολές που φτάνουν μέχρι την Ευρώπη και την ανατολική Μεσόγειο.
