Εκδηλώσεις
Κάθε Σεπτέμβριο οι Σπέτσες επιστρέφουν για λίγο στην εποχή της Ελληνικής Επανάστασης, αναβιώνοντας τη μεγάλη Ναυμαχία της 8ης Σεπτεμβρίου 1822. Η «Αρμάτα», η σημαντικότερη ετήσια γιορτή του νησιού, κορυφώθηκε φέτος το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου στο Παλαιό Λιμάνι, με μια θεαματική αναπαράσταση, πυροτεχνήματα και την καύση ομοιώματος οθωμανικού πλοίου.
Οι εκδηλώσεις διαρκούν για ημέρες και παραδοσιακά κορυφώνονται το δεύτερο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου, συγκεντρώνοντας κατοίκους και επισκέπτες.
Η ναυμαχία που έμεινε στην ιστορία
Στις 8 Σεπτεμβρίου 1822, ο οθωμανικός στόλος επιχείρησε να κινηθεί προς το Ναύπλιο, προκειμένου να ενισχύσει και να ανεφοδιάσει τους πολιορκημένους Τούρκους. Απέναντί του βρέθηκαν ελληνικά πλοία από τις Σπέτσες, την Ύδρα και τα Ψαρά, με τον Ανδρέα Μιαούλη να έχει κεντρικό ρόλο στη διοίκηση.
Καθοριστική ήταν η δράση του Σπετσιώτη πυρπολητή Κοσμά Μπαρμπάτση. Με το πυρπολικό του κινήθηκε προς το κέντρο της οθωμανικής παράταξης, κοντά στη ναυαρχίδα, προκαλώντας αναστάτωση και συμβάλλοντας στην υποχώρηση του εχθρικού στόλου.
Η επιχείρηση ανεφοδιασμού του Ναυπλίου ματαιώθηκε και η ναυμαχία πέρασε στην ιστορία ως μία από τις σημαντικές ναυτικές επιτυχίες της Επανάστασης.
Η φωτιά που έγινε σύμβολο
Σήμερα, ένα ομοίωμα οθωμανικού πλοίου στήνεται στη θάλασσα και η ιστορική αναπαράσταση κορυφώνεται με φωτιά και πυροτεχνήματα.
Πίσω από το εντυπωσιακό θέαμα βρίσκεται η ιστορική μνήμη ενός νησιού που προσέφερε πλοία, περιουσίες και ανθρώπους στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.
Η παράδοση συνδέει τη νίκη και με την Παναγία την Αρμάτα, προς τιμήν της οποίας ανεγέρθηκε το ομώνυμο εκκλησάκι, καθώς η ναυμαχία συνέπεσε με το Γενέσιο της Θεοτόκου.
Κεντρική θέση στην ιστορία των Σπετσών έχει, φυσικά, και η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα. Το σπίτι της στο νησί λειτουργεί ως μουσείο, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη της γυναίκας που έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της ελληνικής ναυτικής ιστορίας.