Θέατρο
Είναι μία από εκείνες τις σκηνές του παλιού ελληνικού κινηματογράφου που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά. Ο πανικόβλητος Χρόνης Εξαρχάκος βρίσκεται στα χειριστήρια ενός μικρού αεροπλάνου και η Ρένα Βλαχοπούλου προσπαθεί να τον καθοδηγήσει με την αθάνατη πλέον ατάκα: «Τράβα μαλλί, ανεβαίνουμε!»
Για δεκαετίες, οι περισσότεροι θεατές θεωρούσαν αυτονόητο ότι το συγκεκριμένο πλάνο από το «Μια Ελληνίδα στο χαρέμι» είχε δημιουργηθεί σε κάποιο στούντιο.
Μόνο που το αεροπλάνο πετούσε πραγματικά.
Και ο Χρόνης Εξαρχάκος, ο οποίος υποτίθεται ότι το πιλοτάριζε, είχε κάθε λόγο να δείχνει τρομοκρατημένος. Σύμφωνα με τη Μαρία Ιωαννίδου, ο φόβος του εκείνη την ώρα μόνο υποκριτικός δεν ήταν.
Μία από τις μεγάλες επιτυχίες του Δαλιανίδη
Το «Μια Ελληνίδα στο χαρέμι» έκανε πρεμιέρα στις κινηματογραφικές αίθουσες στις 4 Ιανουαρίου 1971, σε σκηνοθεσία και σενάριο Γιάννη Δαλιανίδη.
Ήταν η εποχή κατά την οποία τα ελληνικά μιούζικαλ βρίσκονταν στην ακμή τους και η Φίνος Φιλμ διέθετε τις εγκαταστάσεις και τα μέσα για παραγωγές που για τα ελληνικά δεδομένα ήταν ιδιαίτερα απαιτητικές.
Η ταινία συγκέντρωσε ένα εντυπωσιακό καστ: Ρένα Βλαχοπούλου, Χρόνης Εξαρχάκος, Δημήτρης Καλλιβωκάς, Βαγγέλης Σειληνός και Μαρία Ιωαννίδου ήταν ανάμεσα στους πρωταγωνιστές.
Η επιτυχία ήταν μεγάλη. Η ταινία έκοψε 455.385 εισιτήρια, καταλαμβάνοντας την πέμπτη θέση ανάμεσα στις 87 ελληνικές παραγωγές εκείνης της κινηματογραφικής σεζόν.
Το αεροπλάνο που δεν ήταν σκηνικό
Στην ιστορία της ταινίας, οι ήρωες αναγκάζονται να φύγουν από τη Ρόδο με ένα μικρό αεροπλάνο. Σύντομα όμως χάνουν τον προσανατολισμό τους και ξεκινά μία από τις πιο απολαυστικές σεκάνς της ταινίας.
Ο Εξαρχάκος βρίσκεται στη θέση του πιλότου χωρίς να ξέρει τι κάνει, ενώ οι υπόλοιποι προσπαθούν να τον καθοδηγήσουν.
Εκεί ακούγεται και το περίφημο:
«Τράβα μαλλί!»
Το εντυπωσιακό είναι ότι για τα συγκεκριμένα πλάνα δεν χρησιμοποιήθηκε κάποιο στατικό σκηνικό με εικόνες να προβάλλονται στα παράθυρα.
Το μικρό αεροπλάνο είχε απογειωθεί κανονικά.
Σύμφωνα μάλιστα με όσα έχει αφηγηθεί η Μαρία Ιωαννίδου, το αεροσκάφος είχε παραχωρηθεί στη Φίνος Φιλμ από τον Αλέξανδρο Ωνάση.
Και τότε ποιος πετούσε το αεροπλάνο;
Εδώ βρίσκεται το πραγματικά απίστευτο κομμάτι της ιστορίας.
Για να δημιουργηθεί η ψευδαίσθηση ότι ο Χρόνης Εξαρχάκος είχε πάρει τον έλεγχο του αεροσκάφους, ο πραγματικός πιλότος έπρεπε να εξαφανιστεί από το πλάνο.
Δεν είχε όμως εξαφανιστεί από το αεροπλάνο.
Ήταν ξαπλωμένος χαμηλά στο πάτωμα του πιλοτηρίου, εκτός του οπτικού πεδίου της κάμερας, ενώ ο οπερατέρ κινηματογραφούσε τον Εξαρχάκο στη θέση του κυβερνήτη.
Η Μαρία Ιωαννίδου έχει επιβεβαιώσει ότι το γύρισμα έγινε πραγματικά στον αέρα και ότι η κατάσταση ήταν αρκετά αγχωτική.
Ο τρόμος του Εξαρχάκου ήταν πραγματικός
Ο Χρόνης Εξαρχάκος μπορεί στην οθόνη να προκαλεί γέλιο με τον πανικό του, όμως πίσω από την κάμερα τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά.
Ο ηθοποιός είχε τρομοκρατηθεί.
Σύμφωνα με την αφήγηση της Ιωαννίδου, ο Εξαρχάκος είχε φοβηθεί τόσο πολύ κατά τη διάρκεια του γυρίσματος ώστε έφτασε σχεδόν σε σημείο να κλάψει.
Η κατάσταση έγινε τόσο δύσκολη ώστε χρειάστηκε να προσγειωθούν δύο φορές για να μπορέσει να συνέλθει και να συνεχιστεί το γύρισμα.
Έτσι, οι εκφράσεις τρόμου που βλέπουν οι θεατές στην ταινία είχαν μια πολύ πραγματική βάση.
Έφτασαν μέχρι την Αίγυπτο
Η ιστορία γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή από όσα έχει αφηγηθεί η ίδια η Μαρία Ιωαννίδου.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, το αεροπλάνο πέταξε κανονικά μέχρι την Αίγυπτο, χωρίς να προσγειωθεί εκεί.
Αυτό σημαίνει ότι τα εναέρια πλάνα στα οποία οι χαρακτήρες αντιλαμβάνονται ότι έχουν φτάσει μέχρι τη Διώρυγα του Σουέζ δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα κινηματογραφικού μοντάζ.
Η παραγωγή είχε πραγματοποιήσει πραγματική πτήση για να αποκτήσει τα πλάνα που χρειαζόταν.
Και η «έρημος»;
Υπάρχει όμως ακόμη ένα κινηματογραφικό τρικ πίσω από την ταινία.
Όταν οι ήρωες καταλήγουν στην έρημο, το τοπίο δημιουργεί την εντύπωση ότι η παραγωγή έχει μεταφερθεί κάπου στη Βόρεια Αφρική.
Για χρόνια κυκλοφορούσε επίσης η εκδοχή ότι τα πλάνα είχαν γυριστεί στις περίφημες αμμοθίνες της Λήμνου.
Υπάρχουν αντικρουόμενες αφηγήσεις για τις ακριβείς τοποθεσίες. Σε παλαιότερη αφήγηση του ίδιου του Γιάννη Δαλιανίδη, όμως, ο σκηνοθέτης είχε εξηγήσει ότι βρήκε τυχαία στη Λούτσα μεγάλους όγκους θαλάσσιας άμμου από έργα που γίνονταν στην περιοχή και αποφάσισε να τους μετατρέψει κινηματογραφικά σε έρημο. Για την όαση χρησιμοποίησε κτήμα στην Ελευσίνα.
Μια σκηνή που δύσκολα θα γυριζόταν έτσι σήμερα
Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, η συγκεκριμένη ιστορία δείχνει πόσο διαφορετικά πραγματοποιούνταν ορισμένα κινηματογραφικά γυρίσματα εκείνη την εποχή.
Σήμερα μια αντίστοιχη σκηνή θα μπορούσε να δημιουργηθεί με ειδικά εφέ, green screen, ψηφιακό περιβάλλον ή ένα πιστό αντίγραφο πιλοτηρίου.
Το 1970, όμως, η λύση ήταν πολύ πιο απλή – και πολύ πιο παράτολμη.
Απογείωσαν το αεροπλάνο, έβαλαν τον Χρόνη Εξαρχάκο στη θέση του πιλότου, έκρυψαν τον πραγματικό χειριστή χαμηλά και άφησαν την κάμερα να γράφει.
Κάπως έτσι μία από τις πιο αστείες σκηνές του παλιού ελληνικού κινηματογράφου έκρυβε πίσω της έναν απολύτως πραγματικό φόβο.