Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός: Ο βίος του Εθνεγέρτη που απαγχονίστηκε επειδή προετοίμαζε το έδαφος για την Επανάσταση

Σήμερα 24 Αυγούστου, η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει τη μνήμη του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού.

Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, μία από τις σημαντικότερες μορφές του νεοελληνικού Μαρτυρολογίου, υπήρξε ιερομόναχος, ιερομάρτυρας και εθνεγέρτης, με έντονη δράση στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Γεννήθηκε το 1714 στο Μεγάλο Δέντρο Αιτωλίας και το βαπτιστικό του όνομα ήταν Κώνστας.

Αφού ολοκλήρωσε τις πρώτες σπουδές του, εργάστηκε ως δάσκαλος στη Ναυπακτία και στη συνέχεια φοίτησε στην Αθωνιάδα Σχολή, όπου διδάχθηκε φιλοσοφία και μελέτησε την Αγία Γραφή και τα έργα των Πατέρων της Εκκλησίας.

Το 1759 έγινε μοναχός στη Μονή Φιλοθέου, λαμβάνοντας το όνομα Κοσμάς, και λίγο αργότερα χειροτονήθηκε ιερέας.

Από το 1760 ξεκίνησε τις περιοδείες του σε περιοχές του υπόδουλου Ελληνισμού, κηρύττοντας σε απλή γλώσσα και ενθαρρύνοντας τους Έλληνες να διατηρήσουν την πίστη, τη γλώσσα και την παιδεία τους.

Ιδιαίτερη έμφαση έδινε στην ίδρυση σχολείων, θεωρώντας τη μόρφωση βασικό όπλο για την πνευματική αναγέννηση.

Το έργο του προκάλεσε αντιδράσεις στην εβραϊκή κοινότητα, καθώς «θεωρούνταν κίνδυνος για την ύπαρξή τους».

Τελικά συνελήφθη στις 23 Αυγούστου 1779 στο Κολικόντασι του Βερατίου.

Την επόμενη ημέρα απαγχονίστηκε με εντολή του Κουρτ Πασά.

Το σώμα του ρίχτηκε στον ποταμό Άψο, αλλά ανασύρθηκε και τάφηκε από ιερέα της περιοχής.