Κατοικίδια
Εδώ και αιώνες υπάρχουν μαρτυρίες ανθρώπων που υποστηρίζουν ότι τα ζώα παρουσιάζουν παράξενη συμπεριφορά λίγο πριν εκδηλωθεί ένας ισχυρός σεισμός.
Σκύλοι που γαβγίζουν ασταμάτητα, γάτες που εγκαταλείπουν τα σπίτια τους, πουλιά που πετούν μαζικά και ψάρια που εμφανίζονται ξαφνικά στην επιφάνεια του νερού είναι μερικά μόνο από τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί σε διάφορες περιοχές του κόσμου.
Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για σύμπτωση ή αν τα ζώα διαθέτουν αισθήσεις που τους επιτρέπουν να αντιλαμβάνονται κάτι που ο άνθρωπος δεν μπορεί.
Οι αισθήσεις που ίσως κάνουν τη διαφορά
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πολλά ζώα διαθέτουν πολύ πιο ανεπτυγμένες αισθήσεις από τον άνθρωπο.
Ορισμένα είδη μπορούν να αντιλαμβάνονται δονήσεις χαμηλής συχνότητας (υπόηχους), μικροσκοπικές μεταβολές στο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο ή αλλαγές στη σύσταση των υπόγειων υδάτων που ενδέχεται να προηγούνται ορισμένων σεισμών.
Παράλληλα, αρκετοί ερευνητές θεωρούν πιθανό τα ζώα να αισθάνονται τα πρώτα, ασθενή σεισμικά κύματα (P-waves), τα οποία ταξιδεύουν ταχύτερα από τα ισχυρότερα κύματα που προκαλούν τις μεγαλύτερες καταστροφές.
Ο άνθρωπος συνήθως δεν τα αντιλαμβάνεται, όμως ορισμένα ζώα ενδέχεται να αντιδρούν σε αυτά.
Τα περιστατικά που τράβηξαν την προσοχή
Αρκετά ιστορικά γεγονότα έχουν ενισχύσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων.
Πριν από τον καταστροφικό σεισμό στην κινεζική πόλη Χαϊτσένγκ το 1975, αναφέρθηκαν ασυνήθιστες συμπεριφορές φιδιών, σκύλων και άλλων ζώων.
Οι τοπικές αρχές, σε συνδυασμό με τη σεισμική δραστηριότητα που είχε ήδη καταγραφεί, προχώρησαν σε εκκενώσεις περιοχών, γεγονός που θεωρείται ότι έσωσε πολλές ανθρώπινες ζωές.
Παρόμοιες αναφορές έχουν υπάρξει πριν από σεισμούς στην Ιταλία, την Ιαπωνία, την Ελλάδα και άλλες σεισμογενείς χώρες, χωρίς όμως να εμφανίζονται με συνέπεια σε κάθε μεγάλο σεισμικό γεγονός.
Μπορούν τελικά να προβλέψουν τους σεισμούς;
Παρά τις πολυάριθμες μαρτυρίες, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η συμπεριφορά των ζώων μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αξιόπιστο σύστημα πρόγνωσης σεισμών.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πολλά ζώα αλλάζουν συμπεριφορά για διάφορους λόγους, όπως οι καιρικές μεταβολές, οι ήχοι, οι μυρωδιές ή το στρες.
Για τον λόγο αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο να συνδεθεί κάθε ασυνήθιστη αντίδραση με έναν επικείμενο σεισμό.
Ωστόσο, η έρευνα συνεχίζεται. Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούνται συσκευές παρακολούθησης σε οικόσιτα και άγρια ζώα, με στόχο να διαπιστωθεί αν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα συμπεριφοράς πριν από ισχυρές σεισμικές δονήσεις.
Ένα μυστήριο που παραμένει
Το αν τα ζώα μπορούν πραγματικά να «αισθανθούν» έναν σεισμό πριν αυτός εκδηλωθεί εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής μελέτης.
Μέχρι να υπάρξουν αδιάσειστα στοιχεία, οι ειδικοί συνιστούν να αντιμετωπίζονται οι σχετικές ιστορίες με ενδιαφέρον αλλά και επιφύλαξη.
Η ασυνήθιστη συμπεριφορά ενός ζώου από μόνη της δεν αποτελεί ένδειξη ότι επίκειται σεισμός.
Παρ’ όλα αυτά, η εξαιρετική ευαισθησία πολλών ειδών στις αλλαγές του περιβάλλοντος εξακολουθεί να εντυπωσιάζει τους επιστήμονες και να τροφοδοτεί την έρευνα γύρω από ένα από τα πιο συναρπαστικά μυστήρια της φύσης.
