Απομακρύνονται από τον Προτεσταντισμό οι Γερμανοί – Αυξάνονται τα τζαμιά

Μόλις 119.000 άνθρωποι ζουν στο Ερλάνγκεν, γνωστή πανεπιστημιούπολη κοντά στη Νυρεμβέργη. Οι θρησκευτικές κοινότητες στην πόλη είναι ιδιαίτερα δραστήριες. Ήδη έχουν ξεκινήσει προετοιμασίες για την οικοδόμηση μίας νέας Συναγωγής, με την κυβέρνηση της Βαυαρίας να παραχωρεί ένα οικόπεδο κοντά στο πανεπιστήμιο της πόλης.

Τα δύο μεγάλα μουσουλμανικά τεμένη σχεδιάζουν την επέκτασή τους, ενώ σε προάστειο του Ερλάνγκεν αρχίζει σύντομα η κατασκευή ενός ινδουϊστικού τεμένους.

Η Σίλβια Κλάιν, υπεύθυνη της Δημοτικής Αρχής για θέματα πολυπολιτισμικότητας και ίσων ευκαιριών, τονίζει τη σημασία της πολυμορφίας και της πολυγλωσσίας. Όπως επισημαίνει, την πρωτοβουλία για έναν ινδουϊστικό ναό είχε αναλάβει ο δραστήριος σύλλογος «Ινδουϊστικό Τέμενος Φρανκονίας», ο οποίος αγόρασε το οικόπεδο που χρειαζόταν με δωρεές, ίδιους πόρους, αλλά και τραπεζικό δάνειο. Οι εργασίες ξεκινούν το αργότερο το 2027.

Πολλοί φοιτητές από την Ινδία

Η Σίλβια Κλάιν υπογραμμίζει ότι στο πανεπιστήμιο του Ερλάνγκεν φοιτούν σήμερα περισσότεροι από 2.000 Ινδοί. Η ίδια η πόλη θεωρείται πλέον υπόδειγμα για το πως μπορεί να γίνει ορατή η θρησκευτική ελευθερία και πολυμορφία. Ασφαλώς υπάρχουν οι παραδοσιακές χριστιανικές εκκλησίες (καθολική, ευαγγελική, ελληνορθόδοξη και ρωσική).

Εδώ και τρία χρόνια οι Κόπτες Χριστιανοί της πόλης λειτουργούν τον δικό τους ναό στο προάστειο Μπρουκ. Όπως εξηγεί στην Deutsche Welle ο κόπτης ιερέας «παλαιότερα είχαμε μόλις 18 οικογένειες με συνολικά 50 ή 60 μέλη, σήμερα είναι πάνω από 60 οικογένειες με περίπου 200 μέλη. Στην κοινότητά μας ανήκουν και περίπου 40 φοιτητές».

Εκτός Εκκλησίας πολλοί Γερμανοί

Την ίδια στιγμή οι παραδοσιακές χριστιανικές Εκκλησίες συρρικνώνονται. Μέχρι πριν λίγα χρόνια ο ένας στους δύο Γερμανούς ανήκε στην Καθολική Εκκλησία ή στην Ευαγγελική Εκκλησία. Πλέον ο αριθμός των μελών των δύο Εκκλησιών έχει μειωθεί σε 36,6 εκατομμύρια, δηλαδή περίπου το 44% του συνολικού πληθυσμού. Σημειωτέον ότι η αποχώρηση από μία Εκκλησία γίνεται με απλή δήλωση του ίδιου του ενδιαφερόμενου, οπότε σε αυτή την περίπτωση εκπίπτει και ο «εκκλησιαστικός φόρος» που είναι υποχρεωμένος να καταβάλει.

«Η Γερμανία γίνεται όλο και πιο άθεη» διαβάζουμε σε πηχιαίους τίτλους εφημερίδων. Ισχύει όμως αυτό, πράγματι;

Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία (για το 2020) υποδεικνύουν ότι πάνω από 5,3 εκατομμύρια άνθρωποι που διαμένουν μόνιμα στη Γερμανία είναι μουσουλμάνοι. Σύμφωνα με έρευνα της Ευαγγελικής Εκκλησίας, υπάρχουν άλλοι 3,8 εκατομμύρια ορθόδοξοι.

Άλλοι ασπάζονται τον ιουδαϊσμό, τον βουδισμό, την πίστη Μπαχάι ή τον ινδουϊσμό. Για όλους αυτούς δεν υπάρχουν ακριβή στατιστικά στοιχεία.

Είναι προφανές, ωστόσο, ότι το «αστικό τοπίο» γίνεται πιο πολύχρωμο με θρησκευτικά κριτήρια και αυτό ακριβώς αντανακλάται στον αυξανόμενο αριθμό νεόδμητων ναών. Το καλοκαίρι του 2024 βουδίστριες μοναχές ίδρυσαν το δικό τους μοναστήρι στο κέντρο του Βερολίνου, ένα από τα 20 βουδιστικά μοναστήρια που υπάρχουν σήμερα στη Γερμανία.

Το 2026 άνοιξε στη γερμανική πρωτεύουσα το μεγαλύτερο ινδουϊστικό τέμενος της χώρας, ενώ τα πρώτα σχέδια είχαν κατατεθεί από το 2004.

«Είμαστε μία κοινότητα που συνεχώς αυξάνεται» λέει στην Deutsche Welle ο Βιλβανατάν Κρισναμούρτι, ένας από τους πρωτεργάτες του σχεδιασμού. Από το 2014 ως το 2024 στο Βερολίνο ο αριθμός των μόνιμων κατοίκων με ινδική υπηκοότητα έχει δεκαπλασιαστεί, για να φτάσει τους 41.000.

Σύμφωνα με τον Κρισναμούρτι το νέο τέμενος «ανταποκρίνεται στην επιθυμία μας για έναν χώρο συνάντησης, ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο και πολλοί γονείς που έχουν παραμείνει στην Ινδία ανησυχούν λιγότερο για τα παιδιά που βρίσκονται μακριά τους…»

Αξιοσημείωτη αύξηση καταγράφει ο αριθμός των βουδιστικών ναών. Μόνο στη Φρανκφούρτη υπάρχουν τουλάχιστον έξι, ενώ πληθαίνουν και στην Κολωνία, το Αμβούργο, το Μόναχο, το Βερολίνο. Κάθε τέμενος εκπροσωπεί διαφορετικές τάσεις του ινδουϊσμού και διαφορετικές εθνικές ταυτότητες.

Πληθαίνουν τα τζαμιά

Επίσης, κατασκευάζονται όλο και περισσότερα μουσουλμανικά τεμένη. Απαντώντας γραπτώς σε σχετικό ερώτημα της DW, η Τουρκική Ισλαμική Ένωση (DITIB) αναφέρει ότι «τον τελευταίο χρόνο έχουν ολοκληρωθεί τα τεμένη στις πόλεις Βόρντε, Κόρνβεστχαϊμ και Κένγκεν», ενώ έγιναν εργασίες θεμελίωσης για οικοδόμηση τζαμιού στο Γκίσεν και στο Βίλιχ.

Στην DITIB ανήκουν συνολικά 862 κοινότητες μουσουλμανικών τεμενών, σύμφωνα με τα στοιχεία που δίνει η ίδια στη δημοσιότητα. Υπάγονται απευθείας στη Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων (Diyanet) της Τουρκίας, η οποία με τη σειρά της υπάγεται στον Τούρκο πρόεδρο. Ορισμένα από τα νέα κτίσματα καθυστερούν να ολοκληρωθούν. Αυτό συμβαίνει για παράδειγμα στην πόλη του Κρέφελντ, όπου οικοδομείται εδώ και πολλά χρόνια το τρίτο σε μέγεθος μουσουλμανικό τέμενος σε ολόκληρη τη Γερμανία.

Νέα τεμένη ανοίγει κάθε τόσο στη Γερμανία και η κοινότητα Αχμαντίγια, θρησκευτική μειονότητα του Πακιστάν, η οποία υφίσταται συστηματικές διώξεις εκεί. Η ίδια υποστηρίζει ότι είναι πιο «ανοιχτή» ως κοινότητα, ενώ χρησιμοποιεί τη γερμανική γλώσσα πιο πολύ από την DITIB. Ο εκπρόσωπος των Αχμαντίγια, Σουλεϊμάν Μαλίκ, δηλώνει στην DW ότι το τελευταίο τέμενος της κοινότητας εγκαινιάστηκε τον Φεβρουάριο στην Ερφούρτη, πρωτεύουσα του ομόσπονδου κρατιδίου της Θουριγγίας. Είχε προηγηθεί άλλο τέμενος στην πόλη Νόρντχορν, ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται οι εργασίες για ένα ακόμη τζαμί στο Χούζουμ της Βόρειας Θάλασσας.

Στην Ερφούρτη εκδηλώθηκαν απειλές, ακόμη και επιθέσεις όταν ολοκληρώθηκε ο σκελετός του κτιρίου. Σήμερα γίνονται ξεναγήσεις στον χώρο του τεμένους, σχεδόν καθημερινά, για ομάδες μαθητών ή και συνταξιούχων. Οι επισκέπτες δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, σημειώνει ο Σουλεϊμάν Μαλίκ.

Ιουδαϊκή Ακαδημία και νέες Συναγωγές

Νέους χώρους λατρείας εγκαινιάζουν και οι εβραϊκές κοινότητες της Γερμανίας. Συναγωγές άνοιξαν το 2023 στο Μαγδεμβούργο και το 2024 στο Πότσνταμ, θα ακολουθήσει μία ακόμη στο Ερλάνγκεν, ενώ επεκτείνεται μία Συναγωγή στο Βερολίνο. Τα δικά τους σχέδια ετοιμάζουν και κάποιες «φιλελεύθερες» εβραϊκές κοινότητες, ιδιαίτερα στο Βερολίνο και το Μόναχο.

Παράλληλα, προχωρούν οι εργασίες για την Ιουδαϊκή Ακαδημία της Φρανκφούρτης, που αναμένεται να εγκαινιαστεί τον Νοέμβριο του 2026. Πρόκειται για ένα έργο ξεχωριστής εμβέλειας στο κέντρο της πόλης, το οποίο θα διακρίνεται και για την αρχιτεκτονική του, καθώς συνδυάζει μία διατηρητέα έπαυλη και ένα σύγχρονο κτίριο με στοιχεία Μπάουχαους.

Ο συνδυασμός του παλαιού και του νέου αντανακλά τη φιλοσοφία της εβραϊκής κοινότητας, επισημαίνει στην DW ο Ντορόν Κίζελ, συμπροεδρεύων της Ακαδημίας. Όπως υπογραμμίζει, «οικοδομούμε την ταυτότητά μας με βάση τις εμπειρίες, τις παραδόσεις και τις πεποιθήσεις μας, ενώ ταυτόχρονα στρέφουμε το βλέμμα στις μελλοντικές εξελίξεις, προκλήσεις ή και προβληματικές καταστάσεις».

Η Ορθοδοξία διαδίδεται συνεχώς

Κι όμως, υπάρχουν και κάποιοι που χτίζουν ή εγκαινιάζουν καινούριες εκκλησίες στη Γερμανία. Πρόκειται για τις ορθόδοξες κοινότητες, που γνωρίζουν όλο και μεγαλύτερη προσέλευση. Σε πολλές περιπτώσεις, ορθόδοξες κοινότητες αναλαμβάνουν να διαχειριστούν ναούς που αποκαθαγιάζει η Καθολική ή και η Ευαγγελική Εκκλησία. Για παράδειγμα στον οικισμό Ομπερμπάχεμ, κοντά στη Βόννη, Σέρβοι ορθόδοξοι προσεύχονται σε ναό που ανήκε παλαιότερα στην Καθολική Εκκλησία. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει στο Χίλντεσχαϊμ, όπου η Σερβική Oρθόδοξη Εκκλησία της Γερμανίας έχει αναλάβει να αναπαλαιώσει ένα παλαιό μοναστήρι.

Άλλοι προτιμούν τους νεόδμητους ναούς. Τον Ιούνιο του 2024 στον οικισμό Μπούτσμπαχ, στο κρατίδιο της Έσσης, έγιναν τα θυρανοίξια για τον Ναό των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Πρόκειται για τον πρώτο στην Ευρώπη νεόδμητο ναό της Αντιοχειανής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία συσπειρώνει κατά κύριο λόγο τους χριστιανούς από τη σημερινή Συρία.

Δεν λείπουν όμως και οι «παγίδες» του γερμανικού πολεοδομικού δικαίου. Στο Βίλσχοφεν της Βαυαρίας, στις όχθες του ποταμού Δούναβη, η Ρουμανική Ορθόδοξη Κοινότητα της Γερμανίας σχεδιάζει έναν δικό της ναό. Εδώ και τρία χρόνια περιμένει από τις αρμόδιες πολεοδομικές αρχές να δώσουν την έγκρισή τους, λέει στην DW ο πατήρ Μάριους Γιντβεϊάν. Ωστόσο, η έγκριση καθυστερεί ακόμη.